عملیات محرمانه انتقال نفت از طریق تنگه هرمز

باراک راوید / آکسیوس / ۱۹ اوت ۲۰۲۶

دو مقام آمریکایی به آکسیوس گفتند ارتش آمریکا به‌طور محرمانه یک کریدور کشتیرانی برای ورود و خروج از تنگه هرمز ایجاد کرده است تا روزانه میلیون‌ها بشکه نفت را منتقل کند؛ اقدامی که در شرایطی که جنگ گسترده‌تر همچنان در بن‌بست قرار دارد، یک موفقیت قابل‌توجه به شمار می‌رود.

بر اساس این عملیات که طی چند هفته گذشته در جریان بوده است، هر شب ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از طریق یک مسیر جنوبی در امتداد سواحل عمان وارد تنگه هرمز یا از آن خارج می‌شوند.

به گفته این مقامات، روزانه حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت ــ تقریباً نیمی از حجم انتقال نفت پیش از جنگ ــ از تنگه هرمز خارج و وارد بازار جهانی انرژی می‌شود.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟
عملیات تحت رهبری آمریکا یکی از دردناک‌ترین پیامدهای جنگ را کاهش می‌دهد: اختلال در عرضه نفت که موجب جهش قیمت نفت خام شده است.

مقامات آمریکایی می‌گویند اگرچه میزان نفتی که اکنون از تنگه هرمز خارج می‌شود همچنان پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است، اما این میزان تفاوت محسوسی در عرضه جهانی نفت ایجاد کرده است.

این عملیات چگونه انجام می‌شود؟
این تلاش تنها به اسکورت نفتکش‌های خروجیِ حامل نفت محدود نمی‌شود. ارتش آمریکا به نفتکش‌های خالی نیز کمک می‌کند تا از دریای عرب و از طریق تنگه هرمز وارد خلیج شوند، در کشورهای منطقه نفت بارگیری کنند و سپس از تنگه خارج شوند.

جزئیات کامل این عملیات پیش از این گزارش نشده بود.

یکی از مقام‌های آمریکایی که مستقیماً در جریان این موضوع قرار دارد، گفت: «ما اکنون دو ماه است که مسیر جنوبی تنگه هرمز را تحت کنترل داریم. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌تواند مزاحمت ایجاد کند، اما کنترل تنگه در دست آنها نیست. ما کنترل آن را در اختیار داریم.»

پشت صحنه
نیروی ویژه‌ای که بر عملیات مربوط به تنگه هرمز نظارت می‌کند، از مقر ارتش آمریکا در فورت براگ، در ایالت کارولینای شمالی، هدایت می‌شود.

این نیروی ویژه با شرکای منطقه‌ای آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس هماهنگی می‌کند. این نیرو هر روز فهرستی از کشتی‌هایی را که از خلیج فارس و از طریق تنگه هرمز وارد دریای عرب می‌شوند، تهیه می‌کند. همچنین فهرستی از نفتکش‌های خالی اجاره‌ای تهیه می‌شود که از دریای عرب، از طریق تنگه هرمز، وارد بنادر کشورهای حاشیه خلیج فارس می‌شوند تا نفت بیشتری بارگیری کنند.

هر شب، کشتی‌ها برنامه‌ریزی می‌شوند تا در یک بازه زمانی مشخص، در قالب یک صف بزرگ از تنگه خارج شوند و در یک بازه زمانی جداگانه، در قالب صفی بزرگ وارد تنگه شوند.

کشتی‌ها سپس بر اساس دستورالعمل‌های ارتش آمریکا از مسیر جنوبی تنگه عبور می‌کنند.

نیروی هوایی آمریکا نیز جنگنده‌هایی در اختیار دارد که وظیفه حفاظت از کشتی‌ها در برابر موشک‌های کروز و پهپادهای ایرانی را بر عهده دارند.

جزئیات بیشتر
به گفته مقامات آمریکایی، این عملیات در پی یک کارزار نظامی دو هفته‌ای اخیر فرماندهی مرکزی آمریکا امکان‌پذیر شد؛ کارزاری که توان سامانه‌های راداری و نظارت دریایی ایران را کاهش داد.

مقامات آمریکایی می‌گویند ایران اکنون دید محدودی نسبت به رفت‌وآمد کشتی‌ها در مسیر جنوبی تنگه هرمز دارد. توان نظارتی ایران به چند راداری محدود شده است که توانسته آنها را دوباره فعال کند، به‌علاوه «دیده‌بان‌هایی» که در قایق‌های تندروی کوچک سپاه پاسداران مستقر هستند.

مقامات آمریکایی می‌گویند از آنجا که ایرانی‌ها تا حد زیادی «نابینا» هستند، پهپادها و موشک‌های کروز خود را به‌صورت کلی به سمت مناطقی شلیک می‌کنند که احتمال می‌دهند کشتی‌ها از آنجا عبور کنند.

برخی کشتی‌ها هدف حملات ایران قرار گرفته‌اند، اما ارتش آمریکا بسیاری از این حملات را خنثی کرده است. به گفته یکی از مقام‌های آمریکایی، برای مثال، نیروهای آمریکایی در اوایل این هفته هشت پهپاد ایرانی و دو موشک کروز را سرنگون کردند.

وضعیت کنونی
مقام‌های آمریکایی می‌گویند طی دو هفته گذشته، هر شب ۱۵ تا ۲۰ نفتکش از طریق مسیر جنوبی وارد تنگه هرمز یا از آن خارج شده‌اند و بدین ترتیب روند صادرات نفت ادامه یافته است.

به گفته این مقام‌ها، میانگین صادرات روزانه نفت افزایش یافته و اکنون به حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز نزدیک شده است.

آنها خاطرنشان می‌کنند که در برخی شب‌های چند هفته گذشته، میزان نفتی که از خلیج خارج شده، به ۱۵ تا ۲۰ میلیون بشکه نیز رسیده است.

یکی از مقام‌های آمریکایی گفت در یکی از شب‌های این هفته، قرار بود بیش از ۲۰ کشتی از طریق مسیر جنوبی وارد تنگه هرمز و از آن خارج شوند و در این میان، حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت می‌توانست از خلیج خارج شود.

ترامپ چه می‌گوید؟
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز چهارشنبه به آکسیوس گفت: «مقدار بسیار زیادی نفت از تنگه هرمز خارج می‌شود.»

او گفت آمریکا در حال حاضر با ایران مذاکره نمی‌کند.

ترامپ گفت: «آنها دارند وقت تلف می‌کنند. مذاکره با آنها اتلاف وقت است.»

ترامپ افزود: «ایرانی‌ها هنوز مقداری توان مبارزه دارند، اما در مجموع، چیزی جز پوسته‌ای از آنچه بودند، باقی نمانده‌اند.»