ایران در جریان آتشبس کوتاه، ۶ میلیارد دلار نفت روانه بازار کرد
جاناتان امونت / والاستریت ژورنال
از اواخر ماه ژوئن، حدود ۲۰ نفتکش ایرانی با مخزنهای مملو از نفت، به آبهای سواحل شرقی مالزی رسیدند. ایالات متحده حدود ۱۰ روز پیش از آن محاصره کشتیهای ایرانی را لغو کرده بود و تهران مصمم بود ذخایر انباشته نفت خود را از کشور خارج کند.
ابتدا نفتکش «دیونا» رسید، سپس «هیرو ۲» و «سونیا ۱». در ۱۳ ژوئیه نیز نفتکش «استریم» وارد شد. به گفته تحلیلگران، مقصد نهایی این محمولهها چین است.
بر اساس برآوردهای مستقل سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای» مستقر در آمریکا و همچنین تحلیلگران بازار نفت، ایران از بازه زمانی حدوداً یکماهه میان اواسط ژوئن تا اواسط ژوئیه — زمانی که آمریکا محاصره نفتی ایران را موقتاً لغو کرده بود — استفاده کرد و حدود ۷۰ میلیون بشکه نفت، به ارزش تقریبی ۵ تا ۶ میلیارد دلار، صادر کرد. این امر اکنون که آمریکا بار دیگر محاصره تنگه هرمز را برقرار کرده و صادرات ایران را مجدداً محدود ساخته است، به دولت ایران یک حاشیه امن مالی ارزشمند میدهد.
به نظر میرسد ایران برای فروش این نفت همچنان از الگوی آشنای خود برای دور زدن تحریمهای آمریکا استفاده میکند. نفت ایران به منطقهای موسوم به «محدوده بیرونی شرقی بندر» (Eastern Outer Port Limits) در خارج از آبهای سرزمینی مالزی منتقل میشود؛ نقطهای که تقریباً در میانه مسیر ایران و چین قرار دارد.
در آنجا، نفتکشهای حامل نفت ایران با استفاده از شیلنگهای عظیم، محموله را در دریا به نفتکشهای دیگر منتقل میکنند. معمولاً نفتکشهای دریافتکننده سپس به سمت پالایشگاههای خصوصی در چین — موسوم به «تیپات» — حرکت میکنند که این نفت را با تخفیف خریداری میکنند. این شیوه پنهانکارانه، اقدام مقامات آمریکایی برای مقابله با فروش نفت ایران را دشوارتر میسازد.
تحلیلگران میگویند افزایش اخیر ورود نفتکشهای ایرانی به آبهای آسیا در ماه ژوئیه نشان میدهد که ایران احتمالاً در ماههای پیش رو میلیاردها دلار درآمد نفتی دریافت خواهد کرد.
چارلی براون، تحلیلگر مستقر در سنگاپور در سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، گفت: «اگر محاصره ادامه پیدا میکرد، فشار آن احتمالاً همین حالا خود را نشان میداد.» اما به گفته او، با لغو محاصره، ایران «به سرعت صادرات نفت را افزایش داد… بنابراین دوباره یک حاشیه امن قابلتوجه ایجاد شده است.»
ایران به سرعت از این فرصت استفاده کرد. پس از آنکه آمریکا و ایران در ۱۷ ژوئن توافقی موقت امضا کردند که به لغو محاصره انجامید، نفتکشهای حامل نفت از بندر شرقی چابهار بهسرعت به سمت آسیا حرکت کردند. در نیمه دوم ماه ژوئن، ایران حدود ۵۰ میلیون بشکه نفت صادر کرد که در نهایت برای فروش در چین در نظر گرفته شده بود. این میزان تقریباً معادل صادرات ماهانه نفت ایران به چین پیش از جنگ است؛ بر اساس دادههای سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای».
