میانجیگران برای آتش‌بس جدید تلاش می‌کنند

سامر سعید و بنوا فوکون / وال‌استریت ژورنال / ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶

میانجیگران روز دوشنبه در تلاش بودند ایالات متحده و ایران را به سوی یک آتش‌بس جدید سوق دهند، زیرا بیم آن می‌رود که دو طرف به الگویی از درگیری برسند که در آن سطح تنش را پایین‌تر از جنگ تمام‌عیار نگه دارند، اما به‌طور نامحدود اقتصادهای منطقه را مختل کرده و خطر یک اشتباه محاسباتی را که به تشدید درگیری منجر شود افزایش دهند.

این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که آمریکا برای نهمین شب متوالی حملاتی را انجام داده، ایران به متحدان عرب از جمله کویت و بحرین حمله تلافی‌جویانه کرده و یک کشتی دیگر در تنگه هرمز هدف پرتابه‌ای قرار گرفته که باعث آتش‌سوزی شده و خدمه را ناچار به ترک کشتی کرده است.

میانجیگران اعلام کردند قطر پیشنهاد آتش‌بسی ۱۰روزه و پایان محدودیت‌ها بر کشتیرانی در این آبراه راهبردی را مطرح کرده است. به گفته آنان، هنوز مشخص نیست که آیا هیچ‌یک از طرفین آمادگی پذیرش توقف جدید درگیری‌ها را دارند یا خیر، به‌ویژه پس از آنکه توافق اولیه صلح که در اواسط ژوئن امضا شده بود، اوایل همین ماه فروپاشید.

برخی از میانجیگران گفتند پیشنهادهای دیگری نیز برای آتش‌بس موقت در روزهای اخیر به ایران ارائه شده، اما سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به این پیشنهادها پاسخی نداده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هنگام ترک فیلیپین گفت ایران از طریق واسطه‌ها تمایل خود را برای گفت‌وگو اعلام کرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز گفت میانجیگران به‌طور فعال در تلاش برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنش‌ها هستند و پیشنهادهای مختلفی را به ایران منتقل کرده‌اند و دیپلمات‌های ایرانی بررسی خواهند کرد که آیا راه‌حلی وجود دارد یا نه.

دیپلمات‌ها با توجه به مطالبات متضاد و ناسازگار ایران و آمریکا درباره تنگه هرمز در موقعیت دشواری قرار دارند. ایران استدلال می‌کند تفاهم‌نامه‌ای که یک ماه پیش با دونالد ترامپ امضا کرده، به این کشور حق مدیریت بازگشایی این آبراه را می‌دهد. در مقابل، آمریکا به کشتی‌ها کمک کرده از مسیری خارج از نظارت ایران که در امتداد سواحل عمان قرار دارد استفاده کنند.

عمر کریم، پژوهشگر امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام، گفت: «با توجه به تداوم غیبت رهبر جمهوری اسلامی و اصرار ایران بر عدم عقب‌نشینی از مدیریت تنگه هرمز به هر شکل، میانجی‌گری تقریباً به کاری ناممکن تبدیل شده است.»

ایران از اوایل ژوئیه حمله به کشتی‌هایی را که از مسیر عمان عبور می‌کنند آغاز کرد و این امر به زنجیره‌ای طولانی از حملات متقابل انجامید که توافق توقف درگیری‌ها را فروپاشاند و عملاً تنگه را به روی عبور و مرور بست. آمریکا در پاسخ، حملاتی انجام داد و محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار کرد.

حملات ایران به یک پایگاه در اردن به کشته شدن دو نظامی آمریکایی، مفقود شدن یک نفر و زخمی شدن چند نفر دیگر انجامید و یکی از مرگبارترین روزها برای نیروهای آمریکایی در این جنگ رقم خورد. آمریکا نیز دامنه حملات خود را به اهداف بیشتری در سراسر ایران گسترش داده است، از جمله پل‌ها، زیرساخت‌های ریلی و برج کنترل بندر چابهار.

قطر بر این باور است که برای پیشبرد توقفی دیگر در درگیری‌ها اهرم فشار دارد، زیرا اقتصاد تحت فشار ایران قادر به تحمل آسیب‌های بیشتر ناشی از جنگ یا محاصره آمریکا نیست. با این حال، نیروهای امنیتی ایران متعهد شده‌اند به جنگ ادامه دهند.

ایالات متحده در حال انتقال جنگنده‌های اف-۱۶ و اف-۳۵ به منطقه برای تقویت توان نظامی خود است. بلغارستان روز دوشنبه اعلام کرد آمریکا درخواست مجوز برای استقرار حداکثر هشت هواپیمای سوخت‌رسان در این کشور را به منظور پشتیبانی از عملیات‌های خود در خاورمیانه ارائه کرده است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکره‌کننده ارشد ایران، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد انتقال تجهیزات نظامی به منطقه نشان می‌دهد آمریکا در تمایل خود برای پایان دادن به جنگ جدی نیست.