حریدی‌های اسرائیل طعمه‌های جاسوسی برای ایران!

ایزابل کرشنر / نیویورک تایمز / ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶

یک خاخام ریش‌سفید در اسرائیل پیامی غیرمعمول برای پیروان خود داشت. او به‌جای ارائه آموزه‌ای از تورات، در یک ویدئوی منتشرشده به‌طور گسترده، آنان را ترغیب کرد که از وسوسه جاسوسی برای ایران دوری کنند.

ییگال کوهن، عضو شورای عالی خاخام‌های اسرائیل که در شبکه‌های اجتماعی نیز نفوذ و دنبال‌کنندگان زیادی دارد، اعلام کرد: «خدا نکند، افرادی هستند که با آنها همکاری می‌کنند.»

این پیام اگرچه غیرمنتظره بود، اما تصادفی نبود. خاخام کوهن گفت که مقام‌های امنیتی اسرائیل با او تماس گرفته و از وی خواسته‌اند به مخاطبانش هشدار دهد که عوامل ایرانی در حال جذب افراد در داخل اسرائیل هستند — از جمله با تشویق آنها از طریق اینترنت به عکاسی از مکان‌ها، تهیه سلاح و مخفی کردن آن در نقاط مشخص، و حتی در مواردی احتمالاً اقدام به قتل.

او در این ویدئو گفت: «به شما التماس می‌کنم، هیچ کفر و خیانتی بزرگ‌تر از این نیست که یک یهودی پایبند به تورات، به مردم خود خیانت کند»، و افزود هرگونه تماس از این دست با عوامل ایرانی در نهایت به زندان و نابودی زندگی افراد منجر خواهد شد.

مقام‌های اسرائیلی از مدت‌ها پیش از طریق کارزارهای آگاهی عمومی هشدار داده‌اند که مأموران اطلاعاتی ایران در حال جذب خبرچین‌ها و عوامل عملیاتی در داخل اسرائیل هستند. به‌کارگیری خاخام کوهن و دیگر خاخام‌ها بخشی از مجموعه‌ای گسترده از اقدامات مقابله‌ای اسرائیل علیه طرف مقابلی است که به گفته پلیس و دادستان‌ها در پی یافتن روش‌های جدید برای کسب برتری است.

دادستان‌های اسرائیلی در ماه‌های اخیر علیه نظامیان و غیرنظامیان، اسرائیلی‌های مذهبی و سکولار، و همچنین یهودیان و عرب‌ها کیفرخواست صادر کرده‌اند. به گفته پلیس، در مجموع در بیش از ۶۰ پرونده کیفرخواست صادر شده است.

امیخای پانتا، بازپرس پلیس، در بیانیه‌ای در اواخر ماه گذشته گفت: «تعدادی از مظنونان به جاسوسی برای دشمن شناسایی شده‌اند»، و افزود: «برخی از آنها در زمان جنگ دست به این اقدامات زده و به دشمن در اجرای طرح‌هایش در خاک اسرائیل کمک کرده‌اند.»

یکی از تازه‌ترین مظنونان که در ۹ ژوئن بازداشت شد، شهروندی آمریکایی است که در یک مدرسه علوم دینی فوق‌ارتدوکس در اورشلیم تحصیل می‌کرد. طبق کیفرخواست، او متهم است با یک عامل اطلاعاتی ایرانی در ارتباط بوده و با عکاسی از مکان‌های حساس در ازای دریافت پول، به امنیت کشور آسیب زده است.

سفارت ایالات متحده در اورشلیم با استناد به «حفظ حریم خصوصی و ملاحظات دیگر» از اظهارنظر خودداری کرد. مقام‌های دولت ایران نیز به درخواست‌های ارسال‌شده از طریق ایمیل برای اظهارنظر پاسخی ندادند.

به گفته پلیس اسرائیل، ایران از زمان حمله اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس علیه اسرائیل، بر جذب افراد سطح پایین و غیرحرفه‌ای تمرکز کرده و پس از نخستین حمله اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ این تلاش‌ها را افزایش داده است. مقام‌های اسرائیلی در مهار این مسئله با دشواری مواجه بوده‌اند.

به گفته مقام‌های اسرائیلی، عوامل ایرانی دامنه گسترده‌ای از افراد را هدف قرار می‌دهند، عمدتاً از طریق پیام‌رسان تلگرام، با استفاده از نام‌های جعلی و در ابتدا با پیشنهاد پول آسان برای انجام کارهای ساده، مانند گرفتن عکس یا فیلم از محله محل سکونت. سپس به گفته پلیس و یکی از مقام‌های سابق امنیتی، این درخواست‌ها به‌تدریج به مأموریت‌هایی پیچیده‌تر مانند جمع‌آوری اطلاعات درباره زیرساخت‌های حیاتی و سامانه‌ها، از جمله سامانه‌های پدافند هوایی اسرائیل، ارتقا می‌یابد.

افرادی که دستگیر شده‌اند در بازداشت نگهداری و تحت پیگرد قرار می‌گیرند. طبق بیانیه ارتش، یک دادگاه نظامی در همین ماه یک سرباز را به پنج سال زندان محکوم کرد، پس از آنکه او ویدئویی از رهگیری موشک‌ها در جریان درگیری ژوئن ۲۰۲۵ برای یک عامل ایرانی ارسال کرده بود.

برخی از این پرونده‌ها مشمول دستور منع انتشار هستند و پشت درهای بسته رسیدگی می‌شوند. مانند بسیاری از پرونده‌های امنیتی، جزئیات اندکی درباره روند رسیدگی به پرونده شهروند آمریکایی در دسترس است.

بررسی پرونده‌های در حال پیگرد نشان می‌دهد که افراد جذب‌شده از تمامی اقشار جامعه اسرائیل هستند. عمدتاً مرد، شامل مهاجرانی از اتحاد جماهیر شوروی سابق، نظامیان فعال و سابق اسرائیلی، و در دست‌کم ۹ مورد اعضای جامعه فوق‌ارتدوکس که در عبری «حریدیم» نامیده می‌شوند.

بیشتر مردان فوق‌ارتدوکس اسرائیلی از انجام خدمت نظامی خودداری می‌کنند، اما بسیاری از آنان مدرن‌تر شده و از تلفن‌های هوشمندی استفاده می‌کنند که امکان دسترسی به اینترنت را فراهم می‌کند.

شوک در جامعه حریدی

اسرائیل کوهن، تحلیلگر برجسته حریدی و چهره تأثیرگذار در شبکه‌های اجتماعی، نیز به مقام‌ها در این کارزار برای متوقف کردن جذب نیرو توسط ایران کمک کرد. او در برنامه رادیویی خود هشدارهایی پخش کرد و همچنین ارتباط میان مقام‌های امنیتی و چندین خاخام، و نیز شخصیت‌ها و چهره‌های تأثیرگذار حریدی را برقرار کرد.

آقای کوهن گفت جامعه حریدی در ابتدا از گزارش‌ها مبنی بر همکاری برخی از اعضای خود با ایران «در شوک» فرو رفته بود، اما به‌زودی «ضرورت هشدار درباره این خطر و متوقف کردن آن» را پیش از گسترش بیشتر درک کرد.

این تلاش همچنان ادامه دارد. در اوایل ژوئیه، یک روزنامه‌نگار حریدی و چهره تأثیرگذار دیگر در شبکه‌های اجتماعی، درخواست تازه‌ای به زبان ییدیش خطاب به جامعه فوق‌ارتدوکس منتشر کرد.

به گفته مقام‌های امنیتی و کارشناسان اسرائیلی، این عملیات‌های سطح پایین ایران شباهت چندانی به روش‌های پیچیده جاسوسی مورد استفاده دستگاه اطلاعاتی اسرائیل ندارد. در عوض، به نظر می‌رسد بیشتر بر تلاش‌های گسترده و پراکنده برای یافتن افراد مستعد و تا حدی شانس متکی است.

هزاران دعوت پیامکی برای همکاری

برای مثال، یک شب در ماه مه، در اقدامی که چندان هم مخفیانه نبود، هزاران اسرائیلی پیامک‌هایی دریافت کردند که از آنها دعوت می‌کرد «در حوزه اطلاعاتی همکاری کنند»؛ از طریق تماس با یک سفارت ایران در خارج از کشور یا یک عامل سایبری ایرانی به‌صورت آنلاین.

شالوم بن‌حانان، مقام پیشین شین‌بت که به‌طور منظم از سوی این نهاد در جریان موضوع قرار می‌گیرد، گفت: «همسر من یک روز در میان پیامکی دریافت می‌کند که ادعا می‌کند از سوی اطلاعات ایران است و پاداش بزرگی پیشنهاد می‌دهد.» او افزود: از میان هزاران تلاش، اگر ایران بتواند یک یا دو نفر را جذب کند، «این موفقیت محسوب می‌شود.»

مشخص نیست تلاش‌های جذب آنلاین ایران تا چه اندازه به اسرائیل آسیب زده است؛ این در حالی است که عملیات‌های اطلاعاتی اسرائیل خسارت‌های قابل توجهی به ایران وارد کرده، از جمله نقش‌آفرینی در حذف رهبری پیشین آن. با این حال، مقام‌های اسرائیلی بدون تردید این تلاش‌ها را جدی تلقی می‌کنند.

در ماه آوریل، پلیس و شین‌بت یک مرد ۲۲ ساله از حیفا را بازداشت و او را به ساخت مواد منفجره در قالب طرحی برای ترور یک شخصیت سیاسی ارشد اسرائیلی متهم کردند. به گفته مقام‌ها، این فرد در یک پارکینگ آزمایش‌های انفجاری انجام داده و بنا به درخواست هدایت‌کنندگان ایرانی خود، از بندر حیفا و محل اصابت موشک‌های ایرانی در جریان آخرین جنگ عکاسی کرده بود.

جذب سربازان ارتش اسرائیل

پرونده دیگری که نگرانی‌ها را برانگیخت، مربوط به یک سرباز ذخیره از اورشلیم بود که در یگان پدافند ضد موشکی «گنبد آهنین» خدمت می‌کرد. او متهم است موقعیت استقرار سامانه‌های گنبد آهنین و دست‌کم هفت پایگاه هوایی را در اختیار رابط خود قرار داده است. طبق اسناد قضایی، او همچنین عکس‌ها و ویدئوهایی از شیوه عملکرد این سامانه و نام افراد بالقوه برای جذب را ارائه کرده بود.

ارتش همچنین دو سرباز وظیفه اسرائیلی را که به‌عنوان تکنسین نیروی هوایی خدمت می‌کردند و به اطلاعات حساس درباره هواپیماها و سامانه‌های راداری اسرائیل دسترسی داشتند، بازداشت کرد. بر اساس کیفرخواست دادستانی نظامی، این دو گروهبان حدود یک سال از طریق تلگرام با یک عامل در ارتباط بودند و به «کمک به دشمن» متهم شدند.

یکی از جنجالی‌ترین و بالقوه آسیب‌زننده‌ترین پرونده‌های اخیر به یک دانشجوی علوم کامپیوتر از جامعه حریدی مربوط می‌شود که با کمک برادر بزرگ‌تر خود و ابزارهای هوش مصنوعی، متهم است خود را به‌جای یک افسر در یگان اطلاعاتی مشهور ۸۲۰۰ ارتش جا زده است.

طبق کیفرخواست، این دانشجو، مئیر نحوم ۲۴ ساله از شهرک حریدی بیتار عیلیت، نخستین‌بار در ماه اوت از طریق تلگرام توسط یک عامل تماس دریافت کرد. او سپس یک حساب کاربری دیگر ایجاد کرد و با همان عامل به نام یک افسر خیالی از یگان ۸۲۰۰ مکاتبه را آغاز کرد.

هنگامی که از او پرسیده شد آیا اسرائیل در سقوط بالگرد سال ۲۰۲۴ که به کشته شدن رئیس‌جمهور پیشین ایران، ابراهیم رئیسی، انجامید نقش داشته است، نحوم پاسخ مثبت داد. به گفته کیفرخواست و روی گاوریئلی، بازپرس پلیس در این پرونده، او با استفاده از چت‌جی‌پی‌تی سندی نظامی با نشان یگان ۸۲۰۰ جعل کرد تا جزئیات بیشتری ارائه دهد. (ایران علت این سانحه را شرایط نامساعد جوی اعلام کرده بود.)

در ماه دسامبر، پس از آنکه رابط از او نام ایرانیانی را که با اسرائیل همکاری می‌کنند خواست، آقای نحوم از برادرش کمک گرفت.

آنها مشخصات یک شهروند عادی ایرانی را پیدا کرده و در اختیار رابط قرار دادند و مدعی شدند این فرد در حمله‌ای اسرائیلی که در ژوئن گذشته به کشته شدن دو مقام نظامی ایرانی انجامید، نقش دیده‌بانی داشته است؛ بنا بر کیفرخواست و اظهارات آقای گاوریئلی.

در مکاتباتی که بعداً توسط مقام‌های اسرائیلی کشف شد، رابط ایرانی مدعی شده بود که این شهروند مورد بازجویی قرار گرفته، سپس آزاد و از هرگونه ظن مبرا شده است.

این دو برادر در ژانویه بازداشت و در ماه مارس متهم شدند. پلیس اعلام کرد آنها در مجموع حدود ۱۰۰ هزار شکل، معادل بیش از ۳۵ هزار دلار، به‌صورت ارز دیجیتال دریافت کرده‌اند.

آقای گاوریئلی در گفت‌وگوی تلفنی گفت: «تنها انگیزه آنها پول بود.» او افزود مشخص نیست که آیا دستگاه اطلاعاتی ایران در مقطعی فریب این دو برادر را خورده است یا نه، اما تأکید کرد که همین ادعا مبنی بر نقش داشتن اسرائیل در کشته شدن رئیس‌جمهور رئیسی به‌تنهایی می‌توانست موجب حملات تلافی‌جویانه یا حتی آغاز یک جنگ شود.

آریل آتاری، وکیل مدافع برادران نحوم، گفت آنها تماس با یک عامل ایرانی — که خود جرم محسوب می‌شود — را انکار نمی‌کنند، اما ادعای دادستانی مبنی بر به خطر انداختن امنیت اسرائیل را رد کرد.

به گفته او، برعکس، این دو برادر با «دریافت پول از ایرانی‌ها در ازای ارائه اطلاعات نادرست» به اسرائیل کمک کرده‌اند.

مقام‌های اسرائیلی چنین برداشتی ندارند. این دو برادر روز یکشنبه در دادگاه حاضر خواهند شد.