تمایل ترامپ به گسترش عملیات نظامی در ایران

الکساندر وارد و لارنس نورمن / وال استریت ژورنال / ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶

به گفته مقام‌های آمریکایی، دونالد ترامپ پس از چند روز دریافت گزارش‌های توجیهی از سوی مشاوران ارشد، به سمت گسترش عملیات نظامی ایالات متحده در ایران متمایل شده است. گزینه‌های مطرح‌شده شامل افزایش حملات هوایی، اعزام نیروهای زمینی برای تصرف جزایر ایرانی نزدیک به تنگه هرمز و نیز بمباران یک سایت مستحکم است که ممکن است برای فعالیت‌های هسته‌ای مخفی مورد استفاده قرار گیرد.

ترامپ شامگاه سه‌شنبه جلسه‌ای در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار کرد تا درباره احتمال تصرف جزیره خارک و دیگر مناطق در امتداد تنگه هرمز با استفاده از نیروهای آمریکایی، و همچنین امکان بمباران مجموعه‌ای از تونل‌ها در «کوه پیک‌اکس» — سایتی مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای که هنوز هدف حمله آمریکا قرار نگرفته — بحث و بررسی کند. گسترش حملات هوایی به اهداف بیشتر در ایران، از جمله تأسیسات انرژی، نیز همچنان یکی از گزینه‌ها محسوب می‌شود.

به گفته این مقام‌ها، این نشست یکی از چندین گفت‌وگوی رسمی و غیررسمی است که ترامپ در روزهای اخیر با مقام‌های ارشد از جمله جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهور، پیت هگست وزیر دفاع، مارکو روبیو وزیر خارجه و ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح داشته است.

ارتش آمریکا اعلام کرد که روز چهارشنبه دو موج حمله هوایی علیه ایران انجام داده که هدف آن کاهش توانایی ایران برای تهدید کشتی‌های عبوری از تنگه بوده است. ترامپ اندکی پس از آغاز موج دوم حملات، در یک رویداد صنعتی گفت: «خواهیم دید که آیا با آن‌ها به توافق می‌رسیم یا کار را یکسره می‌کنیم.»

ارتش آمریکا همچنین اجرای محاصره دریایی بنادر ایران را ادامه داده و روز چهارشنبه چندین کشتی را از نزدیک شدن به سواحل ایران بازگردانده است. در یک مورد، ارتش اعلام کرد به دودکش یک کشتی با پرچم کوراسائو که قصد حرکت به سمت جزیره خارک را داشت، موشک هلفایر شلیک کرده است. به گفته ارتش، این کشتی هشدارها برای تغییر مسیر را نادیده گرفته بود و در نتیجه از کار انداخته شد.

به گفته مقام‌ها، رئیس‌جمهور هنوز تصمیم نهایی درباره گام‌های بعدی در این جنگ نگرفته و چه در محافل خصوصی و چه در اظهارات عمومی تأکید کرده که ترجیح می‌دهد اختلاف با ایران از طریق دیپلماسی حل شود. با این حال، ایران پس از هفته‌ها حملات نظامی و یک توافق موقت — که به تهران اجازه می‌داد با فروش نفت در بازار آزاد میلیاردها دلار درآمد کسب کند — به خواسته ترامپ مبنی بر واگذاری ذخایر هسته‌ای خود تن نداده است. این بن‌بست دیپلماتیک باعث شده ترامپ از مشاورانش گزینه‌های جدید و تشدیدکننده‌ای بخواهد که بتواند ایران را به تسلیم وادار کند، یا دست‌کم آن را به توقف حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه متعهد سازد.

برخی مقام‌های آمریکایی گفته‌اند ترامپ تمایلی به تعهد دادن برای اعزام نیروهای زمینی ندارد. او بارها بزرگ‌ترین تهدیدهای علنی خود، از جمله تصرف جزیره خارک و هدف قرار دادن صنعت نفت ایران را تعدیل کرده است. با این حال، در صورت تأیید این طرح‌ها، خطرناک‌ترین مرحله جنگی که نزدیک به پنج ماه از آغاز آن می‌گذرد آغاز خواهد شد و آمریکا بیش از پیش درگیر یک منازعه رو به گسترش در خاورمیانه می‌شود؛ منازعه‌ای که احتمالاً به افزایش قیمت سوخت و پیچیده‌تر شدن برنامه‌های جمهوری‌خواهان برای انتخابات میان‌دوره‌ای منجر خواهد شد.

ترامپ در روزهای اخیر اظهارات صریحی درباره این جنگ داشته و تأیید کرده که در حال بررسی گزینه‌های نظامی جدید است. مقام‌ها می‌گویند اگرچه او به گسترش عملیات تمایل دارد، اما ممکن است نظر خود را تغییر دهد. همچنین مطرح کردن علنی این گزینه‌ها می‌تواند تلاشی برای بازگرداندن ایران به میز مذاکره از طریق ایجاد فشار باشد.

ترامپ این هفته به مجری رادیویی، هیو هیویت، گفت: «ما کوه پیک‌اکس را از بین خواهیم برد.» او روز سه‌شنبه، اندکی پیش از نشست اتاق وضعیت، به فاکس‌نیوز گفت تصرف جزیره خارک بعید است، اما منتفی نیست. وی افزود: «اگر آن‌ها را به اندازه کافی تضعیف کنیم و به عقب برانیم، این کار را انجام می‌دهم.»

پیش‌تر وب‌سایت آکسیوس نیز درباره مباحث مطرح‌شده در نشست اتاق وضعیت گزارش داده بود.

حملات روز چهارشنبه، پنجمین روز متوالی حمله به ایران پس از فروپاشی توافق موقت صلح بود؛ توافقی که محاصره دریایی بنادر ایران را لغو و تحریم‌های فروش نفت تهران را متوقف کرده بود. اما ترامپ پس از حمله ایران به کشتی‌ها در تنگه، پایان آتش‌بس را اعلام کرد و بار دیگر محاصره را برقرار و حملات جدید را مجاز کرد.

ونس در مصاحبه‌ای که روز چهارشنبه پخش شد، به پادکستر جو روگان گفت هدف از این حملات، وادار کردن ایران به بازگشت به میز مذاکره است.

او گفت: «قرار نیست فقط بمباران کنیم و بمباران کنیم و بمباران کنیم. ما تلاش می‌کنیم از قدرت نظامی خود به‌عنوان یکی از ابزارهای متعدد برای حل این مسئله استفاده کنیم.»

پرریسک‌ترین تصمیم ترامپ

صدور مجوز برای عملیات در کوه پیک‌اکس یا جزیره خارک، پرریسک‌ترین تصمیم ترامپ در این درگیری خواهد بود.

پیک‌اکس یک سایت زیرزمینی به‌شدت مستحکم است که از تونل‌هایی تشکیل شده که در دل گرانیت و در عمقی حدود ۳۰۰ تا ۴۷۵ فوتی (حدود ۹۰ تا ۱۴۵ متری) زیر قله کوه ساخته شده‌اند؛ عمقی به‌مراتب بیشتر از تأسیسات غنی‌سازی نطنز و فردو که آمریکا و اسرائیل تابستان گذشته آن‌ها را بمباران کردند. گمان می‌رود این سایت هنوز تکمیل نشده باشد.

عمق تونل‌های پیک‌اکس به این معناست که احتمالاً در برابر اصابت مستقیم بمب‌های سنگرشکن ارتش آمریکا آسیب‌پذیر نباشند. در حالی که حملات آمریکا به فردو در سال ۲۰۲۵ بر شفت‌های تهویه‌ای متمرکز بود که مستقیماً به سالن‌های این تأسیسات راه داشت، تصاویر ماهواره‌ای در دسترس عموم تاکنون محل دقیق هیچ‌یک از مسیرهای تهویه در پیک‌اکس را مشخص نکرده‌اند.

با این حال، این به معنای نبود آسیب‌پذیری در پیک‌اکس نیست. عملیات ساخت‌وساز در این سایت باعث شده به تأمین برق، انتقال تجهیزات و نیروی انسانی وابسته باشد؛ عواملی که می‌توانند هدف خرابکاری قرار گیرند.

ترامپ روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت: «اگر آن‌ها هر حرکتی برای تبدیل پیک‌اکس به یک سایت هسته‌ای عملیاتی انجام دهند، ما فوراً وارد عمل می‌شویم و هر کاری لازم باشد انجام می‌دهیم، اما هنوز چنین کاری نکرده‌اند.» او افزود: «هیچ‌کس نمی‌داند آیا اصلاً کاری در پیک‌اکس انجام می‌شود یا نه؛ فقط موضوعی است که مطرح می‌شود.» ترامپ همچنین گفت بمب‌های سنگرشکن آمریکا «توان نفوذ عمیق دارند.»

تلاش برای تصرف جزیره خارک، که مرکز اصلی صادرات نفت ایران است، به صنعت نفت این کشور آسیب می‌زند، اما در عین حال نیروهای آمریکایی را مستقیماً در معرض خطر قرار می‌دهد. به گفته مقام‌ها و تحلیلگران، این نیروها هدفی آسان برای موشک‌ها و پهپادهای ایرانی خواهند بود.

ژنرال بازنشسته تفنگداران دریایی، فرانک مک‌کنزی، گفت آمریکا همچنان باید گزینه عملیات در خارک را بررسی کند. او روز یکشنبه در برنامه «فیس د نیشن» شبکه سی‌بی‌اس گفت: «این اقدامی است که باید درباره آن فکر کنیم، زیرا در اختیار داشتن بخشی از خاک ایران می‌تواند عامل مهمی در مذاکرات آینده با ایران باشد.»

ترامپ همچنین در حال بررسی ایده‌هایی برای اشغال سایر جزایر در امتداد تنگه هرمز است تا به تأمین امنیت کشتیرانی کمک کرده و مناطق به‌شدت نظامی‌شده را از بین ببرد. تحلیلگران جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک را محتمل‌ترین اهداف می‌دانند. به گفته مقام‌ها و تحلیلگران، نیروهای آمریکایی در این مناطق نیز آسیب‌پذیر خواهند بود.