اعتراضات گسترده علیه برکناری وزیر دفاع اوکراین

کاساندرا وینوگراد، اندرو ای. کرامر و اولکساندر چوبکو
نیویورک تایمز / ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶

روز پنجشنبه، هزاران نفر در شهرهای مختلف سراسر اوکراین به خیابان‌ها آمدند تا به برکناری میخایلو فدوروف، وزیر دفاع جوان و فناوری‌محور این کشور، آن هم تنها شش ماه پس از آغاز به کارش، اعتراض کنند.

این تظاهرات، دومین اعتراضات خیابانی بزرگ در اوکراین در طول بیش از چهار سال جنگ به شمار می‌رود. سال گذشته نیز تجمعاتی در مخالفت با اقدام ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، برای تضعیف نهادهای مبارزه با فساد برگزار شده بود.

روز پنجشنبه، معترضان به میدانی در مرکز کی‌یف، پایتخت کشور، سرازیر شدند. تجمعاتی نیز در اودسا در جنوب و لویو در غرب برگزار شد. در شهر خط مقدم خارکیف در شمال شرقی، بیش از ۳۰۰ معترض با پلاکارد‌های مقوایی در پیاده‌روها تجمع کردند و شعار «شرم‌آور است، شرم‌آور است، شرم‌آور است!» سر دادند. با گذشت زمان و در طول صبح، بر تعداد آن‌ها افزوده شد.

روی یکی از پلاکاردها نوشته شده بود: «دست از سر فدوروف بردارید!» و روی پلاکارد دیگری آمده بود: «چرا چیزی را که درست کار می‌کند، خراب می‌کنید؟»

معترضان از این که آقای زلنسکی وزیر دفاع خود را درست در زمانی برکنار کرده که بسیاری از تحلیلگران نظامی می‌گویند ورق جنگ به نفع اوکراین برگشته است، ابراز ناامیدی کردند. این چرخش در جریان جنگ، از اولین ماه‌های درگیری — زمانی که روسیه متحمل یک رشته شکست‌ها شد — تا به امروز، بسیار محسوس‌تر و برجسته‌تر است.

آقای فدوروف ۳۵ ساله، یکی از حامیان برجسته استفاده از سامانه‌های بدون سرنشین در جنگ است. او به نماد موفقیت اوکراین در استفاده از پهپادهای دوربرد برای ضربه زدن به اهداف نظامی و صنایع نفتی در داخل خاک روسیه و همچنین راه‌اندازی کارزاری شدید برای قطع ارتباط شبه‌جزیره اشغالی کریمه تبدیل شده بود.

میخایلو فدوروف، وزیر دفاع، چهره نوآوری‌های تکنولوژیکی ارتش اوکراین بود

برکناری او موجی از ناامیدی را در میان بسیاری از معترضان ایجاد کرد؛ کسانی که این اقدام را پیروزی گارد قدیمی در ارتش و صنایع دفاعی می‌دانستند که با چشم‌انداز او برای آینده جنگ مخالف بودند.

مضامینی شبیه به «فدوروف یعنی نوآوری، پدربزرگ‌های قدیمی یعنی پس‌رفت» بر روی بسیاری از پلاکارد‌های مقوایی دیده می‌شد.

در خارکیف، ماریا چاپلیهینا، ۱۲ ساله، آرام در کنار پدربزرگش ایستاده بود و پلاکاردی در دست داشت که روی آن نوشته شده بود: «فدوروف را بازگردانید». ماریا گفت که این اولین حضور او در یک تجمع اعتراضی است. او افزود که بیشتر دوستانش در خانه مانده‌اند، اما او احساس کرده که حضور در اینجا و ابراز موضعش اهمیت دارد.

او گفت که پیروزی در جنگ مهم‌ترین چیز است و آقای فدوروف کارش را عالی انجام می‌داد.

او گفت: «رئیس‌جمهور ما می‌خواهد او را برکنار کند چون کارش را خوب انجام می‌دهد. مردم این را دوست ندارند و من هم همین‌طور.»

او در حالی که پدربزرگش با افتخار به مهارت انگلیسی و درک اجتماعی او نگاه می‌کرد، افزود: «ما می‌خواهیم رئیس‌جمهور صدای ما را بشنود. ما باید حرف بزنیم.»

فراخوان اعتراضات خیابانی روز پنجشنبه توسط دمیترو کوزیاتینسکی صادر شد؛ جانباز جنگی که در ماه ژوئیه تظاهرات علیه اقدامات سختگیرانه زلنسکی در قبال نهادهای مبارزه با فساد را سازماندهی کرده بود.

آن اعتراضات که به دلیل پلاکارد‌های با عجله نقاشی‌شده‌اش به «اعتراضات مقوایی» معروف شد، در نهایت زلنسکی را مجبور به تغییر تصمیم خود کرد.

روز پنجشنبه، دست‌کم ۱۰۰۰ نفر در میدانی در مرکز کی‌یف، در فاصله‌ای نزدیک به دفتر زلنسکی در خیابان بانکووا تجمع کردند. جمعیت که بیشتر آن‌ها جوانان بودند، پای‌کوبان و با تکان دادن پلاکاردها، خواستار استعفای اولکساندر سیرسکی، فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین شدند؛ کسی که گفته می‌شود با فدوروف اختلافاتی داشته است.

اندری فدون، ۵۴ ساله و روان‌شناس بازنشسته، گفت: «من واقعاً نگران شرایطی هستم که اکنون در حال رخ دادن است.»

او گفت که پیش از این از آقای زلنسکی حمایت می‌کرده و دیپلماسی رئیس‌جمهور در بسیج کردن جهان به نفع اوکراین را تحسین می‌کرده است، اما معتقد است برکناری یک وزیر دفاع محبوب، درست زمانی که ورق جنگ به نفع اوکراین برگشته، یک اشتباه بزرگ است.

او گفت: «روس‌ها آرزو دارند که ما دچار مشکلات داخلی شویم. چرا او را در این مقطع برکنار کردند؟»

روز پنجشنبه در حالی که تصاویر اعتراضات در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شد، هیچ واکنش فوری از سوی آقای زلنسکی نشان داده نشد. با این حال، دست‌کم یک مقام ارشد نظامی اعلام کرد که در اعتراض به این تصمیم استعفا می‌دهد: سرهنگ پاولو یلیزاروف، معاون فرمانده نیروهای هوایی اوکراین.

او در پستی در فیس‌بوک در کنار تصویر استعفانامه‌اش نوشت: «این اقدام آسیب بزرگی به توان دفاعی کشور وارد می‌کند.» او هشدار داد که رها کردن اصلاحات راهبردی فدوروف در حوزه پدافند هوایی، منجر به آسیب‌های بیشتر ناشی از حملات روسیه خواهد شد.