او به خامنه‌ای ادای احترام کرد؛ سپس با ترامپ هم سفره شد

باراک راوید / اکسیوس

هفته گذشته، علی الزیدی، نخست‌وزیر عراق، در مراسم تشییع رهبر جمهوری اسلامی ایران شرکت کرد. این هفته، او در دفتر بیضی کاخ سفید با مردی دست داد که دستور قتل او را صادر کرده بود.

اهمیت موضوع: مانند همه نخست‌وزیران عراق در دو دهه گذشته، الزیدی ناگزیر است میان روابط راهبردی با واشنگتن و تهران توازن ظریفی برقرار کند. هنگامی که دو طرف مستقیماً درگیر حملات نظامی هستند، این کار بسیار دشوارتر می‌شود.

دیدار روز سه‌شنبه الزیدی با رئیس‌جمهور ترامپ از سوی کاخ سفید به‌عنوان یک دستاورد مهم برای دولت آمریکا تلقی شد. تام باراک، فرستاده ایالات متحده در عراق، طی چند هفته گذشته برای ترتیب دادن این سفر تلاش کرده بود تا نشانه‌ای باشد از اینکه دولت جدید عراق در حال نزدیک شدن به آمریکا و فاصله گرفتن از ایران است.

محور خبر: این سیاستمدار ۴۰ ساله که پیش‌تر در عرصه تجارت فعالیت داشت، پس از بن‌بست طولانی سیاسی در عراق، در ماه مه به قدرت رسید.

الزیدی یک گزینه توافقی بود که هم از سوی جریان‌های سیاسی شیعه و هم از سوی دولت ترامپ حمایت شد. کاخ سفید او را فردی می‌دانست که برخلاف رقیبش، نخست‌وزیر پیشین نوری المالکی، وابسته به حمایت تهران نیست.

الزیدی همچنین وعده داد با فساد مبارزه کند — اقدامی که از روزهای نخست زمامداری خود آغاز کرد — و نفوذ شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران را مهار کند، هرچند در این زمینه با احتیاط بیشتری عمل می‌کند.

نکته قابل توجه: در هفته گذشته، الزیدی در مراسم تشییع علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، در شهر مقدس نجف عراق شرکت کرد و سپس برای دیدار با رئیس‌جمهور آمریکا — که دستور ترور او را در نخستین حمله جنگ صادر کرده بود — راهی کاخ سفید شد.

پشت پرده: دو مقام آمریکایی گفتند که ایرانی‌ها به الزیدی و تیمش فشار آورده بودند تا نخستین سفر خارجی خود به‌عنوان نخست‌وزیر را به واشنگتن انجام ندهد. اما به گفته این منابع، الزیدی اصرار داشت که با رئیس‌جمهور ترامپ دیدار کند.

مقام‌های آمریکایی معتقدند تصمیم الزیدی نشان می‌دهد که او در اجرای سیاست «اول عراق» جدی است؛ سیاستی که به سمت ایالات متحده گرایش دارد و از ایران فاصله می‌گیرد.

اظهارات: ترامپ در تمجید از نخست‌وزیر عراق تردیدی به خود راه نداد و حتی یک ناهار غیرمنتظره به برنامه دیدار افزود.

ترامپ در آغاز دیدار گفت: «ما یک قهرمان فوق‌العاده داریم، یک قهرمان جدید... او مبارزی بزرگ بوده و دوستدار بزرگ آمریکا است. او یک رهبر عالی است. فکر می‌کنم برای مدت طولانی در قدرت خواهد بود.»

الزیدی چند دقیقه در کنار ترامپ و در برابر دوربین‌ها نشست، در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا درباره ادامه حملات و اعمال محاصره دریایی علیه ایران سخن می‌گفت.

الزیدی اشاره‌ای به ایران نکرد. در عوض، او بر تقویت روابط اقتصادی با آمریکا، تکمیل روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق تا ماه سپتامبر، تلاش برای خلع سلاح شبه‌نظامیان، و تضمین قرار گرفتن تمامی سلاح‌ها تحت کنترل دولت عراق تأکید کرد.

یک مقام آمریکایی گفت: «تمایل الزیدی برای نشستن در کنار رئیس‌جمهور ترامپ در حالی که او درباره ایران صحبت می‌کرد، تصویری قدرتمند بود که نشان می‌داد او با وجود مخالفت ایران، در همسویی با ایالات متحده جدی است.»

آنچه باید زیر نظر داشت: خلع سلاح شبه‌نظامیان شیعه مورد حمایت ایران در عراق، یکی از محورهای اصلی دیدار الزیدی با ترامپ و نیز با پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا بود.

مقام‌های آمریکایی امیدوارند این سفر نخستین نشانه از عزم الزیدی برای عمل به تعهداتش در زمینه خلع سلاح این گروه‌ها باشد.