اقتصاد مستهلک ایران / محمد فاضلی و مسعود نیلی

مسعود نیلی چهل سال اقتصاد ایران را از نزدیک رصد کرده و سال‌هایی نیز تجربه سیاست‌گذاری داشته است. او چند دهه با سیاست‌گذار و سیاست‌مدار ایرانی از نزدیک آشنا یا همکار بوده و شناخت دقیقی از فراز و فرودهای اقتصاد ایران دارد. ایشان در این گفت‌وگو شرح می‌دهد که چگونه اقتصاد ایران از میانه دهه ۱۳۸۰ و بعد از وفور نفتی آن دهه، در سراشیبی افتاد و ترکیبی از صنعت‌زدایی، اتکای شدید به واردات، و هم‌زمان سیاست خارجی تهاجمی، به بحران در اقتصاد ایران انجامیده است. روایتی که او ارائه می‌دهد نقش تحریم‌ها در بحران اقتصاد ایران را نیز به دقت نشان می‌دهد.

وجه دیگری از آن‌چه مسعود نیلی تشریح می‌کند، چگونگی وابسته شدن ایران به مصرف شدید منابع محیط‌زیستی از جمله آب و انرژی است. وی هم‌چنین ساختار اشتغال در ایران را تحلیل کرده و توضیحی اقتصادی ارائه می‌کند برای ناامیدی و سرخوردگی بزرگی که در نسل جوان ایرانی بروز کرده است. روایتی که مسعود نیلی از بیست سال اقتصاد ایران در فاصله ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۴ ارائه می‌دهد، نشانگر راه بسیار دشواری است که برای بازگشت به شرایط اقتصادی متعادل و پایدار باید طی شود. مسیر دشواری که به عقیده وی دیگر نقطه آغاز آن اصلاحات سیاستی نیست بلکه از تغییر انگاره و الگوی حکمرانی شروع می‌شود.