سرابِ شرق؛ «پشتیبانی قطرهچکانی»
یدالله کریمیپور
بسیاری بر این پندار بیهوده پافشاری میکنند که امضای سندهای همکاری ۲۵ ساله یا عضویت در سازمانهایی نظیر «شانگهای»، برای جمهوری اسلامی گونهای «چتر حمایتی» ایجاد کرده است. این در حالی است که در هیچیک از اسناد امضا شده میان تهران با پکن و مسکو، بندی مشابه ماده ۵ ناتو (دفاع متقابل در صورت حمله) وجود ندارد. این توافقها صرفا چارچوبهایی برای مبادلات تجاری و مانورهای دیپلماتیکاند، نه پیمانهای نظامی برای روز واقعه.
پکن و مسکو نه ناجی جمهوری اسلامی خواهند شد و نه فدایی آن. منطق آنها ساده است: پشتیبانی تا جایی که هزینهاش از سودش بالاتر نرود.
در تنشهای اخیر، این دو قدرت بیشتر شبیه به تماشاچیانی رفتار کردهاند که به بازیگرِ تحت فشار در میدان، تنها «آب و ابزار» میرسانند؛ تا صرفا زمان بازی را طولانیتر کند. حضور آنها در رزمایشهای مشترک اخیر نیز نه برای دفاع از تهران، بلکه پیامی نمادین به واشینگتن و تلآویو بود؛ هشداری مبنی بر اینکه «حمله تمامعیار ممکن است منافع اقتصادی و منطقهای ما را به خطر اندازد»، نه اینکه آنها حاضر باشند هزینهی جنگِ شخص دیگری را بپردازند.
واقعیت این است که اگر پکن و مسکو دریابند فروپاشی یا تغییر ساختار قطعی است، هرگز خود را فدای وضعیت موجود نخواهند کرد. در چنین لحظه ای، استراتژی آنها از «حمایت» به نفوذ در جایگزین تغییر مییابد.
آنها از همین حالا نیز ممکناست کانالزنی با لایههای تکنوکرات و هستههای امنیتی- نظامی را آغاز کرده باشند تا در صورت وقوع سناریوی فروپاشی، از روی کار آمدن یک دولت کاملاً متمایل به غرب جلوگیری کنند. برای پکن و مسکو، ایرانی آشفته و ضعیف، بهمراتب مطلوبتر از ایرانی است که متحد آمریکا باشد و پای ناتو را به مرزهای روسیه یا مسیرهای انرژی چین باز کند.
لب کلام
ایران در استراتژی جهانیِ روسیه و چین، نه یک «شریک برابر»، بلکه یک کارت بازی و یک سپر بلای ژئوپولیتیک بوده است. در سال ۱۴۰۴ نیز، با تشدید فشارهای بینالمللی و فرسایش توان داخلی، مشخص شده است که شرق تنها تا مرز «تأمین منافع خود» کنار ایران میایستد.
بنابراین، گره زدن سرنوشت بقای ملی به پشتیبانی کشورهایی که «بیطرفی در بحران» و «معامله با برنده» دکترین اصلی آنهاست، خطای محاسباتی بزرگی است. در روزی که شعلههای جنگ تمامعیار یا شورشهای مهارناپذیر زبانه بکشد، تهران خواهد یافت که در زمین بازی، تنها مانده و متحدان شرقی، در حال مذاکره با نظم جدید برای سهمخواهی از ویرانهها هستند.
منبع: تلگرام نویسنده
@karimipour_k
