دشمن خارجی؛ سپر همیشگی حاکمان ناتوان
حسین رزاق
در میان تصاویر شادی مردم ونزوئلا از دستگیری مادورو، حرفهای یک شهروند ونزوئلایی برایم جالب و تاثر برانگیز بود که با تمسخری تلخ میگفت: «آنهایی که میگویند آمریکا فقط دنبال نفت ماست، واقعاً فکر میکنند روسها و چینیها برای چه آمده بودند؟ برای دستور پخت غذای سنتی ونزوئلا؟»
این جمله، فقط یک شوخی سیاسی نیست؛ خلاصهای است از فریب بزرگی که سالهاست به مردم فروخته میشود. فریبی که در آن، حاکمانِ ناکارآمد و غارتگر همیشه یک دشمن خارجی میسازند تا از پاسخگویی فرار کنند. وقتی اقتصاد فرو میپاشد، وقتی فساد نهادینه میشود، وقتی مردم فقیرتر و حاکمان ثروتمندتر میشوند، پاسخ آماده است: «دشمن».
اما این روایت یک نقص بزرگ دارد؛ نقصی که آن مرد ونزوئلایی بهخوبی به آن اشاره میکند. اگر قرار است هر قدرت خارجی ذاتاً استعمارگر و طمعکار باشد، چرا این قاعده فقط درباره آمریکا و غرب صدق میکند؟ چرا وقتی پای روسیه و چین در میان است، ناگهان حاکمیت به یاد «دوستی» و «همکاری راهبردی» میافتد؟ و همین تناقض بزرگ است که ناگهان بین توده مردم، چنین تصویر تاسف برانگیزی غالب میشود که اصلا فلان قدرت جهانی هم بد و جنایتکار، همینکه منجیِ ما باشد از شر این جانیهای دزد برایمان کفایت میکند!
بله؛ واقعیت عریان این است که هیچ قدرتی در دنیا خیرخواه مردم ایران یا ونزوئلا نیست. آنچه کشورها را به میدان رقابت قدرتها تبدیل میکند، نه توطئه صرف خارجی، بلکه حاکمیتی است که منافع مردم را قربانی بقای خود میکند. اگر امروز ایران زیر فشار تحریم، انزوا و بحران است، ریشه آن پیش از هر چیز در تصمیمهای آگاهانه نظامی است که دشمنسازی را بهجای اصلاح انتخاب کرد و تمام مسیرهای را با خودکامگی مسدود.
جمهوری اسلامی و در رأس آن آقای خامنهای سالهاست مسئولیت مستقیم و بیواسطه شرایط موجود را انکار میکند. با سرکوب، با سانسور، با تکرار شعارهای توخالی و با معامله پنهانی منابع کشور، تلاش میکند حقیقت را پنهان کند. اما حقیقت ساده است: هیچ دشمن خارجی بدون چراغ سبز داخلی نمیتواند سرنوشت یک کشور را گروگان بگیرد.
تجربه ونزوئلا هشداری روشن است. وقتی حاکمیت خود را فراتر از نقد بداند و مردم را به بهانه «مبارزه با دشمن» قربانی کند، نتیجه چیزی جز فروپاشی، مهاجرت گسترده و فقر ساختاری نخواهد بود. دشمن واقعی، نه آنسوی مرزها، که در رأس قدرت نشسته است؛ همانجا که تصمیم گرفته میشود مردم هزینه بدهند تا نظام بماند غافل از آنکه سیاستهای استبدادی مردم را هم گرفتار مسئلهی بقا میکند تا چشم بدوزند به همان دشمن خارجی برای نابودی دشمن داخلی.
تلگرام نویسنده
@hoseinrazzagh
