امنیت شخصی برای كمك به توقف خشونت خانگی

مدرسه فمینیستی: امسال ۲۵ نوامبر ۲۰۱۱ ، مصادف با ۴ آذرماه ۱۳۹۰ خورشیدی، همچون سال های گذشته، سالگرد «روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان» بار دیگر به ما زنان ایرانی، فرصت دوباره ای بخشیده است که تلاش های مان را برای مبارزه با اشکال گوناگون خشونت علیه زنان، بسیج کنیم. طبق روال سال های پیش، ما نیز در مدرسه فمینیستی تلاش و همت مان را به کار گرفته ایم تا به مناسبت این روز، در کنار دیگر گروه های زنان در سراسر جهان و در حد و بضاعت خود، اعتراض مان را نسبت به حضور سایه گستر خشونت در ابعاد مختلف زندگی زنان نشان دهیم. اگر سال گذشته بیشتر بر خشونت خانگی تمرکز کرده بودیم، امسال به اقتضای شرایط بحرانی منطقه مان سعی کرده ایم به ابعاد اجتماعی و سیاسی خشونت علیه زنان هم بپردازیم. از همین روست که به مناسبت فرا رسیدن این روز، روح انگیز پورناصح نیز در مطلبی که برای ترجمه انتخاب کرده، به اهمیت آموزش دفاع و امنیت شخصی در برابر خشونت خانگی علیه زنان تاکید دارد. از این رو شما هم می توانید با تهیه پرینت و کپی از این متن و توزیع آن در میان زنان اطراف تان، گامی کوچک در جهت کمک به قربانیان خشونت یاری بردارید:

امنیت شخصی برای كمك به توقف خشونت خانگی

من اغلب امنیت شخصی را برای افرادی تدریس می‌‌كنم كه از خشونت خانگی جان سالم به در برده‌‌اند. در تصور خود، با من به اتاقی بیایید که پُر است از زنانی كم و بیش درمانده كه با اندوهی عمیق سؤال‌‌هایی را به دفعات از من می پرسند: «چگونه می‌‌توانم به این وضعیت پایان بدهم؟ چه كار متفاوتی می‌‌توانم انجام بدهم؟‌ چگونه می‌‌توانم از خودم و فرزندانم حمایت كنم؟» از بچه‌‌های آن‌‌ها در طبقه‌‌ی بالا مراقبت می‌‌كنند. به همین خاطر می‌‌توانم لحظاتی با مادرشان تنها باشم.

كسب مهارت‌‌های دفاع و امنیت شخصی هرگز قادر به حل علل اجتماعی خشونت‌‌های خانگی نیست و در همه‌‌ی مواقع نیز كاربرد ندارد، اما این مهارت‌‌ها به افراد كمك می‌‌كند تا از وارد شدن به رابطه‌‌ی مخرب خودداری كنند و بهترین كار را در بدترین شرایط انجام بدهند؛ از احساس «ارزش به خود» محافظت كرده، به دنبال راه‌‌هایی برای دریافت كمك باشند.

بافتی از ادراک مشترک زنان خشونت دیده

با تکیه به تجربه های تدریس، به این نتیجه رسیده‌‌ام كه بهتر است مهارت‌‌های امنیت شخصی را در بافتی از درك مشترك افراد تحت تعلیمم ارائه دهم. تعریف‌‌ها و ایده‌‌های زیر در انجام مؤثرتر این كار كمكم می‌‌كنند.

۱- خشونت خانگی به چه معناست؟ هرگونه خشونت در خانه، اعم از خشونت بین کودکان بزرگسال و دیگر اعضای بالغ خانواده را خشونت خانگی می‌‌نامند. اگرچه، اكثر مردم این اصطلاح را برای هر گونه توهین، تهدید یا رفتار خشونت‌‌آمیز شریكی صمیمی نسبت به دیگری، نیز به كار می‌‌برند.

۲- چه كسی تحت تأثیر خشونت خانگی قرار می‌‌گیرد؟ خشونت خانگی در هر مكانی، برای هركسی از هر نژاد، مذهب، فرهنگ یا موقعیت اقتصادی اتفاق می‌‌افتد. خشونت خانگی هر دو شریك زندگی، كودكان آن‌‌ها و دیگر اعضای خانواده، دوستان و همكاران را تحت تأثیر قرار می‌‌دهد. امكان بروز خشونت خانگی در هر رابطه‌‌ی صمیمی اعم از ارتباط بین هم‌‌جنس‌‌ها و حتی خشونت زنان نسبت به مردان وجود دارد.

با این حال، اغلب خشونت‌‌های خانگی را مردان نسبت به زنان انجام می‌‌دهند. به همین دلیل، در این مقاله، شخصی را كه نقش مهاجم دارد، مرد و شخص قربانی را زن می‌‌نامم.

خشونت خانگی خطرناك است. بیشتر اوقات تشدید منازعات به مصدوم شدن و یا مرگ منجر می‌‌شود.

۳- نقش مسایل اجتماعی چیست؟ به رغم استثناها، جنسیت ارتباط زیادی به درك مسایل اجتماعی دارد كه منجر به خشونت خانگی می‌‌شود. در بسیاری از جوامع، بر گناهکار بودن زنان در خشونت خانگی صحه می‌‌گذارند. اغلب، زنان نیز به مانند مردان بر این باور هستند، حال آن‌‌كه این دیدگاه در حال تغییر است. در بعضی فرهنگ‌‌ها زنان هنوز هم حق انتخاب همسر در ازدواج و تعیین ادامه‌‌ی ارتباط یا قطع آن را ندارند.

مشاهده‌‌ی همکاری اشخاصی در سراسر جهان، برای وضع قوانین و تغییر برداشت‌‌های فرهنگی مرتبط با تحمل و چشم‌‌پوشی از خشونت، هیجان انگیز است.

تصاویر ویدئویی مانند «هیئت خشن» و «هنوز ما را با ملایمت می‌‌كُشند.» ابزارهای مؤثری است برای ارتقای آگاهی افراد جوان در باره‌‌ی آن دسته از مسایل اجتماعی كه به خشونت خانگی منجر می‌‌شود. این ویدئوها نشان می‌‌دهند كه چگونه نقش متجاوزین به پسران و مردان واگذار می‌‌شود و دختران و زنان تشویق به تسلیم می‌‌شوند. با این درك افراد جوان شانس بهتری در عدم شركت در خشونت‌‌های خانگی دارند.

۴- اگر قربانی خشونت خانگی محل را ترک نکند، چه اتفاقی می‌‌افتد؟ در كارگاه‌‌های دفاع شخصی كه برای عموم مردم است، به كارآموزان یاد می‌‌دهیم كه ترك موقعیت خطرناك و تهدیدكننده، همواره سالم‌‌ترین راه است. در عین حال، بزرگسالانی كه با خشونت همسرانشان مواجه هستند باید خودشان تصمیم بگیرند.

در فرهنگی که ترک کردن زنان را محکوم می‌‌کنند و امكاناتی چون غذا و سرپناه را از آن‌‌ها دریغ می‌‌كنند، امكان دارد تصمیم درستی نباشد.

حتی در فرهنگ‌‌هایی كه زنان شاید جایی برای رفتن داشته باشند، موانع بسیاری وجود دارد و قطع رابطه برای کسانی که از آن‌‌ها سوء استفاده شده مشکل‌‌ساز می‌‌شود. برای ترك كردن، زنِ آزاردیده باید بتواند سلامتی خود را به عشق شوهر یا شریک زندگی‌‌اش ترجیح دهد. باید بداند كجا برود، چگونه كمك بخواهد، چگونه حق حضانت كودكانش را بگیرد و چگونه از نظر اقتصادی خود را تأمین كند. او باید بر انزوا و شرم ناشی از شكست در روابط خانوادگی فائق بیاید. او اغلب اعتقاد دارد كه این عدم موفقیت، ناشی از اشتباه او بوده است.

در بسیاری از موارد مرد برای به قتل رساندن همسرش، مجازات سنگینی را تحمل نمی‌‌كند. این بدان معناست كه زن ترسی واقع‌‌بینانه از مردی دارد كه او را تهدید كرده در صورت ترك خانه، او و كودكانش را به قتل خواهد رساند.

هدف مهارت‌‌های امنیت شخصی توانمند كردن افراد برای اعمال انتخاب‌‌های خودشان است، حتی اگر ما شخصا موافق آن‌‌ها نباشیم یا شاید همان‌‌ها را انتخاب‌‌ نكنیم. زنان هرگز روابط خشونت‌‌آمیز را ترك نخواهند كرد، مگر این كه آمادگی این كار را داشته باشند.

۵- اگر مهارت‌‌های امنیتی، كمكی به این وضعیت نكند، چه می‌‌شود؟ بسیاری از مواقع زنی كه داستان‌‌های وحشتناكی در باره‌‌ی اوضاع زندگی‌‌اش می‌‌گوید، شرایط او به نظر مأیوس‌‌كننده می‌‌آید. شاید او در اتاقی محبوس شده، در حالی كه مرد او را تهدید به آتش كشیدن خانه می‌‌كند. شاید بچه‌‌هایش را گرفته. شاید او را مغلوب كرده و شاید اسلحه‌‌ای داشته است. من اغلب می‌‌گویم، به نظر هولناك می‌‌آید. من از اتفاقاتی كه برای شما رخ داده است، خیلی ناراحتم. این كه شما این جا هستید به این معناست كه خیلی كارها را درست انجام داده‌‌اید. مهارت‌‌های امنیت شخصی می‌‌تواند ابزارهای زیادی در اختیار شما قرار بدهد، اما همه چیز در همه‌‌ی اوقات جواب نمی‌‌دهد.

اذعان به احساسات شخصی و واقعیت، آزادی عمل در استفاده از دیگر امكانات را به هر كسی می‌‌دهد.

۶- آیا گفتن این كه زن‌‌ها باید یك جور دیگر برخورد می‌‌كردند، آن‌‌ها را به این تصور سوق می‌‌دهد كه همه‌‌ی این مسایل تقصیر آن‌‌ها بوده است؟ بسیاری از ما به آن زمانی برمی‌‌گردیم كه آرزو می‌‌كنیم كاش می‌‌دانستیم در آن زمان چگونه متفاوت عمل كنیم. از همان ابتدا تلاش می‌‌كنیم زنان را از سرزنش خودشان بازداریم؛ بسیار شفاف می‌‌گوییم كه تقصیر شما نیست اگر كسی سعی می‌‌كند شما را از طریق گفتن چیزهای خشن كنترل كند، تهدید كند و یا شما را با خطری مواجه كند. شما مسئول رفتار ویران‌‌گر شریك خشن خود نیستید. با این حال، شما می‌‌توانید چگونگی مدیریت بسیاری از موقعیت‌‌های مشكل‌‌ساز را یاد بگیرید، به طوری كه وضعیت را بیش‌‌تر از آن چه خطرآفرین باشد برای شما امن‌‌تر كند.

۷- آیا مهارت امنیت شخصی به شخص فحاش كمكی می‌‌كند؟ تغییر رفتارها برای كسی كه همواره به احساس قدرت و سلطه بر شخص دیگری عادت كرده است، آسان نیست. این‌‌جا احساس استحقاقی وجود دارد كه جنبه‌‌هایی از رفتار اعتیادآور را در خودش دارد. تنها خواستن و قول دادن نمی‌‌تواند مؤثر باشد. مسئولیت مداوم و ریشه‌‌ای در توقف الگوهای تثبیت شده در این‌‌گونه افراد از طریق روان‌‌‌‌درمانی و حمایت گروهی ضروری است. به عنوان بخشی از این پروسه، افرادی كه در كنترل خشم مشكل دارند، از تمریناتی بهره‌‌مند می‌‌شوند تا بتوانند در موقعیت‌‌هایی كه در گذشته عامل پرخاش بوده‌‌اند، واكنشی به دور از پرخاش‌‌گری داشته باشند.


۸- الكل و مواد مخدر چه نقشی در خشونت خانگی بازی می‌‌كنند؟ این مواد باعث از دست دادن كنترل می‌‌شوند و هر عدم كنترلی به احتمال زیاد به تشدید خشونت خانگی می‌‌انجامد. هر دو شریك در ارتباط خشونت‌‌آمیز به احتمال زیاد كنترل خود را از دست می‌‌دهند و در صورت مصرف الكل یا مواد وحشت می‌‌كنند. بسیاری از افرادی كه در مرحله‌‌ی ترك الكل یا مواد مخدر هستند،‌ مورد خشونت واقع شده‌‌اند و یا مرتكب خشونت شده‌‌اند و گاهی اوقات در هر دو نقش بوده‌‌اند.

مهم‌‌ترین مهارت‌‌های امنیت شخصی كدام‌‌ها هستند؟ در مورد مقابله به مثل چه نظری دارید؟

مهم‌‌ترین مهارت‌‌های امنیت شخصی كه می‌‌خواهیم كارآموزان‌‌مان تمرین كنند شامل:
■ بررسی رفتار فرد و آگاهی از علائم خطر بالقوه.
■ تمركز در آرام ساختن خودشان، به طوری كه بتوانند شفاف فكر كنند و به جای ترس و تشدید منازعه انتخاب‌‌های بی‌‌خطری بكنند.
■ به جای تحریك یا متشنج شدن با اعمال تحقیرآمیز طرف مقابل، خودشان را از لحاظ عاطفی محافظت كنند.
■ از تاكتیك‌‌های دفاع شخصی شفاهی استفاده كنند تا واكنش خشونت‌‌آمیز بالقوه را خنثا كنند.
■ بدون مقابله به مثل كردن از خودشان محافظت كنند.
■ نقشه‌‌ی بی‌‌خطری برای چگونگی ترك محل خشونت و دریافت كمك طراحی كنند.

وقتی ما به زنانی كه در معرض خشونت‌‌های خانگی قرار دارند دفاع شخصی تدریس می‌‌كنیم، به آن‌‌ها می‌‌گوییم اگر شما هنوز در ارتباط نزدیک با شخص خشن قرار دارید یا اگر با شخصی كه فقط گاهی اوقات خشن می‌‌شود زندگی می‌‌كنید، مقابله به مثل كردن احتمالا خطر تهدید علیه شما را با عصبانی تر و خطرناك‌‌تر شدن شخص خشن (شاید حتی با استفاده از اسلحه) افزایش می دهد. با این همه اما اگر شما ناگزیر به مقابله ـ مقابله به مثل فیزیكی ـ شدید ، بی‌‌خطرترین راه ترك سریع آن‌‌جا و یافتن مكان امنی برای خودتان است و هرگز نباید تا تغییر شرایط و مهیا شدن تضمین های محکم، به آن محل برگردید.

یادگیری مهارت‌‌های مبارزه كه شامل دفاع در مقابل اسلحه فرد خشن است، می‌‌تواند تغییر عظیمی در اعتماد به نفس زنان ایجاد كند. هم‌‌چنین می‌‌تواند توانایی‌‌شان را برای محافظت از خودشان در موقعیت‌‌های دیگر افزایش دهد. استفاده از مهارت‌‌های مبارزه برای انتقام، تنبیه یا كنترل شخص خشن چه از نظر فیزیكی و چه از نظر منطقی، كار خطرناكی است. ما آموزش می‌‌دهیم كه مهارت‌‌های مبارزه را باید فقط به عنوان آخرین راه حل و چاره‌‌ی آخر استفاده كرد، یعنی زمانی كه هیچ راهی برای فرار از وضعیت و دریافت كمک نباشد.

منبع:

این مقاله ترجمه‌‌ی بخشی از مقاله‌‌ی زیر است:

http://www.kidpower.org Irene van der Zande/ Personal Safety To Help Stop Domestic Violence