شنبه ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - Saturday 16 May 2026
ايران امروز
iran-emrooz.net | Sat, 16.05.2026, 19:47

قدسی‌سازی ساواک؛ دستگاه سرکوب پدر تاجدار!


م. روغنی

ننگ و شرم بر رژیم جلاد، جهل و جنایت‌بار اسلامی باد که با توجه به راهبردها و رویکردهای ۴۷ ساله‌اش از جمله جنگ‌افروزی و تنش‌افزایی در منطقه، اعدام، شکنجه و کشتارهای ادواری در ابعاد هزاران و ده‌ها هزار نفره، دشمنی با اکثریت مردمان کشور به‌ویژه اتنیک‌ها و اقلیت‌های دینی، زن‌ستیزی و تحمیل تحریم‌های کمرشکن که دود آن به چشم ملت ایران رفته و به گرانی و تهی‌دستی گسترده انجامیده است، بخشی از جمعیت خواهان تغییر در خارج کشور و احتمالاً نادان را واداشته که به نماد سرکوب دوران پهلوی پناه برند و کارکرد سرکوبگرانه‌اش را سفیدشویی نمایند؛ غافل از آنکه ساواک پاشنه آشیل رژیم خودکامه پهلوی بود که به انقلاب ارتجاعی خمینی انجامید و بازتولید آن، پاشنه آشیل تازه‌ای برای جریان پهلوی‌گرا خواهد شد!

در روز یکشنبه دهم ماه می ۲۰۲۶، در پی فراخوان رضا پهلوی، تجمعاتی در چندین شهر برگزار شد که در بسیاری از آن‌ها ریزش جمعیت به چشم می‌خورد. اما گروهی در تجمع اعتراضی از جمله به اعدام‌ها، در شهر رگنزبورگ آلمان با پوشیدن لباس‌های یک‌شکل با نشان ساواک ظاهر شدند که شگفتی بسیاری از کنشگران مخالف جمهوری جهل و جنایت را برانگیخت.

این گروه خود را «گروه مردمی ساواک» نامیده است که با تمجید از کارکرد سرکوبگرانه آن در دوران سلطنت محمدرضا شاه، خواستار احیای آن «برای شناسایی عوامل جمهوری اسلامی و اپوزیسیون جعلی و نفوذی» شده است!


پرویز ثابتی، مدیر امنیت داخلی در سازمان اطلاعات زمان شاه، در تجمع مخالفان جمهوری اسلامی در میامی فلوریدا

البته این نخستین بار نیست که «ساواک‌گرایی» بخشی از پهلوی‌خواهان به نمایش گذاشته می‌شود. در سال ۱۴۰۱ نیز در تجمعی در آمریکا، حضور پرویز ثابتی، یکی از مدیران ارشد ساواک و خانواده‌اش نیز واکنش‌برانگیز شد.

در ماه‌های اخیر نیز، گروه‌هایی با لباس‌های هم‌شکل در تجمعات خیابانی در شهرهایی چون لندن، منچستر و گلاسکو با عنوان «گارد جاویدان» ظاهر شده‌اند که یادآور گردهمایی گروه‌های راست افراطی در اروپاست.

در مصاحبه‌ای با رادیو فردا، یکی از اعضای «حزب ایران نوین»، این‌گونه نمایش‌های خیابانی را به «خرد جمعی محلی» نسبت می‌دهد که در این مورد شرکت‌کنندگان، کارکرد ساواک را خوب تشخیص داده‌اند.[۱] افزون بر این، این کنشگر پهلوی‌خواه، امنیت را بر رعایت حقوق بشر مقدم شمرده و مدعی است که حتی سازمان ملل نیز در مواردی به امنیت ارجحیت داده است؟!

به باور ساسان امجدی، تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با دویچه وله، به‌رغم بی‌اهمیت جلوه دادن این رویداد از سوی پهلوی‌گرایان، استفاده از پوشش‌ها و نمادهای منقش به آرم ساواک، به عنوان یکی از مهم‌ترین «نهادهای امنیتی و سرکوبگر دوران پهلوی»، واجد معنایی فراتر از یک کنش نمایشی یا صرفاً یک حضور خیابانی است. به باور او، ساواک در حافظه جمعی بخش بزرگی از جامعه ایران، نماد دستگاهی است که «کنترل سیاسی، شکنجه، بازجویی، سانسور و حذف مخالفان» را سازماندهی می‌کرده است.[۲]

با مرور «دفترچه دوران اضطرار»[۳] که می‌توان آن را به عنوان مواضع رسمی رضا پهلوی درباره راهبردها و برنامه‌های این نحله فکری در ۱۸۰ روز دوران گذار به شمار آورد، نگاه پهلوی‌خواهان نسبت به موضوع امنیت قابل واکاوی است.

در این نوشته در زمینه امنیت داخلی پرسش‌های مهمی مطرح است: یکم، با توجه به کارنامه سرکوبگرانه ساواک در رژیم گذشته، وزارت اطلاعات و اطلاعات سپاه در رژیم کنونی، چه سازوکاری در دوران گذار برای جلوگیری از نقض حقوق بشر اتخاذ خواهد شد؟ تعریف نوِ پهلوی‌خواهان از واژه تفسیرپذیر امنیت چیست؟ آیا وظیفه نهادهای امنیتی از جمله نگهبانی از حقوق دموکراتیک شهروندان، آزادی بیان و اجتماعات و فعالیت‌های حزبی و صنفی است و یا اولویت آنان حفظ نظام حاکم از راه‌های غیرقانونی و سرکوبگرانه رایج در رژیم گذشته و جمهوری جهل و جنایت خواهد بود؟

از دیدگاه نویسندگان این دفترچه که به تصویب «رهبر ملی» نیز رسیده است، «حفظ نظم عمومی»، «تأمین امنیت ملی» و «صیانت از تمامیت ارضی» به چه معناست؟

شاید قدسی‌سازی ساواک از سوی برخی هواداران این نحله فکری و سکوت کنشگران ارشد این جریان، می‌تواند پاسخی برای پرسش‌های این نگارنده در مورد «امنیت» از دیدگاه دفترچه اضطرار ارائه دهد.

اگر «رهبر ملی» به دموکراسی و احترام به حقوق بشر به‌طور جدی باور دارد، باید رژه پیراهن‌سفیدها با آرم ساواک، نظامی‌پوشان «گارد جاویدان» و سیاه‌پوشان در لندن را محکوم کند. افزون بر این، باید از زندانیان سیاسی که در زمان پدرش در «کمیته مشترک شهربانی» از سوی عوامل ساواک شکنجه شدند، پوزش بخواهد.


تظاهرات سیاه‌پوشان در حمایت از رضا پهلوی در ۲۷ آوریل در لندن


رژه‌های سیاه‌پوشان در سال ۱۹۲۲ به سوی رم پایتخت ایتالیا، هسته اصلی قدرت بنیتو موسولینی بود

در حالی که پهلوی‌خواهان سرشناس، تجمعاتی از جمله تجمع پیراهن‌سفیدها با نشان ساواک، سیاه‌پوشان و گارد جاویدان را کم‌اهمیت جلوه می‌دهند، ناظران این رویدادها را با رژه‌های پیراهن‌سیاه‌ها در ایتالیا (به‌ویژه راهپیمایی سال ۱۹۲۲ به سوی رم که هسته اصلی قدرت بنیتو موسولینی و نمایش قدرت فاشیسم بود) و نیز قدرت‌گیری نازی‌ها در آلمان مقایسه می‌کنند؛ رویدادهایی که ابتدا برای بسیاری صرفاً نمایش قدرت یا نوستالژی سیاسی به نظر می‌رسید، اما در نهایت به سرکوب، حذف مخالفان و فاجعه‌های انسانی گسترده انجامید.

پهلوی‌گرایی دارای هویت متنوعی است که شوربختانه در خشونت‌های فیزیکی و یا کلامی در واکنش به انتقادات و پرسش‌ها، از جمله در برابر منوچهر بختیاری (زندانی سیاسی مشروطه‌خواه و پدر جان‌باخته پوریا بختیاری)، به نمایش گذاشته شده است. در برنامه میدان[۴] از صدای آمریکا، گفته شده که این زندانی سیاسی از سوی فردی ارشد در میان حلقه مشاوران رضا پهلوی، «پاچه‌ورمالیده» (بی‌ادب، بی‌شرم و حقه‌باز) نامیده شده است. در این رابطه لازم به تذکر است که آقای رضا تقی‌زاده، رئیس پیشین دفتر فرح دیبا و از مشروطه‌خواهان به‌نام نیز در پی نقد رویکردهای همراهان «رهبر ملی»، برچسب «پنجاه‌هفتی» دریافت کرده است!

بی‌اعتبار کردن و تلاش در حذف ابرجنبش تکثرگرای «زن، زندگی، آزادی» که رویدادی جهانی شد و پیروزی‌های چشمگیری از جمله ناکامی حجاب اجباری و دگرگونی فرهنگ مردسالارانه در ایران را در پی داشت، با برچسب حرکتی «اصلاح‌طلبانه» و یا «اسب تروای چپ‌ها و فمینیست‌ها» و متهم کردن عبدالله اوجالان به اعمال خشونت جنسی علیه دختران کرد بدون ارائه هیچ مدرکی (که گویا در ساختن این شعار نقش داشته است)، نهایت تمامیت‌خواهی و بی‌اخلاقی برخی از پهلوی‌خواهان ارشد را به نمایش می‌گذارد.[۵]

در هفته‌نامه نوول ابزرواتور فرانسوی، ابعاد دیگری از رویکرد حذفی و خشونت‌آمیز هواداران و یا کنشگران پهلوی‌گرا افشا شده است:

«در ماه‌های اخیر، قدرت نرم روزهای اولیه به خاطره‌ای دور تبدیل شده است. یک روزنامه‌نگار فرانسوی-ایرانی چنین محکوم می‌کند: مونا جعفریان؟ یک “درنده‌خو” که همه کسانی را که مانند او فکر نمی‌کنند، ترور و آزار می‌دهد. یک ماه پیش، یکی به اسم پشوتان، اینفلوئنسری با ۲۳۰ هزار دنبال‌کننده، فهرستی از “چپ‌گرایان” را که باید حذف شوند، منتشر کرد: در میان آن‌ها، وکیل فرانسوی-ایرانی شیرین اردکانی، دانشجوی دکترای فرانسوی-ایرانی آیدا توکلی، و کتاب‌فروشی پرس آن پوش (پارس در جیب) در منطقه ۱۵ پاریس، مکانی محبوب برای بحث در مورد ایران پس از رژیم. صاحب آن، تینوش نظام‌جو، از ژانویه “فشار روزانه” از سوی ایرانیانی که تهدید به “آتش زدن” فروشگاه او می‌کنند، دریافت کرده است. در کانادا، این فضای مسموم تاکنون جان یک نفر را گرفته است: مسعود مسجودی، استاد سابق ریاضی و مخالف سرسخت رژیم و سلطنت‌طلبان، در ماه مارس توسط دو ایرانی رادیکال کشته شد. این قتل، جامعه خارج از کشور را بیش از پیش دچار تفرقه کرده است.»[۶]

پهلوی‌گرایان و آقای رضا پهلوی که منتقدین خودی و غیرخودی را متهم به پهلوی‌ستیزی می‌کنند که گویا در پی حذف این جریانند، از این واقعیت غافلند که رویکردهای اخیرشان در خارج کشور نه تنها منتج به ریزش‌های ملموس شده، بلکه آب به آسیاب دستگاه‌های پروپاگاندای سپاه و نیروهای امنیتی علیه پادشاهی‌خواهان ریخته است. جستجوی ساده‌ای در گوگل این رویداد را برجسته می‌سازد.

در این میان نقش مخالفین سکولار، دموکراسی‌خواه و تکثرگرا شامل «کنگره آزادی ایران»، در تلاش برای ایجاد بدیلی قابل اعتماد و ریشه‌دار در جامعه مدنی داخل، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در صورت کامیابی این هدف، باید امیدوار بود که جریان تمامیت‌خواه نیز با توجه به ناکامی‌های اخیرش به همکاری با نیروهای دیگر مخالف تن دهد. بدون همکاری تمام نیروها، جمهوری جهل و جنایت پابرجا خواهد بود.

اردیبهشت ۱۴۰۵
mrowgahni.com
—————————-
[۱] - هانا کاویانی، از اهیت حضور در خیابان تا حاشیه رژه با آرم ساواک در گفت‌وگو با عبدالرضا احمدی، ۲۱/ اردیبشت/ ۱۴۰۵
[۲] - نیلوفر غلامی، نمایش ساواک در خیابان های آلمان؛ عادی سازی زبان تهدید؟ دویچه وله،۲۳/۲/۱۴۰۵
[۳] - https://saat0.com/pdf/daftarche_ezterari.pdf
[۴] - میدان- از قهرمان تا پاچه ورمالیده؛ نقد درونی چه بر سر منتقد می آورد؟، ۰۹ اردیبشت ۱۴۰۵
[۵] - میدان، تلاش برای حذف ” زن، زندگی، آزادی” چرا؟
[۶] - ماری واتن، رضا پهلوی: ساخت یک پادشاه، هفته نامه ابزرواتور، ۲۱ مه ۲۰۲۶



نظر شما درباره این مقاله:









 

ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌شوند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net