ایران بازهم نفتکشهای در حال عبور از تنگه هرمز را تهدید کرد
جان گامبرل / آسوشیتدپرس / ۲ ژوئیه ۲۰۲۶
فرماندهی مشترک نظامی ایران روز پنجشنبه هشدار داد که تمامی نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، باید از مسیرهای مورد تأیید این کشور استفاده کنند، در غیر این صورت با «پاسخ قاطع» مواجه خواهند شد؛ اقدامی که بار دیگر تنشها را بر سر این آبراه حیاتی برای تأمین انرژی جهان افزایش داده است.
تنگه هرمز، دهانه باریک خلیج فارس، به یکی از موضوعات اصلی در مذاکراتی تبدیل شده که با هدف پایان دائمی جنگ ایران در جریان است. بیانیه قرارگاه نظامی خاتمالانبیا که توسط تلویزیون دولتی ایران منتشر شد، پس از آن صادر شد که دیپلماتهای آمریکایی و ایرانی روز چهارشنبه در قطر با میانجیها دیدار کردند.
هنوز مشخص نیست چه عاملی باعث صدور این تهدید از سوی ایران شده است. با این حال، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) بیانیهای درباره دیدار با مقامهای کشورهای خاورمیانه در بحرین منتشر کرده بود که در آن آمده بود «رهبران بر تعهد مشترک خود به جریان آزاد تجارت از طریق» این تنگه تأکید کردند.
به نظر میرسد همین عبارت موجب نارضایتی ایران شده است؛ کشوری که خود را برای مراسم خاکسپاری رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله علی خامنهای، که در نخستین لحظات جنگ در ماه فوریه کشته شد، آماده میکند. این مراسم از پایان هفته جاری آغاز میشود.
در بیانیه ایران آمده است: «هرگونه عدم تبعیت، انحراف از مسیر تعیینشده یا نادیده گرفتن پروتکلهای ناوبری جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز، با پاسخ فوری و قاطع نیروهای مسلح مواجه خواهد شد و امنیت شناورهای متخلف را به خطر خواهد انداخت.»
در این بیانیه همچنین تأکید شده است که حضور مستمر جنگندههای آمریکایی بر فراز تنگه «موجب ناامنی در این آبراه شده و امنیت منطقه را تهدید میکند.»
این هشدار میافزاید: «هرگونه تلاش ایالات متحده برای دخالت در مسائل امنیتی یا هر اقدام اخلالگرانه در تنگه هرمز، تهدیدی علیه حاکمیت ملی ایران تلقی شده و با واکنشی سریع و قاطع مواجه خواهد شد.»
ایران و ایالات متحده در چارچوب یک توافق موقت موافقت کردند که کشتیها به مدت ۶۰ روز بدون پرداخت هزینه از این تنگه عبور کنند. با این حال، تهران تأکید کرده است که باید کنترل مسیر حرکت کشتیها را در اختیار داشته باشد و در مراحل بعدی برای عبور از این آبراه هزینه دریافت کند؛ موضوعی که رویه چند دهه گذشته در این مسیر دریایی را دگرگون میکند.
در گزارشی که به نظر میرسد با هدف تقویت ادعاهای تهران درباره کنترل تنگه منتشر شده، تلویزیون دولتی ایران این هفته اعلام کرد که یک کشتی خارجی پس از نادیده گرفتن دستورهای سپاه پاسداران در این آبراه دچار مشکل و متوقف شده است. با این حال، شکل کشتی، محل گزارششده و سایر جزئیات نشان میدهد که این شناور به ایران مرتبط بوده و به نظر میرسد ماهها در آنجا گرفتار بوده است.
ایالات متحده و بسیاری از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اعلام کردهاند که با دریافت هزینه از سوی ایران برای عبور از تنگه موافقت نخواهند کرد. تلاش عمان و یک نهاد وابسته به سازمان ملل برای راهاندازی مسیر جدیدی در نزدیکی سواحل عمان، آخر هفته گذشته به حملاتی در سراسر خاورمیانه انجامید و بر شدت تنشها افزود.
با وجود این تنشها، به گفته طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، مذاکرات روز چهارشنبه «پیشرفت مثبتی» داشته است. او به خبرنگاران گفت که پاکستان امیدوار است دور بعدی گفتوگوها در اسرع وقت پس از مراسم تشییع آیتالله خامنهای برگزار شود.
