چین و آمریکا بر مخالفت با اخذ عوارض در تنگه هرمز توافق کردند
مایکل مارتینا / خبرگزاری رویترز / ۱۲ مه ۲۰۲۶
وزارت خارجه آمریکا روز سهشنبه به رویترز اعلام کرد که مقامهای ارشد ایالات متحده و چین توافق دارند که هیچ کشوری نباید اجازه داشته باشد در تنگه هرمز از کشتیها عوارض دریافت کند؛ نشانهای از تلاش دو کشور برای یافتن نقاط مشترک در اعمال فشار بر ایران به منظور واگذاری کنترل این آبراه حیاتی.
این بیانیه وزارت خارجه در آستانه نشست مهمی میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، که اواخر این هفته برگزار میشود، منتشر شده است؛ نشستی که در آن کنترل ایران بر این تنگه در دستور کار قرار دارد.
بستهشدن تقریباً کامل این مسیر حیاتی تجارت جهانی از سوی ایران، از زمان حملات هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل به این کشور در ۲۸ فوریه، شوکهایی را به بازارهای جهانی انرژی وارد کرده است.
وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد وانگ یی، وزیر خارجه چین، و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در یک تماس تلفنی در ماه آوریل این موضوع را مورد بحث قرار دادهاند.
تامی پیگوت، سخنگوی این وزارتخانه، در پاسخ به پرسشهای رویترز گفت: «آنها توافق کردند که هیچ کشور یا سازمانی نباید اجازه داشته باشد برای عبور از آبراههای بینالمللی مانند تنگه هرمز عوارض دریافت کند.» وزارت خارجه آمریکا پیش از این برخلاف روال معمول خود، گزارشی از این تماس منتشر نکرده بود.
سفارت چین نیز روایت آمریکا از این گفتوگو را رد نکرد و اعلام کرد امیدوار است همه طرفها برای ازسرگیری عبور و مرور عادی از این تنگه همکاری کنند؛ تنگهای که پیش از جنگ، یکپنجم عرضه نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد.
لیو پنگیو، سخنگوی سفارت چین، به رویترز گفت: «حفظ امنیت و ثبات منطقه و تضمین عبور بدون مانع، در راستای منافع مشترک جامعه بینالمللی است.»
تهران پایان جنگ را مشروط به بهرسمیت شناختن حق دریافت عوارض از کشتیها کرده است. آمریکا یک محاصره دریایی علیه ایران اعمال کرده و ترامپ احتمال وضع عوارض از سوی آمریکا یا همکاری با ایران برای دریافت این عوارض را مطرح کرده بود. با این حال، پس از مخالفتهای داخلی و بینالمللی، کاخ سفید اعلام کرد ترامپ خواهان بازگشایی تنگه هرمز برای عبور و مرور بدون هیچ محدودیتی است.
مقامهای چینی تاکنون از اشاره مستقیم به موضوع عوارض خودداری کردهاند، هرچند محاصره آمریکا را محکوم کردهاند.
«عبور عادی و ایمن»
دو منبع مطلع از گفتوگوی وانگ و روبیو اعلام کردند روبیو احتمال پرداخت عوارض توسط کشتیهای چینی را مطرح کرده است؛ اقدامی که به گفته آنها با هدف ترغیب پکن به اعمال فشار بیشتر بر تهران برای پایان دادن به این بحران صورت گرفته است.
چین روابط خود با ایران را حفظ کرده و همچنان یکی از خریداران اصلی نفت این کشور است. ترامپ از چین خواسته است از نفوذ خود برای وادار کردن تهران به توافق با واشنگتن استفاده کند.
وانگ یی در دیداری جداگانه با وزیر خارجه ایران گفت جامعه بینالمللی در مورد «بازگرداندن عبور عادی و ایمن از تنگه» نگرانی مشترک دارد، در حالی که تأکید کرد چین از ایران در «حفظ حاکمیت ملی و امنیت خود» حمایت میکند.
چین ماه گذشته قطعنامهای را که با حمایت آمریکا در سازمان ملل ارائه شده بود و کشورها را به همکاری برای حفاظت از کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز ترغیب میکرد، وتو کرد و آن را جانبدارانه علیه ایران دانست. این اقدام باعث شد مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، چین را به تحمل وضعیت «گروگانگیری اقتصاد جهانی» از سوی ایران متهم کند.
آمریکا به همراه بحرین پیشنویس قطعنامه دیگری را در سازمان ملل تهیه کرده است که از ایران میخواهد حملات و مینگذاری در تنگه را متوقف کند، اما دیپلماتها میگویند در صورت رأیگیری، این قطعنامه نیز احتمالاً با وتوی چین و روسیه مواجه خواهد شد.
در این قطعنامه همچنین خواستار پایان دادن به «تلاشها برای دریافت عوارض غیرقانونی» در تنگه شده است.
چین به شرکتهای خود دستور داده است از تحریمهای آمریکا علیه پالایشگاههای چینی به دلیل خرید نفت خام ایران تبعیت نکنند؛ اقداماتی که با هدف منزویسازی و افزایش فشار بر تهران اعمال شدهاند.
