شیرین عبادی: جان زندانیان سیاسی در خطر است

در دوشنبه ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، در سومین روز جنگ، خبرهای بسیار نگران‌کننده‌ای از وضعیت زندانیان و بازداشتی‌های اعتراضات اخیر به دست می‌رسد. برخی منابع از تلاش‌هایی در زندان قزلحصار برای اعدام زندانیان گفته‌اند که خوشبختانه تا این لحظه با حضور گسترده خانواده‌ها مقابل زندان ناکام مانده است. هم‌زمان خبرها از سرکوب شدید زندانیان و برخورد با خانواده‌ها گزارش می‌دهند.

اوین هم در شرایط بهتری نیست. و بسیار متاسفم که اسرائیل احتمالا خطایی را که در جنگ ۱۲ روزه انجام داده بود، با بمباران زندان تهران بزرگ تکرار کرده باشد. براساس برخی گزارش‌ها، اگرچه ساختمان اداری هدف قرار گرفته، اما بندهای عمومی آسیب دیده‌اند؛ زندانیان از بندها خارج شده‌اند و با سرکوب گسترده و وحشیانه‌ی گارد مواجه شده‌اند. این یعنی جان بی‌دفاع‌ترین‌ها وسط آتش و انتقام‌گیری سیاسی کمترین اهمیتی برای طرفین این جنگ ندارد.

از سوی دیگر، گزارش‌هایی هم هست که در حملات موشکی صبح ۱۱ اسفند به اماکن نظامی و امنیتی در سنندج، چند بازداشتگاه نیز هدف قرار گرفته‌اند؛ بازداشتگاه‌هایی که می‌دانیم دست‌کم تا هفته‌ی گذشته محل نگهداری زندانیان سیاسی بوده‌اند، اما تا این لحظه جزئیاتی درباره وضعیت زندانیان آن‌ها منتشر نشده است. در چنین آشوبی، جمهوری اسلامی به جای حفاظت از جان انسان‌ها، در تلاش است با اعدام گسترده هزاران زندانی فضا را برای بازداشت‌های جدید باز کند. اعدام‌های فله‌ای ابزار حکومت برای واکنش در همه شرایط است: ناتوانی در پاسخ بیرونی را با فشار بر زندانیان سیاسی و مخالفان در داخل جبران می‌کند، و هم‌زمان با ماجراجویی منطقه‌ای، کشور را به سمت ویرانی می‌برد.

طبق حقوق بین‌الملل، دولت‌ها موظف‌اند افراد محروم از آزادی را از خطرات جنگ دور نگه دارند و محل نگهداری آن‌ها نباید در مناطقی باشد که به طور ویژه در معرض حمله و خطرات جنگ قرار دارد. کنوانسیون چهارم ژنو صریح می‌گوید محل‌های نگهداری باید از مناطق پرخطر دور باشد و در صورت تشدید خطر، باید برای دور کردن زندانیان از معرض حملات اقدام شود.

حتی در آیین‌نامه‌ی خود سازمان زندان‌های جمهوری اسلامی هم برای «مواقع اضطراری و بروز حوادث غیرمترقبه» ساز و کار مرخصی اضطراری پیش‌بینی شده است. اگر همین حداقل‌ها اجرا نشود، فاجعه انسانی دیگری در پیش رو خواهیم داشت.

مردم ایران سال نو میلادی را با حمام خون در دی ماه آغاز کردند. نباید اجازه دهیم آغاز سال نو شمسی و نوروز با فاجعه‌ای تازه در زندان‌ها همراه شود. از هم‌وطنان عزیزم می‌خواهم خانواده زندانیان سیاسی را تنها نگذارند و کنارشان بایستند. از نهادهای بین‌المللی، گزارشگران ویژه و کمیساریای عالی حقوق بشر می‌خواهم نسبت به احتمال اعدام‌های گسترده و خطر حمله به مراکزی که زندانیان در آن‌ها حضور دارند ساکت نمانند: توقف فوری اعدام‌ها، اعلام وضعیت و محل نگهداری زندانیان، دسترسی به وکیل و درمان، و نظارت مستقل بر زندان‌ها حداقلِ کاری است که می‌توان انجام داد.

شیرین عبادی
@ShirinEbadiOfficial