خطر اعدامهای گسترده بازداشتشدگان با هدف انتقامگیری
هشدار دادبان نسبت به وضعیت بازداشتشدگان اعتراضات: خطر اعدامهای گسترده با هدف انتقامگیری
همزمان با تداوم حملات نظامی اسرائیل و آمریکا علیه اماکن نظامی، انتظامی و امنیتی در ایران و به ویژه کشته شدن علی خامنهای در نتیجه این حملات، نگرانیها درباره وضعیت بازداشتشدگان اعتراضات دی ماه ۱۴۰۴ افزایش یافته است. در ماههای گذشته دهها هزار نفر در جریان اعتراضات سراسری بازداشت شدهاند و بسیاری از آنان همچنان در بازداشت موقت یا در انتظار رسیدگی قضایی به سر میبرند.
تجربه تاریخی دهه شصت نشان میدهد که در دورههای جنگ و بحران سیاسی، خطر تشدید مجازاتها و حتی اعدامهای گسترده افزایش مییابد. در آن دوره نیز فضای امنیتی و ادبیات «مقابله با دشمن» زمینه صدور و اجرای احکام اعدام دستهجمعی را فراهم کرد. سابقه عملکرد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در بزنگاههای بحرانی، موجب نگرانی جدی نسبت به تکرار الگوهای مشابه شده است.
در شرایط کنونی، هرگونه تسریع غیرمتعارف در رسیدگیها، صدور کیفرخواستهای کلی و مبهم یا محدودسازی بیشتر دسترسی به وکیل میتواند نشانهای هشداردهنده باشد. بازداشتشدگان اعتراضات، به ویژه کسانی که با اتهامات سنگین مواجهاند، بیش از دیگران در معرض خطر اجرای اعدام قرار دارند.
در چنین وضعیتی، نقش وکلای حقوق بشری حیاتی است. آنان باید نسبت به هرگونه تغییر در وضعیت پروندهها، انتقالهای مشکوک زندانیان، تشکیل دادگاههای غیرعلنی یا تلاش برای اجرای ناگهانی احکام حساس باشند. اطلاعرسانی فوری و مستند درباره تحولات در زندانها، دادسراها و دادگاهها میتواند مانعی در برابر اقدامات پنهانی و شتابزده ایجاد کند.
حفظ جان بازداشتشدگان و تضمین حق دفاع آنان، نیازمند نظارت مستمر و واکنش سریع جامعه حقوقی است. تجربههای گذشته نشان داده که سکوت و بیاطلاعی، زمینهساز نقضهای گستردهتر میشود. در شرایط بحرانی کنونی، شفافیت، مستندسازی و رسانهای کردن هرگونه خطر احتمالی، مهمترین ابزار پیشگیری از فاجعهای تازه خواهد بود.
