نفوذ جمهوری اسلامی در اروپا؛ پرسشها و چالشهای امنیتی / بهروز اسدی
نفوذ جمهوری اسلامی در اروپا پدیدهای تازه نیست، بلکه طی چهار دهه گذشته با روشهای پیچیده و چندلایه توسعه یافته است. این نفوذ، شامل لابیگری سیاسی، حضور در نهادهای دانشگاهی و فرهنگی، و ایجاد شبکههای نرم برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی و سیاستمداران غربی است. در این میان، کشورهایی مانند آلمان با جایگاه اقتصادی و سیاسی خود، همواره از اهداف مهم این شبکهها بودهاند.
تحلیلگران و ناظران معتقدند که جمهوری اسلامی نه تنها در داخل ایران با سرکوب و محدودیتها اقدام به حفظ بقای خود میکند، بلکه بخشی از استراتژی آن، نفوذ در جوامع ایرانیان خارج از کشور و مراکز تصمیمگیری غربی است. فعالیتهایی که برخی از آنها زیر پوشش موسسات فرهنگی، دانشگاهها یا رسانهها صورت میگیرد، اغلب با هدف بازتعریف تصویر نظام و کاهش فشارهای بینالمللی انجام میشود.
وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، بر اساس گزارشهای متعدد منتقدان، از جمله نهادهایی هستند که نقش مهمی در مدیریت این شبکهها دارند. این شبکهها معمولاً بهصورت فعالیتهای سیاسی-فرهنگی قانونی و پژوهشی ظاهر میشوند، اما منتقدان معتقدند که عملکردشان میتواند شامل جمعآوری اطلاعات، تأثیرگذاری بر مخالفان، و هدایت روایتهای مطلوب رژیم باشد.
یکی از چهرههایی که در این زمینه مورد توجه رسانهها و ناظران قرار گرفته، سید حسین موسویان است؛ دیپلمات سابق جمهوری اسلامی و تحلیلگر سیاست خارجی که در غرب فعالیت میکند. برخی تحلیلگران میگویند حضور افراد با سابقه دیپلماتیک جمهوری اسلامی در دانشگاهها و رسانههای غربی، میتواند امکان نفوذ نرم رژیم را افزایش دهد. پرسشهایی نیز درباره مسیر دریافت اقامت و تابعیت و بررسی سوابق این افراد مطرح است که توجه به آنها از نظر امنیتی برای نهادهای اروپایی حائز اهمیت است.
فعالیتهای رسانهای و تحلیلی موسویان، مانند مقالههای منتشر شده درباره مذاکرات هستهای، بهعنوان نمونههایی از تلاش برای ارائه روایت مطلوب رژیم به افکار عمومی غربی ذکر شدهاند. منتقدان تأکید میکنند که چنین فعالیتهایی نیازمند شفافیت بیشتر و بررسی دقیق در چارچوب قوانین و مقررات اروپایی است تا هرگونه تأثیرگذاری احتمالی بر سیاستها و افکار عمومی با رعایت اصول قانونی مورد ارزیابی قرار گیرد.
برای اپوزیسیون و فعالان ایرانی خارج از کشور، شناخت و رصد شبکههای نفوذ جمهوری اسلامی اهمیت حیاتی دارد. این شبکهها نه تنها در حوزه تبلیغات و رسانه، بلکه در سطح تصمیمگیریهای سیاسی و اقتصادی نیز ممکن است اثرگذار باشند. بنابراین، ایجاد سازوکارهای شفاف برای رصد و تحلیل این شبکهها و پرسش از نهادهای دولتی اروپایی درباره نحوه بررسی پروندههای حساس، از جمله موارد مهم است.
پرسشهای کلیدی که مطرح میشوند عبارتند از:
● چگونه روند بررسی پرونده تابعیت و اقامت افرادی با سابقه دیپلماتیک جمهوری اسلامی انجام میشود؟
● چه معیارهای امنیتی و سیاسی برای بررسی پیشینه افراد اعمال شده است؟
● ارتباطات این افراد با شبکههای احتمالی رژیم و تأثیر آنها بر سیاستهای داخلی و خارجی اروپا چگونه بررسی میشود؟
پاسخ به این پرسشها میتواند علاوه بر افزایش شفافیت، به حفاظت از امنیت اپوزیسیون و جامعه ایرانی خارج از کشور کمک کند. مبارزه برای آزادی ایران تنها در خیابانهای داخل کشور جریان ندارد؛ شناخت دقیق شبکههای نفوذ و پرسشگری درباره آنها، بخشی از مسیر حفظ امنیت و مشروعیت فعالیتهای اپوزیسیون در خارج کشور است.
