آمریکا و آذربایجان توافق «شراکت راهبردی» امضا کردند
نائیله باقیرووا و لوسی پاپاکریستیو / خبرگزاری رویترز/ ۱۰ فوریه ۲۰۲۶
ایالات متحده و جمهوری آذربایجان روز سهشنبه در باکو توافقی در چارچوب «شراکت راهبردی» امضا کردند که همکاریهای اقتصادی و امنیتی را در بر میگیرد. این اقدام در حالی صورت میگیرد که واشنگتن در پی گسترش نفوذ خود در منطقهای است که تا سالهای اخیر، روسیه بازیگر اصلی آن به شمار میرفت.
رئیسجمهور آذربایجان، الهام علیاف، این توافق را با معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، امضا کرد. ونس پس از سفر به ارمنستان ــ رقیب دیرینه آذربایجان ــ وارد باکو شد.
علیاف اعلام کرد که باکو و واشنگتن وارد «مرحلهای کاملاً جدید» از همکاری در زمینه فروش تسلیحات و هوش مصنوعی میشوند و در حوزههای امنیت انرژی و مبارزه با تروریسم نیز همکاری خود را ادامه خواهند داد.
تلاش آمریکا برای تقویت دسترسی انرژی در قفقاز جنوبی
ونس اظهار داشت که ایالات متحده چند فروند شناور ــ بدون ذکر شمار دقیق آنها ــ در اختیار آذربایجان قرار خواهد داد تا این کشور بتواند از آبهای سرزمینی خود حفاظت کند.
این منشور نخستین بار در جریان دیدار علیاف با رئیسجمهور دونالد ترامپ در واشنگتن در ماه اوت ارائه شد؛ دیداری که طی آن، علیاف با نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، به توافق صلحی برای پایان دادن به دههها منازعه میان دو کشور دست یافت.
ونس در جریان سفر این هفته خود به ارمنستان نیز توافقی با پاشینیان امضا کرد که میتواند زمینه را برای احداث یک نیروگاه هستهای در ارمنستان ــ کشوری که سالها به واردات انرژی از روسیه و ایران وابسته بوده ــ فراهم سازد.
در این سفر منطقهای، ونس همچنین در پی پیشبرد طرحی موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی جهانی» یا به اختصار «TRIPP» است؛ پروژهای به طول ۴۳ کیلومتر که مسیر آن از خاک ارمنستان میگذرد و آذربایجان را به جمهوری خودمختار نخجوان و سپس به متحد نزدیکش، ترکیه، متصل میکند.
این مسیر، که پیوند میان آسیا و اروپا را تقویت خواهد کرد، در زمانی مطرح میشود که واشنگتن به دنبال متنوعسازی مسیرهای انرژی و تجارت بینالمللی و کاهش وابستگی آنها به روسیه در سایه جنگ این کشور در اوکراین است.
ونس در نشست خبری مشترک با علیاف گفت: «امید ما این است که طرح TRIPP به توسعه همکاریهای اقتصادی، منابع طبیعی و مواد معدنی حیاتی کمک کند و امکان استمرار واقعی توافق صلح فوقالعاده میان آذربایجان و ارمنستان را فراهم آورد.»
رئوف مامدوف، پژوهشگر سیاست انرژی در بنیاد جیمزتاون مستقر در واشنگتن، گفت: «آذربایجان به دنبال آن است که ظرفیت خود را بهعنوان شریکی قابلاعتماد برای ایالات متحده در منطقه نشان دهد. در سلسلهمراتب اولویتها، اینکه آذربایجان خود را بهعنوان جزیرهای باثبات و غربگرا میان روسیه و ایران معرفی کند، اهمیت فراوانی دارد.»
از زمان دیدار رهبران آذربایجان و ارمنستان با رئیسجمهور ترامپ در سال گذشته، دو کشور گامهایی در مسیر پایان دادن به مناقشه نزدیک به ۴۰ ساله خود برداشتهاند. با این حال، هنوز توافق صلح نهایی به امضا نرسیده است، هرچند که نقل و انتقالات محدودی در حوزه انرژی میان دو کشور از سر گرفته شده است.
