خامنهای، ترامپ را به تحریک اعتراضات مرگبار متهم کرد
خبرگزاری رویترز / ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز شنبه رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، را مسئول هفتهها اعتراضاتی دانست که بنا بر گزارش گروههای حقوق بشری، به کشته شدن بیش از سه هزار نفر انجامیده است.
خامنهای طبق گزارش رسانههای دولتی ایران گفت: «ما رئیسجمهور آمریکا را بابت تلفات، خسارات و تهمتهایی که علیه ملت ایران وارد کرده، مجرم میدانیم.»
اعتراضات از ۲۸ دسامبر بهدلیل مشکلات اقتصادی آغاز شد و به تظاهرات گسترده با شعار پایان دادن به حاکمیت روحانیون در جمهوری اسلامی گسترش یافت.
ترامپ بارها تهدید کرده بود که در صورت اعدام معترضان، “اقدامی بسیار قوی” علیه ایران انجام خواهد داد. اما روز جمعه در پیامی در شبکههای اجتماعی از رهبران تهران تشکر کرد و گفت که آنها اعدامهای جمعی را متوقف کردهاند. ایران در پاسخ اعلام کرد که «هیچ برنامهای برای اعدام مردم وجود ندارد».
خامنهای در سخنانی که ظاهراً در واکنش به ترامپ بیان شد، گفت: «ما کشور را بهسوی جنگ نخواهیم کشاند، اما اجازه نخواهیم داد جنایتکاران داخلی یا خارجی بیمجازات بمانند.» بنا بر گزارش رسانههای دولتی، وی افزود که عاملان مورد پیگرد قرار میگیرند.
گستردهترین ناآرامی در سالهای اخیر
خامنهای، که بالاترین مقام در ساختار قدرت ایران است، گفت: «چند هزار نفر در جریان اعتراضات سراسری جان باختهاند» و این ناآرامیها را شدیدترین در سالهای اخیر توصیف کرد. او دشمنان دیرینه ایران، یعنی ایالات متحده و اسرائیل، را به سازماندهی خشونتها متهم نمود.
وی افزود: «افرادی مرتبط با اسرائیل و آمریکا خسارات سنگینی وارد کرده و چند هزار نفر را کشتند. آنها آتشسوزی بهراه انداختند، اموال عمومی را نابود کردند و آشوب ایجاد کردند. آنان مرتکب جنایت و تهمتی بزرگ شدند.»
خبرگزاری فعالان حقوق بشر (HRANA) مستقر در آمریکا اعلام کرد که مرگ ۳۰۹۰ نفر، از جمله ۲۸۸۵ معترض را تأیید کرده و همچنین بیش از ۲۲ هزار نفر بازداشت شدهاند.
هفته گذشته دادستان کل ایران اعلام کرد که بازداشتشدگان با مجازاتهای شدید روبهرو خواهند شد. به گفته او، این افراد شامل کسانی هستند که «به اغتشاشگران و تروریستها در حمله به نیروهای امنیتی و اموال عمومی کمک کردند» و همچنین «مزدورانی که سلاح بهدست گرفته و میان شهروندان رعب و وحشت پخش کردند».
محمد موحدیآزاد، دادستان کل کشور، طبق گزارش رسانههای دولتی گفت: «تمام عاملان، محارب هستند» و افزود که تحقیقات «بدون ارفاق، رحم یا تساهل» انجام خواهد شد.
اصطلاح فقهی «محارب» در قوانین ایران به معنای «کسی که با خدا جنگ میکند» است و مجازات آن اعدام است.
بازگشت نسبی اینترنت
رویترز اعلام کرده است که نتوانسته بهصورت مستقل تعداد تلفات یا جزئیات رخدادهای گزارششده از سوی رسانههای ایرانی و گروههای حقوق بشری را تأیید کند.
دسترسی به اطلاعات بهدلیل قطع گسترده اینترنت دشوار شده بود و این محدودیت روز شنبه تا حدی برداشته شد.
بهگفته ساکنان و رسانههای داخلی، سرکوب گسترده حکومت ظاهراً اعتراضات را تا حد زیادی فرو نشانده است. خبرگزاری نیمهرسمی مهر روز شنبه گزارش داد که دسترسی به اینترنت برای برخی کاربران دوباره برقرار شده است.
پایگاه خبری ایسنا نیز نوشت که سرویس پیامک دوباره فعال شده است.
گروه پایش اینترنت «نتبلاکس» در شبکه ایکس (توییتر سابق) نوشت: «شاخصها نشاندهنده افزایش اندک اتصال اینترنت در #ایران در صبح امروز است»؛ البته پس از ۲۰۰ ساعت قطع سراسری، سطح اتصال همچنان حدود ۲ درصد حالت عادی بود.
یکی از ساکنان شهر کرج، در غرب تهران، که از طریق واتساپ تماس گرفته شده بود، گفت ساعت ۴ صبح شنبه (برابر با ۰۰:۰۰ گرینویچ) متوجه شد اینترنت بازگشته است. کرج از جمله مناطقی بود که خشونتهای شدیدی را تجربه کرد. او که نخواست نامش فاش شود، گفت روز پنجشنبه اوج ناآرامیها در آنجا بوده است.
برخی ایرانیان خارج از کشور نیز در شبکههای اجتماعی نوشتند که صبح شنبه توانستهاند برای نخستین بار طی هفتههای اخیر با کاربران داخل کشور پیام رد و بدل کنند.
بازداشتها و عملیات اطلاعاتی
رسانههای دولتی گزارش دادهاند که هزاران «اغتشاشگر و تروریست» در سراسر کشور بازداشت شدهاند؛ از جمله افرادی که به گروههای مخالف خارج از کشور مرتبط دانسته میشوند و خواستار سرنگونی جمهوری اسلامی هستند.
به گزارشها، در میان بازداشتشدگان چند «سرشبکه» نیز وجود دارند؛ از جمله زنی به نام نازنین برادران که طبق گزارشها پس از «عملیاتهای پیچیده اطلاعاتی» دستگیر شده است.
در این گزارش آمده بود که برادران با نام مستعار «رها پرهام» و به نمایندگی از رضا پهلوی – پسر تبعیدی آخرین شاه ایران – فعالیت میکرد و نقش برجستهای در سازماندهی ناآرامیها داشت. رویترز نتوانسته این گزارش یا هویت او را بهطور مستقل تأیید کند.
رضا پهلوی، چهره مخالف دیرینه حکومت ایران، خود را گزینهای بالقوه برای دوران پس از سقوط نظام معرفی کرده و گفته است در صورت دستیابی به رهبری، به دنبال برقراری روابط دیپلماتیک میان ایران و اسرائیل خواهد بود.
مقامهای اسرائیلی نیز از پهلوی حمایت کردهاند. آمیشای الیاهو، وزیر میراث اسرائیل، در اظهاراتی کمسابقه در گفتوگو با رادیوی ارتش اسرائیل در اوایل ماه جاری فاش کرد که اسرائیل «عوامل میدانی» در خاک ایران دارد.
او گفت هدف این عملیاتها تضعیف توانمندیهای ایران است، اما تأکید کرد که این فعالیتها با هدف سرنگونی مستقیم حکومت انجام نمیشود.
