اطلاعیه کانون نویسندگان ایران درباره درگذشت نعمت میرزازاده، شاعر ایرانی
نعمت میرزازاده، شاعر، نویسنده، مترجم، پژوهشگر، آموزگار زبان و ادبیات فارسی و از بنیانگذاران کانون نویسندگان ایران ۱۲ بهمنماه ۱۴۰۴ در پاریس چشم از جهان فروبست.
م. آزرم یکم اسفند ۱۳۱۷ در مشهد چشم به جهان گشود و در سال ۱۳۳۹ فعالیت فرهنگیاش را با سردبیری خراسان ادبی و ماهنامهی هیرمند آغاز کرد. وی در طول بیش از شش دهه فعالیت پیوسته در عرصهی فرهنگ، ادبیات و اندیشه، ۲۲ مجموعه شعر و ۸ دفتر پژوهش از خود بر جای گذاشت. نخستین مجموعه شعر او با عنوان «سحوری» در پاییز ۱۳۴۹ در تهران منتشر شد؛ مجموعهای که تنها یک هفته پس از انتشار به چاپ دوم رسید و بلافاصله توسط ساواک توقیف شد. با اینحال، چاپ زیرزمینی این کتاب ادامه یافت.
م. آزرم در ۱۹ مهر ۱۳۵۶، دومین شب از «شبهای شاعران و نویسندگان ایران» که به کوشش کانون نویسندگان ایران و با همکاری انستیتو گوته برگزار شد؛ شعرخوانی کرد. وی تا پیش از بهمن ۱۳۵۷، سه نوبت در پیوند با کنشهای فرهنگی و ادبی خود در مشهد و تهران به زندان افتاد. واپسینبار در دوران حکومت نظامی دولت ازهاری، زندانی شد و بنا بر اسنادی که اندکی پس از انقلاب در روزنامههای کیهان و اطلاعات منتشر شد؛ ناماش در فهرست شمار چهل تن از شخصیتهای فرهنگی و سیاسیای بود که در جریان بهمن ۱۳۵۷، قرار بود به ابتکار مشترک ساواک و لشکر گارد، به قتل برسند.
میرزازاده پس از انقلاب نیز در سال ۱۳۵۸ با انتشار دو مجموعه شعر «گلخون» و «گلخشم» که در ستایش آزادی و نکوهش ارتجاع سروده بود؛ بار دیگر مورد تعقیب قرار گرفت.
او تا سال ۱۳۶۰، زمان تعطیلی دانشگاهها توسط حکومت، استاد درس تاریخ فرهنگ و هنر و زبان و ادبیات فارسی در دانشگاههای هنر و ملی ایران بود. همچنین بهعنوان عضو هیئت علمی بنیاد شاهنامه فردوسی در ویرایش علمی شاهنامه همکاری داشت و نیز در بخش جامعهشناسی شهری موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران فعالیت میکرد. در پی فشارهای حکومت، خانه، کتابخانه و یادداشتهای پژوهشی وی مصادره شد و در نهایت وی سال ۱۳۶۱ ناچار به ترک وطن و زیستن در تبعید گشت.
میرزازاده در این سالها، افزون بر فعالیتهای ادبی و فرهنگی گسترده، بارها بهعنوان شاعر برگزیدهی ایرانی در جشنوارههای بینالمللی شعر شرکت کرد و بهعنوان استاد مهمان در دانشگاههای آمریکا و اروپا به تدریس پرداخت. او سال ۲۰۰۰ میلادی با تأسیس «ایرانکده فرهنگ و زبان فارسی» در پاریس، آموزش زبان و ادبیات فارسی را با رویکردی تاریخی و فرهنگی پی گرفت و درسگفتارهایی دربارهی «چهرهی فرهنگ و تاریخ ایران در آینهی شعر فارسی(از رودکی تا فروغ)» و نیز حافظشناسی با عنوان «حافظ، حافظهی تاریخی ایران» ارائه کرد.
شعر، ترجمه و پژوهش نعمت میرزازاده برآمده از زیستی آگاهانه، معترض و انسانی بود؛ صدایی مستقل که در برابر سانسور، سرکوب و تحمیل سکوت ایستادگی کرد و سهمی ماندگار در شکلگیری حافظهی تاریخی و ادبی معاصر ایران داشت.
کانون نویسندگان ایران درگذشت این عضو دیرین و از موسسان خود را به تمام اعضا، خانواده، دوستان، دوستداران و نیز به جامعهی ادبی مستقل ایران تسلیت میگوید و یاد و نام او را در حافظهی جمعی نویسندگان و آزادیخواهان زنده نگاه میدارد.
یادش گرامی باد.
کانون نویسندگان ایران
۱۳ بهمن ۱۴۰۴
