دو مامور نیابتی ایران به ۲۰ سال زندان محکوم شدند

رابرت رایت / فایننشال تایمز / سوم ژوئیه ۲۰۲۶

یک قاضی دادگاه اولد بیلی لندن روز جمعه دو مرد رومانیایی را در مجموع به ۲۰ سال زندان محکوم کرد، پس از آنکه تشخیص داد آن‌ها به نمایندگی از ایران اقدام کرده و یک روزنامه‌نگار برجسته حامی مخالفان را در خیابانی در لندن با چاقو مورد حمله قرار داده‌اند.

قاضی چیما-گراب، ناندیتو بادئا ۲۱ ساله را به هشت سال حبس و جورج استانای ۲۵ ساله را به ۱۲ سال حبس به‌دلیل حمله مارس ۲۰۲۴ محکوم کرد؛ حمله‌ای که در آن پوریا زراعتی، خبرنگار شبکه ایران اینترنشنال، سه بار از ناحیه بالای ران هدف ضربات چاقو قرار گرفت.

این پرونده یکی از مجموعه پرونده‌هایی در طول سال گذشته است که در آن‌ها ایران یا عوامل نیابتی آن به فعالیت‌های مجرمانه در بریتانیا مرتبط دانسته شده‌اند.

در جریان دادگاه گفته شد که پیش از این حمله، تصاویر زراعتی و دیگر روزنامه‌نگاران مخالف مستقر در خارج از کشور در تهران منتشر شده بود، همراه با این عبارت: «تحت تعقیب: زنده یا مرده».

در چارچوب تعیین مجازات، قاضی موظف بود بررسی کند که آیا به‌دلیل ماهیت خارجیِ الهام‌گرفته این حمله، باید مجازات شدیدتری برای متهمان در نظر گرفته شود یا خیر.

قاضی در دادگاه گفت: «شواهد به‌طور قاطع از این نتیجه‌گیری حمایت می‌کند که این حمله در راستای منافع و به نمایندگی از دولت ایران انجام شده است.»

او همچنین اعلام کرد که هزینه‌های این حمله از طریق انتقال‌هایی از حسابی مرتبط با یک مرد ایرانی-بریتانیایی تأمین شده و منزل زراعتی بیش از یک سال پیش از حمله تحت نظر بوده است.

با این حال، قاضی برای بادئا مجازات سبک‌تری در نظر گرفت، زیرا به این نتیجه رسید که او در مراحل بعدی به عملیات پیوسته، آگاهی کمتری از پیش‌زمینه داشته و ممکن است از ماهیت خارجی این اقدام اطلاع نداشته باشد.

این دو نفر به همراه یک شهروند رومانیایی دیگر به نام دیوید آندری عمل کردند. هر سه بلافاصله پس از حمله در ویمبلدون به رومانی گریختند، اما آندری برای محاکمه به بریتانیا مسترد نشد.

تصویری از دوربین مداربسته که توسط پلیس مبارزه با تروریسم منتشر شده، زراعتی را لحظاتی پس از حمله نشان می‌دهد

در جریان دادگاه، بادئا اصرار داشت که این آندری بوده که چاقو را به‌کار برده است و قاضی نیز گفت با وجود آنکه مشارکت نزدیک بادئا در حمله روشن است، اثبات نشده که او، و نه آندری، ضربات را وارد کرده باشد.

کن مک‌کالوم، مدیرکل سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (MI5)، در ماه اکتبر اعلام کرده بود که در طول یک سال گذشته بیش از ۲۰ طرح مرتبط با ایران در بریتانیا شناسایی شده است.

در بخشی از بیانیه تأثیر قربانی که در دادگاه قرائت شد، زراعتی گفت این حمله درد قابل‌توجهی برای او به‌همراه داشته و بر اعتمادبه‌نفس و توانایی‌اش برای ادامه فعالیت حرفه‌ای به‌عنوان روزنامه‌نگار تأثیر گذاشته است. او همچنین اعلام کرد که در پی این حادثه، به همراه همسر و فرزندانش به کشور دیگری نقل مکان کرده است.

شبکه ایران اینترنشنال پس از صدور حکم اعلام کرد که از پایان این پرونده «خشنود» است.

این شبکه در بیانیه‌ای گفت: «دادگاه نقش جمهوری اسلامی در طراحی این حمله را پذیرفت. حمله به پوریا بسیار هولناک بود، برای او و همسرش ترس‌آور و برای همکارانش در ایران اینترنشنال تکان‌دهنده. ما از پلیس و دولت بریتانیا به‌دلیل تلاش و تخصص‌شان در به عدالت سپردن این افراد سپاسگزاریم.»

کریس رایت، رئیس عملیات امنیت حفاظتی در پلیس مبارزه با تروریسم لندن، که بخشی از پلیس متروپولیتن است، گفت اقدامات اخیر نشان‌دهنده افزایش استفاده دولت‌های خارجی متخاصم از عوامل نیابتی برای انجام «فعالیت‌ها و حملات غیرقانونی» در بریتانیاست.

آنجلا ایگل، وزیر امنیت بریتانیا، این حادثه را «حمله‌ای منزجرکننده» توصیف کرد و گفت: «ما تهدید ناشی از ایران را بسیار جدی می‌گیریم و به پاسخگو نگه‌داشتن این رژیم ادامه خواهیم داد. ما در حال تسریع روند تصویب قوانینی هستیم که اختیاراتی مشابه فهرست‌گذاری سازمان‌های ممنوعه ایجاد می‌کند تا بتوانیم با سازمان‌های مرتبط با دولت‌ها و افرادی که به‌عنوان عوامل نیابتی چنین اقداماتی انجام می‌دهند، مقابله کنیم.»