سفر طولانی و عجیب تیم ملی ایران به جام جهانی

طارق پنجه / عکس‌ها: گابریلا باسکار 
نیویورک تایمز / ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶

* با پیروزی یا تساوی مقابل مصر در روز جمعه، سفر غیرمعمول این تیم ادامه خواهد یافت

برای تیم ملی فوتبال ایران، روز شنبه مقطعی سرنوشت‌ساز در سفری طولانی، پرپیچ‌وخم و مملو از مانع است؛ سفری که از پایان ماه فوریه و با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه کشورشان شروع شد.

اگر ایران ببازد، به تهران بازمی‌گردد و یک بار دیگر از صعود به مرحله حذفی جام جهانی بازمی‌ماند. اما با پیروزی، یا حتی تساوی، «تیم ملی» به عنوان نخستین تیم ایرانی تاریخ‌ساز خواهد شد که از مرحله گروهی عبور می‌کند.

تورنمنت این تیم در سایه جنگی برگزار شده که در تاریخ ۹۶ ساله جام جهانی کم‌سابقه است. حضور ایران تا لحظه‌ای که تیم به آمریکای شمالی رسید در هاله‌ای از ابهام بود، و اگر این مسیر دور از انتظار ادامه یابد، بی‌تردید همچنان کانون کنجکاوی‌ها باقی خواهد ماند.

حضور تیم ملی باعث شده هزاران ایرانی به ورزشگاه‌ها بیایند، به‌گونه‌ای که هم بازیکنان و هم هواداران را سردرگم کرده است؛ هر دو گروه با پرسش‌هایی درباره هویت، میهن‌دوستی و آینده کشورشان دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در میانه این وضعیت، تیمی متشکل از ۲۶ بازیکن قرار دارد که در مهم‌ترین رویداد دوران حرفه‌ای خود بازی می‌کنند.

در داخل و خارج از ورزشگاه و در جریان دو بازی نخست ایران — که هر دو در ورزشگاه «سو-فای» نزدیک لس‌آنجلس برگزار شد — فضایی حاکم بود که با دیگر تیم‌ها کاملاً تفاوت داشت. معترضان ضد حکومت، که عمدتاً از میان ایرانیان دور از وطن در لس‌آنجلس بودند، محل‌های تجمعی برپا کردند و در آنجا شعارهایی علیه حکومت و حتی علیه خود تیم سر دادند.

شکاف‌ها حتی میان کسانی که هدف مشترکی داشتند — یعنی سقوط حکومت ایران — آشکار بود.

سارا جهانسوز، در حالی که صدای ترانه‌های اعتراضی از بلندگوها پیش از بازی اول پخش می‌شد، گفت: «می‌خواهم ببازند.» او افزود این تیم «نماینده جمهوری اسلامی است، نه مردم ایران» و به همین دلیل وارد ورزشگاه نخواهد شد.

چند متر آن‌طرف‌تر، معترض دیگری به نام شهریار شجاعی دیدگاه متفاوتی داشت: «البته که از تیم حمایت می‌کنم، چون این تیم ایران است؛ تیم جمهوری اسلامی نیست.» او پیش از بازی ایران مقابل نیوزیلند، تیم را تشویق کرد.

همین تنش، جام جهانی ایران را تعریف کرده است. پیش از شروع بازی‌ها، سرود ملی با هوهای بلند روبه‌رو شد، اما بلافاصله جای خود را به تشویق‌های پرشور و مداومی داد که باعث شد ایران دو بار از نیوزیلند عقب بیفتد و بازگردد و سپس بلژیک را به یکی از ماندگارترین نتایج تاریخ تیم ملی محدود کند. هزاران هوادار پیراهن‌ها و پرچم‌هایی با نمادهای ایران پیش از انقلاب به تن داشتند، هرچند ورود آن‌ها به ورزشگاه‌های جام جهانی ممنوع است.

علیرضا جهانبخش، مهاجم تیم، گفت: «ما برای همه ایرانیان بازی می‌کنیم؛ چه در داخل ایران، چه خارج از ایران، با هر عقیده و سلیقه‌ای که داشته باشند.»

روز پنجشنبه، ایران از این موضوع ابراز نارضایتی کرد که بازی بعدی‌اش از سوی برگزارکنندگان محلی در سیاتل به عنوان «مسابقه افتخار» تبلیغ شده و هواداران قرار است پرچم‌های رنگین‌کمانی به ورزشگاه بیاورند.

اختلافات سیاسی میان هواداران تنها باری نیست که بازیکنان و کادر فنی ایران بر دوش می‌کشند. مسئله‌ای که مستقیم‌تر آن‌ها را درگیر کرده، شرایطی است که به دلیل جنگ تحمیل شده است. تیم برای یافتن حریف جهت انجام بازی‌های دوستانه پیش از تورنمنت با مشکل مواجه شد، برای دریافت ویزای آمریکا با تأخیر طولانی روبه‌رو گردید و وقتی ویزاها سرانجام صادر شد، حدود دوازده نفر از اعضای کاروان از دریافت آن محروم ماندند.

اعضای تیم همچنین متوجه شدند که برخلاف برنامه‌ریزی اولیه، در ایالات متحده مستقر نخواهند شد، بلکه محل استقرارشان تیخوانا در مکزیک خواهد بود.

مربیان و مسئولان بارها از رفت‌وآمد مداوم بین بازی‌ها شکایت کرده‌اند، چرا که مدت زمان حضور تیم در خاک آمریکا محدود است. در هتل ماریوت تیخوانا، که پایگاه تیم است، مسئولان و اعضای کادری که اجازه ورود به آمریکا را نیافته‌اند جمع می‌شوند تا مسابقات را تماشا کنند و منتظر بازگشت تیم بمانند.

برای بازی روز جمعه با مصر — که همزمان با ادامه مذاکرات صلح میان ایالات متحده و ایران برگزار می‌شود — به تیم اجازه داده شده زودتر سفر کند تا سرمربی زمان بیشتری را که درخواست کرده بود در اختیار داشته باشد. با این حال، گروهی همچنان در تیخوانا باقی می‌مانند.

این گروه تنها نخواهد بود، چرا که شهر تیخوانا از تیم استقبال کرده است. باشگاه فوتبال محلی زمین تمرین خود را در اختیار تیم گذاشته و شعارهایی به رنگ قرمز و مشکی، به زبان‌های انگلیسی و فارسی تهیه کرده است. هر روز جمعیت زیادی از هواداران مقابل هتل جمع می‌شوند به امید گرفتن پیراهن، عکس یا امضا. ایرانیانی از جنوب کالیفرنیا و مناطق دیگر نیز برای تقویت روحیه تیم به آنجا آمده‌اند و دسته‌گل و درخواست سلفی با خود آورده‌اند.

سیاستمداران مکزیکی از پایگاه تیم بازدید کرده و در جلسات تمرین حاضر شده‌اند. در داخل هتل، که تحت حفاظت نیروهای گارد ملی مسلح و نقاب‌دار قرار دارد، دیواری وجود دارد که روی آن نسخه‌ای از معاهده دوستی امضاشده میان ایران و مکزیک در سال ۱۹۰۲ به نمایش درآمده است.

این حمایت، بازیکنان را به وجد آورده است. آقای جهانبخش با لبخندی پهن شعار اسپانیایی را تکرار کرد که تیم شنیده بود: «باورنکردنی است که چقدر از ما استقبال شد و مهمان‌نوازی آنجا فوق‌العاده است. می‌خواهم بگویم، موچاس گراسیاس.»

اما با وجود تمام این گرما، بازیکنان عمدتاً به هتل محدود بوده‌اند، به‌جز زمان‌هایی که برای تمرین مسیر کوتاهی را طی می‌کنند. سعید عزت‌اللهی، هافبک تیم، گفت اینجا جایی است که آن‌ها بیش از دوستی، به یکدیگر به عنوان درمان تکیه کرده‌اند.

او گفت: «می‌نشینیم و صحبت می‌کنیم، و همین گفت‌وگو با یکدیگر به ما کمک می‌کند» تا بر تنش‌های جام جهانی عجیب و پرتنش ایران غلبه کنیم.

با پیروزی یا تساوی در روز جمعه، این سفر ادامه خواهد یافت.