دارایی‌های مسدود شده ایران کجا نگهداری می‌شود

ایران با چشم‌انداز دستیابی به یک جایزه بزرگ وارد مذاکره با دولت ترامپ می‌شود: ده‌ها میلیارد دلار پول قفل‌شده در خارج از کشور که می‌تواند به احیای اقتصاد بحران‌زده‌اش کمک کند.

برخی از این دارایی‌ها تقریباً به اندازه عمر جمهوری اسلامی (که پیشینه آن به انقلاب ۱۹۷۹ بازمی‌گردد) مسدود بوده‌اند. با این حال، بخش عمده‌ای از این دارایی‌های بلوکه‌شده مربوط به پرداخت‌های جدیدتر برای فروش نفت ایران به چین، هند، کره جنوبی و ژاپن است؛ پولی که پس از خروج پرزیدنت ترامپ از توافق هسته‌ای دوران اوباما و بازگرداندن تحریم‌ها علیه ایران در سال ۲۰۱۸، مسدود شد.

برآوردها درباره ارزش دارایی‌های ایران در خارج از کشور متفاوت است؛ تهران این رقم را دست‌کم ۱۰۰ میلیارد دلار اعلام می‌کند، در حالی که سایر کارشناسان آن را بسیار کمتر می‌دانند. اولویت تهران، رفع مسدودیت گام‌به‌گام از یک مبلغ اولیه ۲۴ میلیارد دلاری است.

اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر اجرایی بنیاد بورس و بازار (یک اندیشکده اقتصادی)، اظهار داشت که آزادسازی بخشی از این پول نقد به رهبران ایران اجازه می‌دهد تا ارزش پول ملی کشور را افزایش و تورم را کاهش دهند. اما او گفت: «ایران همچنان انگیزه بسیار قوی برای پیگیری رفع گسترده‌تر تحریم‌ها خواهد داشت.»

🔹چین: ۲۰ میلیارد تا ۵۰ میلیارد دلار
چین از دیرباز بزرگترین خریدار نفت ایران بوده است و برآوردها از دارایی‌های مسدودشده تهران در آنجا بین ۲۰ میلیارد تا ۵۰ میلیارد دلار متغیر است.

ایالات متحده به این دلیل می‌تواند کشورها را از پرداخت پول نفت به ایران منع کند که تقریباً تمام معاملات جهانی نفت با دلار انجام می‌شود. وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌تواند نهادهای مالی را در صورت نقض تحریم‌ها از سیستم دلاری محروم کند؛ ابزار قدرتمندی که ایالات متحده در دو دهه گذشته به شکلی فزاینده از آن استفاده کرده است.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، چین حتی پس از آغاز جنگ نیز به خرید مخفیانه نفت ایران ادامه داده است. بر اساس گزارش این روزنامه، ایران توانسته است از بخشی از این وجوه برای خرید ماشین‌آلات و قطعات یدکی خودرو از چین و موارد دیگر استفاده کند.

🔹عراق: ۱۵ میلیارد دلار
عراق خریدار عمده برق و گاز طبیعی از همسایه خود، ایران است، اما محدودیت‌های ایالات متحده مدت‌هاست که بغداد را از پرداخت بهای این خدمات بازداشته است. دولت ترامپ در آخرین اقدامات خود، اجازه پرداخت پول منابع انرژی از سوی عراق به ایران را متوقف کرد.

🔹هند: ۷ میلیارد دلار
پیش از خروج ترامپ از توافق هسته‌ای دوران اوباما، هند دومین خریدار بزرگ نفت ایران بود. تحریم‌های دولت ترامپ، بانک‌های هندی را مجبور کرد تا پرداخت‌های مربوط به خرید نفت خام ایران را مسدود نگه دارند.

🔹کره جنوبی: ۷ میلیارد دلار
کره جنوبی نیز مانند هند و چین، پیش از اعمال تحریم‌ها توسط دولت اول ترامپ، یکی از مشتریان بزرگ نفت ایران بود. بخش عمده‌ای از ۷ میلیارد دلار مسدودشده در آنجا، بعداً در چارچوب تبادل زندانیان با ایالات متحده به قطر منتقل شد.

🔹قطر: ۶ میلیارد دلار
ایالات متحده پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل توسط حماس (گروه تحت حمایت ایران که از سوی آمریکا به عنوان یک سازمان تروریستی شناخته می‌شود)، روند خود را تغییر داد. واشنگتن هنوز به قطر اجازه انتقال این وجوه را نداده است؛ پولی که قرار بود صرفاً برای اهداف بشردوستانه استفاده شود. مذاکرات فعلی به شدت بر اعطای دسترسی ایران به این وجوه متمرکز است.

🔹سایر کشورها: ۸ میلیارد دلار
دارایی‌های ایران همچنین در ژاپن، لوکزامبورگ، عمان و حتی ایالات متحده نگهداری می‌شود.