متن توافق ۱۴ بندی میان آمریکا و ایران

آلینا ترین، کوین لیپتک، مصطفی سالم / سی‌ان‌ان / ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶

بر اساس نسخه‌ای از متن که به دست شبکه سی‌ان‌ان رسیده است، توافق میان ایران و ایالات متحده شرایط آتش‌بس میان دو رقیب دیرینه، بازگشایی تنگه هرمز، برخی تسهیلات مالی برای ایران و همچنین تأکید مجدد تهران بر این موضوع که هرگز به تولید سلاح هسته‌ای مبادرت نخواهد کرد را مشخص می‌کند.

این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی هنوز به طور رسمی منتشر نشده است، اما سی‌ان‌ان نسخه‌ای از آن را از یک مقام آمریکایی دریافت کرده است. یک دیپلمات که این سند را در نشست گروه هفت (G7) در فرانسه مشاهده کرده بود، محتوای آن را تأیید کرد؛ دو منبع دیپلماتیک دیگر که در جریان مذاکرات قرار دارند نیز همین موضوع را تأیید کرده‌اند.

با توجه به پنهان‌کاری هر دو طرف آمریکایی و ایرانی درباره متن توافق، هنوز روشن نیست که نسخه پیش‌نویس در اختیار سی‌ان‌ان دقیقاً همان متن نهایی سندی باشد که قرار است روز جمعه در سوئیس به صورت حضوری امضا شود. جزئیات فنی همچنان در حال نهایی شدن است و بنابراین ممکن است متن سند دستخوش تغییراتی شود. سخنگوی کاخ سفید گفته است که این متن، بازتاب‌دهنده یادداشت تفاهم واقعی نیست.

بر اساس این پیش‌نویس، ایالات متحده به ایران اجازه خواهد داد نفت و محصولات پتروشیمی خود را به فروش برساند و تهران نیز در صورت اجرای تعهدات مرتبط با برنامه هسته‌ای خود در مذاکرات بعدی، ممکن است به یک صندوق توسعه ۳۰۰ میلیارد دلاری دسترسی پیدا کند. این سند مشخص نمی‌کند که سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران چه خواهد شد.

این مقام آمریکایی به سی‌ان‌ان گفته است که متن مزبور منعکس‌کننده توافقی است که روز یکشنبه به صورت دیجیتالی توسط رئیس‌جمهور دونالد ترامپ، معاون رئیس‌جمهور جی‌دی ونس و رئیس مجلس شورای اسلامی ایران محمدباقر قالیباف امضا شده است.

مقام‌های آمریکایی در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان اهمیت خود این یادداشت تفاهم را کم‌اهمیت جلوه داده و آن را یک «سند سیاسی» توصیف کرده‌اند که تعهدات مهم و محرمانه‌ای را که ایران در کانال‌های پشت‌پرده در قبال آمریکا پذیرفته است ــ به‌ویژه درباره آینده برنامه هسته‌ای تهران ــ منعکس نمی‌کند. کاخ سفید پس از ارائه نسخه پیش‌نویس در اختیار سی‌ان‌ان، به درخواست اظهار نظر پاسخ نداد. خبرگزاری نیمه‌رسمی تسنیم نیز نسخه‌های درز کرده از این پیش‌نویس را نادرست توصیف کرده است. پیش‌تر بلومبرگ نیز نسخه‌ای از این پیش‌نویس را منتشر کرده بود.

قرار است این یادداشت تفاهم روز جمعه به طور رسمی امضا شود؛ اقدامی که یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکره بر سر شرایط نهایی توافق را آغاز خواهد کرد.

۱. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، به همراه متحدان خود در جنگ جاری، با امضای این یادداشت تفاهم، پایان فوری و دائمی جنگ را در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان، اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند که از این پس هیچ اقدام خصمانه‌ای علیه یکدیگر انجام ندهند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند. توافق نهایی، مفاد این ماده و سایر مواد باقی‌مانده را تأیید خواهد کرد.

۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند که ظرف حداکثر ۶۰ روز، که با توافق متقابل قابل تمدید است، درباره یک توافق نهایی مذاکره کرده و به نتیجه برسند.

۴. بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده محاصره دریایی را لغو کرده و از هرگونه مداخله یا مانع‌تراشی علیه جمهوری اسلامی ایران جلوگیری خواهد کرد و حداکثر ظرف ۳۰ روز، تردد دریایی را به ظرفیت کامل خود بازخواهد گرداند. حجم تردد کشتی‌ها از سوی جمهوری اسلامی ایران متناسب با سطح تردد پیش از جنگ خواهد بود. همچنین ایالات متحده متعهد می‌شود که ظرف ۳۰ روز پس از دستیابی به توافق نهایی، نیروهای خود را از مناطق پیرامونی خارج کند.

۵. با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران فوراً اقداماتی را برای تضمین ازسرگیری رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری میان خلیج فارس و دریای عمان و بالعکس آغاز خواهد کرد تا حداکثر ظرف ۳۰ روز، حجم تردد به سطح پیش از جنگ بازگردد. این امر با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و پاکسازی مین‌ها توسط ایران انجام خواهد شد.

۶. ایالات متحده متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود، یک طرح جامع مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند و تأمین مالی حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین نماید. سازوکار اجرایی این طرح، به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد.

۷. ایالات متحده متعهد می‌شود بر اساس جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی، تمامی انواع تحریم‌های اعمال‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران را لغو کند؛ از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، مصوبات شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه.

۸. جمهوری اسلامی ایران بار دیگر تأکید می‌کند که هرگز سلاح هسته‌ای تولید نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق کرده‌اند که سرنوشت مواد غنی‌شده و همچنین تمامی مسائل مرتبط هسته‌ای مورد توافق دو طرف، از جمله نیازهای هسته‌ای ایران، به طور مناسب در توافق نهایی مورد رسیدگی قرار گیرد. توافق نهایی مفاد این ماده را تأیید خواهد کرد.

۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند که تا زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ شود؛ بدین معنا که ایران وضعیت کنونی برنامه هسته‌ای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده نیز تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نخواهد نمود.

۱۰. ایالات متحده متعهد می‌شود که بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریم‌ها، وزارت خزانه‌داری آمریکا معافیت‌های لازم را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آن‌ها و تمامی خدمات مرتبط، از جمله خدمات بانکی، بیمه‌ای، حمل‌ونقل و موارد مشابه صادر کند.

۱۱. ایالات متحده متعهد می‌شود که با توجه به پیشرفت مذاکرات در مسیر دستیابی به توافق نهایی، وجوه و دارایی‌های مسدودشده یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران آزاد شده و به طور کامل در دسترس قرار گیرد. این منابع، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شده باشند، برای هرگونه پرداخت به ذی‌نفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود قابل استفاده خواهند بود و به طور کامل در دسترس قرار خواهند گرفت. ایالات متحده متعهد می‌شود تمامی مجوزها و پروانه‌های لازم را در این زمینه صادر کند.

۱۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده توافق می‌کنند که یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق توافق نهایی و پایبندی آینده طرفین به آن ایجاد شود.

۱۳. پس از امضای این یادداشت تفاهم و دریافت تضمین‌هایی درباره آغاز اجرای مواد ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و نیز تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده صرفاً درباره مواد باقی‌مانده وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.

۱۴. توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزام‌آور شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب خواهد رسید.