نیویورک تایمز: ترامپ این جنگ را باخت

هیئت تحریریه نیویورک تایمز / ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶

توافق اولیه‌ای که به جنگ چهارماهه‌ی رئیس‌جمهور ترامپ با ایران پایان می‌دهد، هرچند مایه‌ی خوشحالی است، اما حقایق تلخی را نیز با خود به همراه دارد. آقای ترامپ با آغاز این جنگ اشتباه وحشتناکی مرتکب شد. او این جنگ را بی‌محابا و در مخالفت آشکار با قانون به پیش برد. ایالات متحده از نظر نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی ضعیف‌تر از این جنگ بیرون می‌آید و سال‌ها هزینه‌های راهبردی آن را خواهد پرداخت.

جزئیات این توافق هنوز روشن نیست، اما چارچوب اعلام‌شده نشان می‌دهد که آقای ترامپ کمتر به آن شروطی دست یافته که اصرار داشت حتماً به آن‌ها خواهد رسید. این عقب‌نشینی، هم برای او و هم برای ملتی که رهبری‌اش را بر عهده دارد، تحقیرآمیز است.

از زمان آغاز جنگ، او گفته بود که ایالات متحده به «پیروزی کامل و تمام‌عیار» دست خواهد یافت و ایران باید به «تسلیم بی‌قید و شرط» تن دهد. او تلویحاً از وقوع تغییر رژیم سخن گفت. او اعلام کرد که به ایران «هیچ غنی‌سازی» اورانیومی اجازه داده نخواهد شد و «ایالات متحده با همکاری ایران، تمام مواد هسته‌ای نزدیک به درجه‌ی ساخت بمب را که ایران در اختیار دارد و در عمق زمین دفن شده، از خاک بیرون آورده و منتقل خواهد کرد.»

به نظر می‌رسد هیچ‌کدام از این موارد محقق نشده است. دولت تندروی ایران همچنان بر سر کار است. ظاهراً قرار است جزئیات توافق هسته‌ای طی دو ماه آینده مذاکره شود، اما شروط آن احتمالاً شبیه به شروط توافقی خواهد بود که رئیس‌جمهور باراک اوباما در سال ۲۰۱۵ مذاکره کرد و آقای ترامپ در سال ۲۰۱۸ آن را لغو کرد. او توافق اوباما را «بدترین توافق تاریخ» توصیف کرده و گفته بود که این توافق ایران را در «مسیر دستیابی به سلاح هسته‌ای» قرار می‌دهد. او از این توافق انتقاد کرده بود که چرا ایران را وادار به توقف حمایت از گروه‌های تروریستی مانند حماس و حزب‌الله نمی‌کند و چرا تحریم‌های اقتصادی را کاهش می‌دهد. با این حال، به نظر می‌رسد جنگ ویرانگر او در نهایت به توافقی مشابه همان توافق ختم خواهد شد.

بزرگ‌ترین دستاورد او در چارچوب آتش‌بس، بازگشایی احتمالی تنگه‌ی هرمز به روی کشتیرانی جهانی است که در نهایت قیمت انرژی و سایر کالاها را کاهش خواهد داد. این البته صرفاً بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است. ایران در اقدامی تلافی‌جویانه تنگه را بست تا به اقتصاد جهانی آسیب بزند و فشار سیاسی بر ایالات متحده را افزایش دهد. این اقدام نتیجه داد و اکنون رهبران ایران دریافته‌اند که سلاح اقتصادی قدرتمندی در اختیار دارند.

در مجموع، ایران برنده‌ی راهبردی این جنگ چهارماهه است. این کشور البته تلفات قابل توجهی متحمل شد، از جمله بخش عمده‌ای از نیروی دریایی، نیروی هوایی، ظرفیت صنایع نظامی و رهبری سیاسی خود، از جمله آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلانی، که در روز نخست جنگ کشته شد. با این حال، با پایان یافتن جنگ، رهبری ایران می‌تواند بازسازی را آغاز کند.

ایالات متحده، از سوی دیگر، در چشم جهان ضعیف‌تر به نظر می‌رسد. ارتش آمریکا نشان داده که قادر به سرکوب دشمنی به‌مراتب کوچک‌تر نیست، حتی با وجود اینکه بسیاری از موشک‌های دقیق دوربرد و سامانه‌های رهگیر خود را مصرف کرده است. این نتیجه به توانایی کشور در بازدارندگی دیگر دشمنان بالقوه آسیب می‌زند. برای آغاز ترمیم این خسارت، ایالات متحده باید اتحادهایی را در اروپا، خاورمیانه و آسیا که بر اثر پیامدهای نظامی و اقتصادی جنگ آسیب دیده‌اند، ترمیم کند. پنتاگون نیز باید خود را نوسازی کرده و برای جنگ‌های آینده آماده شود. هیچ‌یک از این دو مورد در دوران ریاست‌جمهوری ترامپ محتمل به نظر نمی‌رسد.

پیش از آغاز حمله‌ی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، رهبری ایران دو سال و نیم مصیبت‌بار را پشت سر گذاشته بود. دولت ایران به‌مراتب ضعیف‌تر از پیش از حمله‌ی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس به اسرائیل بود؛ حماسی که ایران سال‌ها آن را تأمین مالی کرده و مشاوره داده بود. اسرائیل در واکنش به آن حمله، حماس و حزب‌الله، دیگر گروه نیابتی ایران، را به‌شدت تضعیف کرد. در سوریه، یک دیکتاتور خون‌ریز مورد حمایت ایران سقوط کرد، در حالی که رهبران ایران کار چندانی برای نجات او نکردند. اسرائیل و ایالات متحده، دفاع هوایی و برنامه‌ی موشکی ایران را زمانی که تابستان گذشته سایت‌های هسته‌ای ایران را بمباران کردند و برنامه‌ی هسته‌ای آن را به عقب راندند، به‌عنوان ببرهای کاغذی افشا کردند. در تمام این مدت، ارزش پول ملی ایران همچنان سقوط می‌کرد و اقتصادش در ویرانی به سر می‌برد. از اواخر سال گذشته، ایرانیان به خیابان‌ها آمدند تا اعتراض کنند و رژیم با کشتن هزاران نفر، اگر نگوییم ده‌ها هزار نفر، به آن‌ها پاسخ داد.

تمام این مشکلات همچنان پابرجاست و ایران هنوز هم ضعیف‌تر از سه سال پیش است. اما جنگ به ایران اهرم فشاری داده که در آغاز سال ۲۰۲۶ از آن بی‌بهره بود. رژیم این کشور نشان داده که می‌تواند از موج حملات دو دشمن بزرگ خود جان سالم به در ببرد. رهبرانش مجبور نشده‌اند از جاه‌طلبی‌های هسته‌ای خود دست بکشند. و آن‌ها دریافته‌اند که به نظر می‌رسد بقیه‌ی جهان تمایلی به استفاده از نیروی نظامی برای بازگشایی تنگه‌ی هرمز ندارد. اگر ایران در ماه‌ها یا سال‌های آینده تصمیم بگیرد دوباره تنگه را ببندد، آقای ترامپ در پاسخ چه خواهد کرد؟

ما این حقایق را بدون هیچ خرسندی بیان می‌کنیم. ایران بوده و هست که نیرویی شرّآفرین است. این کشور مردم خود را، به‌ویژه مخالفان سیاسی، زنان، افراد ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و اقلیت‌های مذهبی را سرکوب می‌کند. ایران در جهان از پیشگامان شکنجه و اعدام است و در منطقه‌ی خود و فراتر از آن، تروریسم را تأمین مالی کرده است. رهبران ایران کشوری را به فقر کشانده‌اند که درآمد سرانه‌ی آن در دهه‌ی ۱۹۷۰ بالاتر از میانگین جهانی بود.

خشونت متمایز این رژیم می‌بایست دلیلی می‌شد تا ایالات متحده برای هر جنگی با دقت فکر کند و با احتیاط برنامه‌ریزی نماید. تاریخ جنگ‌های مدرن آمریکا، به‌ویژه در منطقه‌ی ایران، پر از غروری است که شکست را در خود پرورانده است. با این حال، آقای ترامپ در هر گام از برنامه‌ریزی سنجیده سر باز زد.

او ارزیابی خوش‌بینانه‌ی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، را پذیرفت که پیش‌بینی می‌کرد رژیم ایران به‌سرعت سقوط خواهد کرد. آقای ترامپ دیدگاه دستیارانش را که به او می‌گفتند پیش‌بینی آقای نتانیاهو مضحک است، نادیده گرفت. آقای ترامپ قانون اساسی را نادیده گرفت و از درخواست مجوز کنگره برای جنگ خودداری کرد. او به متحدان اروپایی و آسیایی که مخالف جنگش بودند، گوش نداد. او برای توانایی آشکار ایران در بستن تنگه‌ی هرمز برنامه‌ریزی نکرد. او تهدیدهایی درباره‌ی نابودی تمدن ایرانی مطرح کرد که تنها به تضعیف جایگاه اخلاقی آمریکا انجامید.

حالا او به‌خاطر خطاهایش، با چارچوب صلحی موافقت کرده که تمام جهان آن را شکستی برای او می‌داند. این یک عقب‌گرد برای آمریکا نیز هست.

—————-
* هیئت تحریریه نیویورک تایمز گروهی از روزنامه‌نگاران حوزه‌ی دیدگاه است که نظراتشان بر پایه‌ی تخصص، تحقیق، مباحثه و ارزش‌های دیرینه‌ای شکل می‌گیرد. این هیئت از اتاق خبر مستقل است.