زمان امضای توافق همچنان نامشخص است

فیل استوارت، ایمان ابوحسیره و سعد سعید / خبرگزاری رویترز / ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶

رهبران آمریکا و پاکستان از امضای توافق‌نامه چارچوبی خبر دادند که قرار است روز یکشنبه برای پایان دادن به درگیری میان ایالات متحده و ایران امضا شود؛ توافقی که مدت‌ها به تعویق افتاده بود. با این حال، تهران نسبت به زمان امضا ابراز تردید کرد و معترضان تندرو در ایران مخالفت خود را اعلام کردند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز شنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت که قرار است این توافق با ایران روز بعد، همزمان با هشتادمین سالگرد تولدش، امضا شود. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، اعلام کرد دو طرف بر سر چارچوب یک توافق صلح به تفاهم رسیده‌اند و اسلام‌آباد خود را برای امضای الکترونیکی در روز یکشنبه آماده می‌کند؛ امضایی که هفته آینده با مذاکرات در سطح کارشناسی دنبال خواهد شد.

اما ایران امضای توافق در روز یکشنبه را تأیید نکرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، پیش از انتشار پست ترامپ در اظهارنظری محتاطانه درباره زمان امضا گفت: «فردا نخواهد بود»، اما به نقل از رسانه‌های دولتی افزود که این اتفاق می‌تواند «در روزهای آینده» رخ دهد.

ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که پس از امضای توافق چارچوب، تنگه هرمز - شریان حیاتی عرضه نفت جهان که ایران آن را مسدود کرده است - فوراً «به روی همه باز خواهد شد.»

تندروهای ایرانی همچنان فعال هستند

در حالی که بمباران‌های آمریکا به‌شدت زیرساخت‌های نظامی-صنعتی ایران را تضعیف کرده و به ارتش این کشور آسیب زده است، کارشناسان می‌گویند جنگ باعث شده تسلط تندروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیش از پیش تثبیت شود.

ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی و وب‌سایت‌های خبری ایران، مخالفان توافق را نشان می‌دهد که در میادین و مقابل وزارت امور خارجه در تهران تجمع کرده‌اند و ظاهراً با سر دادن شعار «عراقچی حیا کن، آمریکا رو رها کن!» عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران را مقصر می‌دانند.

رویترز نتوانست فوراً اصالت این ویدیوها را تأیید کند.

زمانی که آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کردند، ترامپ از ایرانیان خواست قیام کنند و نهادهای دولتی را به دست بگیرند.

حتی در حالی که طی دو روز گذشته به نظر می‌رسید آمریکا و ایران در حال حرکت به سمت توافق هستند، درگیری‌ها ادامه داشته است؛ زیرا ارتش آمریکا محاصره دریایی ایران را اعمال می‌کند و به دنبال شکستن سلطه ایران بر تنگه هرمز است؛ تنگه‌ای که پیش از جنگ، مسیر عبور ۲۰ درصد از محموله‌های نفتی جهان بود.

بامداد شنبه، ارتش آمریکا اعلام کرد که چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه در حرکت بودند، سرنگون کرده است. اسرائیل که می‌گوید طرف توافق آمریکا و ایران نیست، روز شنبه اعلام کرد طی ۲۴ ساعت گذشته بیش از ۷۰ موضع را در لبنان علیه حزب‌الله، متحد ایران، هدف قرار داده است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بر سر درخواست آمریکا از اسرائیل برای کاهش اقدامات نظامی در لبنان به منظور دستیابی واشنگتن به توافق با تهران، با ترامپ دچار اختلاف شده است.

عراقچی روز جمعه گفت که اگرچه هنوز امکان تغییر در توافق وجود دارد، اما توافق آزمایشی نشان می‌دهد که کشورش از این درگیری قوی‌تر بیرون آمده است.

بازگشایی تنگه در اولویت است، مذاکرات هسته‌ای بعداً

در تجمعات حامیان دولت که شنبه‌شب در سراسر ایران برگزار شد، ساکنان و خبرگزاری‌ها گزارش دادند که تندروهای مخالف توافق چارچوب، نارضایتی خود را با صدای بلند ابراز کردند.

یک شهروند در شهر مشهد در شمال شرق کشور به رویترز گفت که برخی از معترضان شعار می‌دادند: «مرگ بر سازشکار»، که ظاهراً اشاره‌ای به عراقچی بود. «سازشکار، استعفا، استعفا.»

به گفته منابع از تمام طرف‌های مذاکره، یادداشت تفاهم پیشنهادی خواستار بازگشایی تنگه و لغو محاصره دریایی آمریکا است. مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای ایران - یکی از دلایل کلیدی که ترامپ برای این جنگ مطرح کرده - پس از آن انجام خواهد شد.

یک مقام آمریکایی به خبرنگاران گفت: «ایران قرار است تنگه هرمز را باز کند، این یک الزام است. ممکن است بدون دریافت عوارض باز شود. همزمان با این اقدام، ما محاصره خود را لغو خواهیم کرد.»

این مقام افزود: «این اتفاق همزمان رخ خواهد داد و بخشی از گام بعدی، یعنی مرحله پس از آن، مین‌روبی تنگه خواهد بود» و اشاره کرد که کشورهای گروه هفت می‌توانند در این زمینه نقش داشته باشند.

دفتر نخست‌وزیری بریتانیا روز شنبه اعلام کرد ترامپ در تماسی تلفنی با کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، درباره تلاش‌ها برای پایان دادن به درگیری با ایران گفت‌وگو کرده است.

پیش‌نویس مفادی که چندین منبع به رویترز ارائه داده‌اند نشان می‌دهد که آمریکا در ازای بازگشایی تنگه توسط ایران، آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران را آغاز کرده و تحریم‌های صادرات نفت این کشور را لغو خواهد کرد.

خبرگزاری فارس به نقل از بقایی گزارش داد که آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران بخشی جدایی‌ناپذیر از توافق است و همچنین ایران باید برای خدمات در تنگه هرمز هزینه دریافت کند.

به گزارش این خبرگزاری، او گفت پایگاه‌های نظامی خارجی در منطقه باید برچیده شوند، اما جزئیاتی ارائه نداد.

برنامه هسته‌ای ایران طی یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات مورد بحث قرار خواهد گرفت. یک مقام آمریکایی گفت که این توافق در نهایت به برچیده شدن برنامه هسته‌ای ایران منجر خواهد شد و ذخایر اورانیوم با غنای بالای آن نابود و خارج خواهد شد.