iran-emrooz.net | Mon, 08.06.2026, 9:04

پل سون / نیویورک تایمز / ۸ ژوئن ۲۰۲۶

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، بامداد دوشنبه در یک انتخابات سرنوشت‌ساز پیروزی خود را اعلام کرد. او توانست بر کارزار فشار روسیه غلبه کند و مأموریتی تازه از رأی‌دهندگان برای پیشبرد مذاکرات صلح با جمهوری آذربایجان، همسایه شرقی ارمنستان، به دست آورد؛ مذاکراتی که سال گذشته با میانجی‌گری رئیس‌جمهور ترامپ آغاز شده بود.

بر اساس نتایج اعلام‌شده از سوی کمیسیون مرکزی انتخابات، حزب «پیمان مدنی» به رهبری پاشینیان در نتایج اولیه ۴۹.۸ درصد آرا را به دست آورده است؛ رقمی که طبق نظام پیچیده انتخاباتی ارمنستان برای کسب اکثریت کرسی‌های پارلمان کافی محسوب می‌شود.

انتخابات روز یکشنبه نخستین انتخابات سراسری ارمنستان از زمان تصرف منطقه مورد مناقشه قره‌باغ کوهستانی توسط جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۲۳ بود؛ شکستی تلخ که احساسات شدیدی را بر فضای رقابت‌های پارلمانی حاکم کرده بود.

پاشینیان در جریان مبارزات انتخاباتی به رأی‌دهندگان گفت که برای نهایی کردن توافق مقدماتی صلح با جمهوری آذربایجان ــ که سال گذشته در واشنگتن با آن موافقت کرده بود ــ باید بار دیگر به او رأی دهند. او چشم‌اندازی از ارمنستانی در صلح را ترسیم کرد؛ وضعیتی که به گفته وی برای نخستین بار از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی تحقق می‌یابد و می‌تواند منافع امنیتی و اقتصادی قابل‌توجهی برای کشور به همراه داشته باشد.

حزب حاکم همچنین هشدار داد که پیروزی مخالفان می‌تواند به بازگشت نیروهای فاسد و اقتدارگرایی منجر شود که پیش از خیزش مدنی سال ۲۰۱۸ سال‌ها بر ارمنستان حکومت می‌کردند؛ جنبشی که پاشینیان را به قدرت رساند.

ائتلافی از احزاب مخالف (طرفدار روسیه) علیه پاشینیان کارزار انتخاباتی به راه انداختند. آنان وی را مسئول از دست رفتن قره‌باغ کوهستانی دانسته و متهم کردند که در مذاکرات با جمهوری آذربایجان امتیازاتی «خیانت‌آمیز» داده است. این احزاب همچنین تأکید داشتند که روسیه همچنان مهم‌ترین شریک راهبردی ارمنستان ــ یکی از جمهوری‌های سابق شوروی ــ باقی خواهد ماند و کرملین برای تضمین هرگونه صلح پایدار در آینده ضروری است.

پیروزی پاشینیان نقطه پایانی بر یک رقابت انتخاباتی تلخ و پرتنش بود؛ رقابتی که طی آن مقام‌های ارمنستان شماری از اعضای اپوزیسیون را به اتهام خرید رأی، اقدام علیه امنیت کشور و جرایم مالی بازداشت کردند. مخالفان نیز پاشینیان را متهم کردند که از نهادهای مجری قانون برای سرکوب رقبای سیاسی و خاموش کردن اعتراضات مشروع استفاده می‌کند.

ائتلاف تازه‌تأسیس و طرفدار روسیه «ارمنستان قوی» به رهبری ساموئل کاراپتیان، میلیاردر ارمنی، ۲۳.۳ درصد آرا را به دست آورد و به بزرگ‌ترین نیروی مخالف در پارلمان جدید ارمنستان تبدیل شد.

کاراپتیان که بخش عمده ثروت خود را در روسیه به دست آورده است، تمام دوران مبارزات انتخاباتی را در حبس خانگی سپری کرد. او با اتهاماتی از جمله ارتکاب جرایم مالی و دعوت به سرنگونی دولت روبه‌رو بود. وی و حزبش این اتهامات را انگیزه‌ای سیاسی و بخشی از روند آزار و اذیت مخالفان توصیف کردند.

از آنجا که کاراپتیان علاوه بر تابعیت ارمنستان، تابعیت روسیه و قبرس را نیز در اختیار دارد و به همین دلیل واجد شرایط عضویت در پارلمان نیست، برادرزاده او سرلیست انتخاباتی این حزب شد.

ائتلاف دیگر طرفدار روسیه با نام «ائتلاف ارمنستان» موفق به کسب ۱۰ درصد آرا شد. این ائتلاف به رهبری روبرت کوچاریان اداره می‌شود که بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۸ رئیس‌جمهور ارمنستان بود و اصالتاً اهل قره‌باغ کوهستانی است. حزب «ارمنستان شکوفا»، سومین جریان عمده طرفدار روسیه، نیز در نتایج اولیه حدود ۴ درصد آرا را کسب کرد.

پاشینیان در سال‌های اخیر روابط ارمنستان با ایالات متحده و اتحادیه اروپا را گسترش داده است، اما هرگز خواستار قطع کامل روابط با روسیه نشده است. روسیه همچنان متحد پیمانی ارمنستان، شریک حیاتی در حوزه تجارت و انرژی و همچنین صاحب یک پایگاه نظامی در این کشور است.

حمایت روسیه از رقبای پاشینیان

روسیه در آستانه انتخابات فشارهای خود را برای حمایت از رقبای پاشینیان افزایش داد؛ از جمله محدود کردن واردات کالاهای ارمنی، راه‌اندازی کارزارهای اطلاعات نادرست و تهدید به قطع صادرات نفت و گاز ارزان‌قیمت. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، نیز هشدار داد که ارمنستان در حال حرکت در مسیری مشابه اوکراین است و از پاشینیان خواست به نیروهای طرفدار روسیه نقش بیشتری در سیاست داخلی کشور بدهد.

پاشینیان در جریان مبارزات انتخاباتی اعلام کرد که پس از انتخابات برای گفت‌وگو با مقام‌های روسیه به مسکو سفر خواهد کرد؛ اقدامی که نشانه تمایل او برای کاهش تنش‌ها با کرملین تلقی می‌شود. دولت او تلاش کرده است میان گسترش روابط با شرکای جدید غربی و حفظ روابط چند دهه‌ای با مسکو تعادل برقرار کند.

با این حال، دولت روسیه به‌صراحت اعلام کرده است که ارمنستان نمی‌تواند هم‌زمان عضو اتحادیه اروپا شود و در اتحادیه گمرکی تحت رهبری روسیه باقی بماند؛ اتحادی که امتیازات اقتصادی ویژه‌ای برای ایروان فراهم می‌کند. پاشینیان در پاسخ گفته است که ارمنستان تاکنون به‌طور رسمی درخواست عضویت در اتحادیه اروپا ارائه نکرده و بنابراین این بحث در حال حاضر موضوعیتی ندارد.

اگرچه ارمنستان و جمهوری آذربایجان سال گذشته در واشنگتن درباره یک توافق صلح به تفاهم رسیدند، اما این توافق هنوز به‌طور رسمی امضا نشده است. همچنین دو کشور هنوز درباره مرزهای نهایی ناشی از این توافق به توافق کامل دست نیافته‌اند.

برای نهایی شدن توافق، جمهوری آذربایجان اصرار دارد که ارمنستان تمامی اشاره‌ها و ادعاهای مربوط به منطقه مورد مناقشه را از اسناد بنیادین خود که در قانون اساسی ارمنستان به آن‌ها ارجاع داده شده است، حذف کند. هرگونه اصلاح قانون اساسی نیازمند رأی موافق دوسوم نمایندگان پارلمان است؛ اکثریتی که به نظر نمی‌رسد حزب پاشینیان موفق به کسب آن شده باشد. علاوه بر این، هر اصلاحیه پس از تصویب در پارلمان باید در همه‌پرسی عمومی نیز به تأیید برسد.

ارمنستان برای تعیین ترکیب پارلمان از نظام انتخاباتی پیچیده‌ای استفاده می‌کند. احزاب منفرد باید دست‌کم ۴ درصد آرا را کسب کنند تا بتوانند وارد پارلمان شوند. در مقابل، ائتلاف‌های متشکل از دو یا سه حزب ــ مانند «ارمنستان نیرومند» و «ائتلاف ارمنستان» ــ برای عبور از حد نصاب نیازمند کسب حداقل ۸ درصد آرا هستند.

دولت پاشینیان از ایالات متحده خواسته است همچنان در منطقه نقش‌آفرین باقی بماند و به ارمنستان و جمهوری آذربایجان برای دستیابی به توافق نهایی صلح پس از دهه‌ها جنگ خونین و بی‌ثبات‌کننده کمک کند.

نارک مکرتچیان، سفیر ارمنستان در ایالات متحده، پیش از برگزاری انتخابات در مصاحبه‌ای گفت: «ما برای این روابط و همچنین حمایت آمریکا از ایجاد و تقویت نهادهای دموکراتیک در ارمنستان ارزش زیادی قائلیم.»

او افزود: «این انتخابات درباره صلح است. ما عمیقاً باور داریم که پس از صلح، رفاه فرا خواهد رسید.»

در چارچوب مذاکراتی که با میانجی‌گری آمریکا انجام شد، ارمنستان و جمهوری آذربایجان با احداث کریدوری ریلی و جاده‌ای موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» موافقت کردند؛ مسیری که دو بخش جداافتاده جمهوری آذربایجان را از طریق خاک ارمنستان و در امتداد مرز ایران به یکدیگر متصل خواهد کرد.

پاشینیان گفته است تکمیل این پروژه می‌تواند از طریق گره زدن منافع اقتصادی کشورهایی که سال‌ها یکدیگر را دشمن می‌دانستند، رفاه اقتصادی و امنیت ژئوپلیتیکی بیشتری برای ارمنستان به همراه داشته باشد.