| صفحه نخست | خبر و گزارش | سياست | انديشه | فرهنگ و ادبيات | زندگی | محیط زیست | RSS |
کشمکش سیاسی در حکومت بر مذاکره با آمریکا
فرناز فصیحی / نیویورک تایمز / ۲۹ مه ۲۰۲۶
در حالی که به نظر میرسید ایران و ایالات متحده این هفته به توافقی برای پایان دادن به خصومتها نزدیک شدهاند، همه در ایران با این روند موافق نبودند.
جناح تندرو، که اگرچه گروهی حاشیهای اما پرصداست و اعضایی در مجلس شورای اسلامی و یک کرسی در شورای عالی امنیت ملی دارد، آشکارا با هرگونه امتیازدهی به واشنگتن مخالفت کرده و از تجمعات، رسانههای دولتی و اظهارات خصوصی و عمومی بهعنوان ابزارهایی برای به شکست کشاندن توافق احتمالی استفاده کرده است.
هنوز مشخص نیست که آیا توافقی نهایی اعلام خواهد شد یا خیر و در صورت اعلام، چه زمانی این اتفاق رخ خواهد داد. بنا بر گفته یکی از مقامهای ارشد دولت آمریکا، رئیسجمهور ترامپ روز جمعه به مدت دو ساعت با اعضای کابینه خود در اتاق وضعیت کاخ سفید دیدار کرد، اما تصمیم نهایی را به تعویق انداخت.
از سوی دیگر، سرلشکر محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، پیشتر در همان روز در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که تهران به واشنگتن اعتماد ندارد و هیچ اقدامی «پیش از اقدام طرف مقابل» انجام نخواهد داد.
اما در داخل ایران، جدال سیاسی همچنان ادامه دارد. تلویزیون دولتی که تحت مدیریت فردی تندرو اداره میشود، شکافهای داخلی کشور را برجسته کرده و مذاکرات را بهعنوان یک شکست به تصویر کشیده است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز دوشنبه در دیدار با مدیران ارشد سازمان صداوسیما، این رسانه را مورد انتقاد قرار داد و از آن خواست از دامن زدن به اختلافات پرهیز کند.
پزشکیان گفت حتی آیتالله علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی که در نخستین روز جنگ کشته شد، «موافق بود که باید پای میز مذاکره برویم.»
او افزود: «اما اکنون تبلیغ میکنیم که نباید مذاکره کنیم.»
در تجمع گسترده هواداران جریان تندرو در تهران در روز جمعه، جمعیت زیادی با در دست داشتن پرچمها شعارهایی در حمایت از مقاومت و ایستادگی سر دادند. خبرنگار تلویزیون دولتی از برخی شرکتکنندگان پرسید که آیا ایران باید عقبنشینی کند یا به مقابله با آمریکا و اسرائیل ادامه دهد.
یکی از زنان حاضر در تجمع گفت: «ما میخواهیم آنها را حسابی مجازات کنند.»
یکی از مردان شرکتکننده نیز گفت: «محکم بایستید؛ ما تا آخرین قطره خون کنار شما هستیم.»
ابراهیم عزیزی، نماینده محافظهکار مجلس و رئیس کمیسیونهای امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز روز جمعه در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «ترامپ باید بداند که ایران، بهعنوان پیروز و فاتح میدان، شرایط را تعیین میکند.»
تحلیلگران نزدیک به دولت ایران میگویند که تندروها نماینده دیدگاه اکثریت جامعه یا حتی اکثریت مسئولان نیستند. با این حال، نادیده گرفتن این جریان میتواند به از دست رفتن حمایت بخشی از جامعه منجر شود که در طول فراز و فرودهای سیاسی و اجتماعی از وفادارترین حامیان جمهوری اسلامی بودهاند.
مهدی رحمتی، تحلیلگر سیاسی در تهران، در گفتوگویی تلفنی گفت: «این جناح نماینده اکثریت ایرانیان نیست و از فرآیندهای اصلی تصمیمگیری کنار گذاشته شده است؛ مذاکرات هستهای نیز با وجود مخالفت آنها در حال پیشرفت است.»
او افزود: «اما نظام باید راهکاری برای کنترل و مهار آنها پیدا کند؛ در غیر این صورت، میتوانند به تهدیدی جدی برای ثبات ایران تبدیل شوند.»
حتی آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی و فرزند رهبر پیشین که در جنگ کشته شد، نیز از انتقادهای این جریان در امان نمانده است.
روز پنجشنبه، حمید رسایی، روحانی و نماینده تندرو مجلس، در مطلبی در شبکههای اجتماعی با عنوان «چه کسی شایسته رهبری است؟» بهطور تلویحی آیتالله خامنهای را هدف انتقاد قرار داد. (مجتبی خامنهای که از آغاز جنگ در اواخر فوریه در مکانی نامعلوم به سر میبرد، در بیانیههای مکتوب خود از تیم مذاکرهکننده هستهای حمایت کرده است.)
رسایی نوشت که حضرت نوح فرزندی داشت که ایمان نیاورد و سرکش بود و افزود: «روابط خانوادگی الزاماً نشانه شایستگی و درستی نیست.»
این مقایسه به سرعت با واکنش منفی شخصیتهای سیاسی و رسانههای ایرانی روبهرو شد و منتقدان، او را به تضعیف اعتبار مجتبی خامنهای برای تسویهحسابهای سیاسی متهم کردند.
رسایی روز جمعه در پیامی دیگر از مواضع خود عقبنشینی کرد و مدعی شد که افراد مغرض سخنانش را به اشتباه تفسیر کردهاند.
در مراحل اولیه مذاکرات نیز، علی باقری کنی، چهرهای تندرو و معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، طبق گفته دو مقام ارشد ایرانی آگاه از موضوع، نامهای به مجتبی خامنهای نوشته و در آن مدعی شده بود که مذاکرهکنندگان ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف در مذاکرات با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در اسلامآباد بیش از حد نرمش نشان دادهاند.
به گفته این مقامها، او از رهبر جمهوری اسلامی خواسته بود در روند مذاکرات مداخله کرده و خطوط قرمز و محدودیتهایی برای گفتوگوها تعیین کند.
در محافل سیاسی، این اقدام بهعنوان تلاشی برای تضعیف تیم مذاکرهکننده و شخص قالیباف تلقی شد؛ فردی که از متحدان و دوستان نزدیک رهبر جدید جمهوری اسلامی به شمار میرود.
باقری کنی که در دولت پیشین ایران نیز از مذاکرهکنندگان هستهای بود، همچنین تنها عضو شورای عالی امنیت ملی محسوب میشد که از امضای نامه مشترکی در ماه آوریل خودداری کرد؛ نامهای که توسط قالیباف و پزشکیان خطاب به رهبر جمهوری اسلامی نوشته شده و در آن بر ضرورت دستیابی به توافق با ترامپ تأکید شده بود.
به گفته همان دو مقام ارشد، در این نامه هشدار داده شده بود که وضعیت اقتصادی کشور بحرانی است، دولت با کسری شدید بودجه مواجه شده و احتمال بروز اعتراضات گسترده وجود دارد.
این دو مقام برای بیان جزئیات مسائل حساس سیاسی، به شرط ناشناس ماندن با خبرنگار گفتوگو کردهاند.
باقری کنی نه تنها از امضای نامه خودداری کرد، بلکه محتوای آن را در اختیار نمایندگان تندرو مجلس قرار داد و آنها نیز اختلافات موجود را علنی کردند.
با این حال، به گفته همان دو مقام، مجتبی خامنهای از تیم مذاکرهکننده خود حمایت کرد و چه در محافل خصوصی و چه در اظهارات عمومی، پشتیبانی خود را از آنان نشان داد.
مجتبی خامنهای روز پنجشنبه و همزمان با آغاز به کار دوباره مجلس برای نخستین بار از زمان شروع جنگ، بیانیهای تازه صادر کرد.
او در این بیانیه از همه نمایندگان خواست وحدت خود را حفظ کنند و از «اختلافات بیهوده سیاسی و بزرگنمایی شکافهای اجتماعی» پرهیز کنند.
وی تأکید کرد که چنین رفتارهایی در راستای برنامه دشمن برای ایجاد تفرقه و غلبه بر کشور خواهد بود.
| |||||||||||||
|
ايران امروز
(نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايتها و نشريات نيز ارسال میشوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net
|
