iran-emrooz.net | Tue, 26.05.2026, 18:12

ماتیاس گبائر و پاول-آنتون کروگر
اشپیگل / ۲۶ مه ۲۰۲۶

ایالات متحده آمریکا قصد دارد کمک‌های نظامی خود به ناتو را به شکل گسترده‌ای کاهش دهد. بر اساس اطلاعات رسیده به اشپیگل، یکی از فرستادگان پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، اواخر هفته گذشته در مقر ناتو، مقامات بلندپایه سایر کشورهای عضو را مطلع کرده است. بر این اساس، واشنگتن در نظر دارد در آینده در چارچوب برنامه‌ریزی نیروهای نظامی این ائتلاف، توانمندی‌های نظامی کلیدیِ به مراتب کمتری مانند جنگنده‌های آمریکایی، کشتی‌های جنگی، پهپادها یا هواپیماهای سوخت‌رسان را در اختیار ناتو قرار دهد.

طبق این گزارش، آمریکا برنامه دارد تعهدات پیشین خود برای نظام موسوم به «مدل نیروی ناتو» (Nato Force Model) را به طور چشمگیری کاهش دهد. اروپایی‌ها باید خلاءهای ایجاد شده را خودشان به سرعت پر کنند. این ائتلاف در سال ۲۰۲۲ و پس از تهاجم همه‌جانبه روسیه به اوکراین، بر سر این مدل به توافق رسیده بود. در این مدل مشخص شده است که فرمانده کل نیروهای ناتو در اروپا (SACEUR) به طور مستقیم به کدام واحدها و توانمندی‌های نظامی کشورهای عضو دسترسی دارد تا بازدارندگی و دفاع از اروپا را تضمین کند.

در بروکسل، انتظار زیادی برای جلسه توجیهی الکساندر ولز-گرین، مقام ارشد پنتاگون، وجود داشت. مدت‌هاست که ایالات متحده بر بازتوزیع بار نظامی در این پیمان پافشاری می‌کند. در سیستم قبلیِ تقسیم بار مالی و نظامی، آمریکا حدود نیمی از توانمندی‌های نظامی را تامین می‌کرد. اکنون آمریکا خواهان انتقال این بار مسوولیت است. ولز-گرین، مشاور هگست، روز جمعه گذشته برای نخستین بار آمار و ارقامی را به مدیران سیاسی کشورهای ناتو ارائه داد که نشان می‌دهد آمریکا دقیقاً چه تصوری از این موضوع دارد.

تصورات آمریکا برای برنامه‌ریزی آتی نیروهای نظامی، بسیار جدی‌تر و وخیم‌تر از آن چیزی بود که اروپایی‌ها انتظار داشتند. دیپلمات‌های اروپایی پیش از این نشست گمان می‌کردند که بحث بر سر اصلاحات و تغییرات جزئی در طول زمان خواهد بود. اما بر اساس اطلاعات اشپیگل، آمریکا برای نمونه قصد دارد بمب‌افکن‌های استراتژیک به مراتب کمتری را به ناتو اختصاص دهد و در مورد جنگنده‌ها نیز سخن از کاهش یک‌ثالثیِ سهم آمریکا در میان است. با این حال، از نظر نمایندگان دولت‌های اروپایی، مسئله تعیین‌کننده این است که آمریکایی‌ها چه بازه زمانی را برای اجرای برنامه‌های خود در نظر دارند.

جبران کاهش جنگنده‌ها می‌تواند از طریق تحویل‌های در حال انجام هواپیماهای مدل F-35 به متحدان اروپایی متصور باشد. ارتش آلمان قرار است سال آینده نخستین فروند از این هواپیماها را از آمریکا تحویل بگیرد. لهستان نیز به تازگی سه فروند نخست F-35 خود را دریافت کرده است. در مقابل، کشورهای اروپایی عضو ناتو بمب‌افکن‌های استراتژیکی که قادر به حمل سلاح هسته‌ای باشند، در اختیار ندارند. همچنین جایگزین کردن دو ناو هواپیمابری که آمریکا تاکنون برای شرایط اضطراری در «مدل نیروی ناتو» ثبت کرده بود، به این سادگی‌ها نخواهد بود.

با این حال، آمریکا به وضوح اعلام کرده است که می‌خواهد بازدارندگی هسته‌ای در اروپا را در چارچوب ناتو حفظ کند. در مقابل، اروپایی‌ها باید دفاع متعارف (غیر هسته‌ای) قاره را تا حد زیادی به تنهایی بر دوش بکشند. بر همین اساس، به گفته فرستاده آمریکا، نیروی دریایی این کشور ناوشکن‌های کمتری را برای ناتو آماده نگه خواهد داشت. آمریکا دیگر قصد ندارد هیچ زیردریایی‌ای در اختیار شبکه ناتو قرار دهد. پهپادهای شناسایی را نیز خود اروپایی‌ها باید تامین کنند و در مورد مدل‌های مسلح پهپادها نیز آمریکا قصد دارد مشارکت خود را به شدت کاهش دهد.

پیام دولت پرزیدنت دونالد ترامپ در این نشست محرمانه کاملاً صریح و بی‌پرده بود: به گفته ولز-گرین، فرستاده آمریکا، از متحدان خواسته شده است که خلاءهای ایجاد شده را هرچه سریع‌تر پر کنند. خط مشی اعلام‌شده این است که آمریکا آماده است با همه شرکای ناتو که اکنون به سرعت اقدام کنند، همکاری نزدیکی داشته باشد. برخی از حاضران در جلسه، این سخن را به عنوان یک تهدید غیرمستقیم تعبیر کردند.

از دیدگاه آمریکا، گام برنامه‌ریزی‌شده امری بدیهی است. مشاور پیت هگست توضیح داد که کاهش توانمندی‌های آمریکا امری واقع‌بینانه و مسوولانه است، چرا که بسیاری از اروپایی‌ها سرمایه‌گذاری بیشتری در بخش دفاعی انجام می‌دهند و می‌توانند دستاوردهای بیشتری داشته باشند. در اجلاس سران ناتو در ژوئن سال گذشته در لاهه، کشورهای عضو تحت فشار پرزیدنت ترامپ متعهد شده بودند که هزینه‌های دفاعی خود را در مجموع به پنج درصد از تولید ناخالص داخلی افزایش دهند.

نقطه عطف تاریخی در ناتو

آماری که فرستاده پیت هگست ارائه داد، نشان‌دهنده چیزی کمتر از یک چرخش تاریخی و نقطه عطف در درون ناتو نیست. ماه‌هاست که دولت آمریکا چشم‌انداز خود را از یک «ناتو ۳.۰» اعلام می‌کند. بر این اساس، اروپایی‌ها باید در سریع‌ترین زمان ممکن کل دفاع متعارف قاره خود را بر عهده بگیرند. اکنون دیگر اعضای ناتو برای نخستین بار تصوری از این دارند که این تغییر جهت‌گیری ناتو با چه سرعتی قرار است محقق شود.

اگر از نظامیان بپرسید، آمار و ارقامی که فرستاده هگست نام برده است، بسیار جنجالی‌تر و حساس‌تر از جزئیاتِ تاکنون فاش‌شده درباره خروج چند هزار سرباز از برخی کشورهای اروپایی است. اگرچه در مقر ناتو انتظار می‌رفت که واشنگتن بخواهد کمک‌های نظامی خود را کاهش دهد، اما اکنون از اروپایی‌ها خواسته شده است که تا نشست بعدی در اوایل ژوئن دست به کار شوند؛ ایالات متحده انتظار دارد در «کنفرانس تامین نیرو» (Force Sourcing Conference) که برای آن زمان برنامه‌ریزی شده است، پیشنهادهایی دریافت کند مبنی بر اینکه کدام کشورها، در کدام بخش‌ها و در چه زمانی می‌توانند وارد عمل شده و جای خالی را پر کنند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا که هم‌زمان مشاور امنیت ملی ترامپ نیز هست، هفته گذشته در دیداری با همتایان خود در ناتو در سوئد، به تعهدات ایالات متحده در منطقه هند و پاسفیک، نیم‌کره غربی و خاورمیانه اشاره کرد. او گفت که هدف، ایجاد سازوکاری است که برای ناتو کارآمد و واقع‌بینانه باشد و به آمریکا اجازه دهد خود را برای یک درگیری هم‌زمان در دو جبهه آماده کند.

برنامه‌ریزی دفاعی ایالات متحده مدتی است که بر روی تشدید احتمالی تنش‌ها در منطقه هند-پاسیفیک تمرکز یافته است. سال ۲۰۲۷ به عنوان یک تاریخ کلیدی شناخته می‌شود؛ چرا که بر اساس ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا، چین در آن زمان قادر خواهد بود حمله علیه تایوان را آغاز کند. ماه‌هاست که مقامات آمریکایی از دو سناریوی تهدیدآمیز هم‌زمان سخن می‌گویند: وضعیت بحرانی در اروپا و همچنین شرایط در منطقه هند-پاسیفیک.

تلاش برای آرام کردن اوضاع از سوی بروکسل

میزان حساسیت آمار و ارقامی که مشاور هگست در بروکسل ارائه کرده است را می‌توان از واکنش‌ها دریافت. دولت آلمان در پاسخ به پیگیری‌ها در پایان هفته گذشته، موضوع را به ناتو ارجاع داد و خود مایل به موضع‌گیری درباره این اطلاعات نشد و تأکید کرد که این داده‌ها علاوه بر این، در طبقه‌بندی محرمانه قرار دارند. آنچه مشخص است اینکه ارتش آلمان با برخورداری از مجموع ۱۸۵,۰۰۰ سرباز، در حال حاضر حدود ۳۰,۰۰۰ سرباز و نزدیک به ۲۰۰ جنگنده و کشتی جنگی را برای این ائتلاف آماده نگه داشته است که در صورت درخواست ناتو در شرایط بحرانی، باید ظرف مدت ۳۰ روز عملیاتی شوند.

هنوز مشخص نیست که سهم آمریکا در هر یک از این بخش‌ها به صورت ارقام مطلق یا در مقایسه با شرکای اروپایی ناتو چقدر است. در اصل، خواسته‌های آمریکا لزوماً به معنای خروج نیروهای آمریکایی از اروپا نیست. از سوی مقامات نظامی گفته شده است که واشنگتن با این کاهش سهم، در وهله اول به دنبال دستیابی به انعطاف‌پذیری بیشتر برای زمان وقوع احتمالی درگیری در منطقه هند-پاسیفیک است. در چنین شرایطی، دولت آمریکا نمی‌خواهد به دلیل متعهد کردن توانمندی‌های نظامی خود در ناتو، دست‌وپا بسته باشد. علاوه بر این، «مدل نیروی ناتو» شامل واحدهایی نیز می‌شود که در خاک آمریکا مستقر هستند و تنها در صورت بروز بحران به اروپا اعزام خواهند شد.

به گفته نظامیان، کاهش برنامه‌ریزی‌شده به این معنا نیست که در صورت وقوع وضعیت دفاعی در اروپا، آمریکا وارد عمل نخواهد شد. در «مدل نیروی ناتو»، نیروها بر اساس میزان آمادگی عملیاتی تقسیم‌بندی می‌شوند: نیروهایی وجود دارند که فرمانده کل حداکثر ظرف مدت ۱۰ روز به آن‌ها دسترسی دارد، نیروهایی که باید ظرف ۱۰ تا ۳۰ روز آماده باشند و بخش دیگری که باید در بازه زمانی ۳۰ تا ۱۸۰ روز تامین شوند.

با این حال، آمار و ارقام واشنگتن، اروپایی‌ها را تحت فشار شدیدی قرار داده است. در دولت آلمان از هم‌اکنون رایزنی‌ها درباره نحوه واکنش به این وضعیت آغاز شده است. شرکای اروپایی ناتو باید تا اوایل ژوئن تصمیم بگیرند که چه توانمندی‌های نظامی‌ای را از جانب خود برای پر کردن خلاءها پیشنهاد دهند. در مقر ناتو گفته شده است که واشنگتن تمایل دارد تقسیم بار مسئولیتِ جدید را در اجلاس سران ناتو در آنکارا در ماه ژوئیه به نمایش بگذارد. بنابراین، اروپایی‌ها احتمالاً نخواهند توانست تنها با تکیه بر بیانیه‌های اعلام آمادگی، از این مرحله عبور کنند.

رهبری ناتو تلاش می‌کند این رویداد را کم‌اهمیت جلوه دهد. سخنگوی مارک روته، دبیرکل ناتو، به اشپیگل گفت که در گذشته، در برنامه‌ریزی نیروهای نظامی ناتو یک «وابستگی بیش از حد» به ایالات متحده وجود داشته است. اما اکنون اروپا و کانادا سرمایه‌گذاری بیشتری در بخش دفاعی انجام می‌دهند و به همین دلیل می‌توان «وزن این مسئولیت را جابه‌جا کرد».

اظهارات این سخنگو با خط مشی روته همخوانی دارد؛ کسی که همواره می‌گوید تغییر جهت‌گیری آمریکا در این پیمان از مدتی پیش مشخص بوده است. واکنش‌های سخنگوی او نیز کاملاً مشابه بود: او گفت: «این تغییرات، ناتو را از طریق کاهش وابستگیِ بیش از حد به یک متحد، تقویت می‌کند.» او نیز همانند دولت آلمان، حتی یک کلمه به جزئیات خواسته‌های آمریکا اشاره نکرد.

اگر دولت آلمان امیدوار بوده است که اطلاعاتی دست اول کسب کند، احتمالاً ناامید خواهد شد. اگرچه بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، این روزها عازم کانادا و آمریکا است، اما وقت ملاقاتی با همتای خود پیت هگست به او داده نشده است؛ چرا که وزیر دفاع آمریکا اولویت‌های دیگری را تعیین کرده و برای شرکت در یک کنفرانس امنیتی بزرگ به سنگاپور سفر می‌کند.