| صفحه نخست | خبر و گزارش | سياست | انديشه | فرهنگ و ادبيات | زندگی | محیط زیست | RSS |
گزینههای پرریسک ترامپ برای شکستن بنبست با ایران
جیکوب جودا / فایننشال تایمز / ۲۲ مه ۲۰۲۶
دونالد ترامپ هفته گذشته گفت تنها «یک ساعت» با صدور دستور حملات تازه به ایران فاصله داشته است. اما از زمان آغاز آتشبس شکننده با تهران، شش هفته پیش، گزینههای نظامی رئیسجمهور آمریکا نه بهتر شده و نه گستردهتر.
گزینههای عملیاتی ایالات متحده همچنان محدود، پرخطر و بعید است که بتواند ایران را وادار کند فوراً در مذاکرات مربوط به برنامه هستهای خود عقبنشینی کند. در همین حال، با ادامه انسداد گسترده تنگه هرمز برای کشتیرانی، هر روزی که میگذرد هزینههای اقتصادی و همچنین تبعات آن برای مصرفکنندگان آمریکایی در صورت طولانی شدن جنگ افزایش مییابد.
میانجیگران منطقهای تلاشهای خود را برای جلوگیری از بازگشت به جنگ تمامعیار شدت بخشیدهاند. اگر این تلاشها ناکام بماند، سادهترین گزینه نظامی برای ترامپ میتواند اجرای یک کارزار کوتاه و سریع بمباران باشد؛ اقدامی که هم آمادگی او برای تشدید تنش را نشان دهد و هم تواناییهای ایران را تضعیف کند.
مارک کانسیان، افسر پیشین تفنگداران دریایی آمریکا و پژوهشگر کنونی مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، گفت: «انجام چنین کاری آسان و نسبتاً کمریسک خواهد بود، اما بعید است ایرانیها را وادار به مصالحه کند.» به گفته او، ایران پیشتر دو ماه بمباران را بدون فروپاشی تحمل کرده و از آن زمان مواضع خود را مستحکمتر کرده است.
ترامپ روز پنجشنبه طرحی جاهطلبانهتر را که از سوی ریچارد گلدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها ــ اندیشکدهای با مواضع تند علیه ایران ــ ارائه شده بود، بازنشر کرد؛ طرحی برای «درهم شکستن تهران». این طرح شامل رویکردی موسوم به «محاصره پلاس» بود: حفظ فشار بر اقتصاد ایران، همزمان با اجرای عملیات گسترده برای بازگشایی تنگه هرمز و اسکورت نفتکشها.
چنین تشدید بیشتری در درگیریها، که میتواند شامل حملات به سواحل ایران یا عملیات برای تصرف جزایر راهبردی باشد، خطر کشاندن واشینگتن به باتلاقی پرهزینه و خونین را در پی دارد؛ همان چیزی که ترامپ بهشدت تلاش کرده از آن پرهیز کند.
سث کرامریچ، برنامهریز پیشین ارتش آمریکا که سالها در طراحی عملیاتهای نظامی در خاورمیانه فعالیت داشته، گفت ممکن است مجموعهای گیجکننده از گزینهها به ترامپ ارائه شود.
او گفت: «از اعزام نیروی زمینی گرفته تا یک کارزار صرفاً هوایی، و همه گزینههای بین این دو.» وی افزود که پیش از مداخله ناتو در لیبی، ۱۳ طرح مجزا به باراک اوباما، رئیسجمهور وقت آمریکا، ارائه شده بود.
به گفته کرامریچ، هرگونه کارزار هوایی احتمالاً در دو مرحله انجام خواهد شد. اگر ایران پس از حملات اولیه به مراکز نظامی و فرماندهی، رویکرد خود را تغییر ندهد، آمریکا فهرست اهداف را گسترش داده و نیروگاهها، تأسیسات آبشیرینکن و دیگر زیرساختهای حیاتی را نیز هدف قرار خواهد داد.
کرامریچ گفت: «میتوانید از مناطق پیرامونی آغاز کنید و آنها را نابود کنید و عملاً به تندروهای ایران بگویید: “ما این روند را بهسمت تهران پیش خواهیم برد.”» او افزود: «ترامپ اشتباه نمیکند وقتی میگوید ظرف ۴۸ ساعت میتواند کل زیرساخت برق و آب ایران را کاملاً نابود کند.»
هشدار برخی رهبران اروپایی
برخی رهبران اروپایی هشدار دادهاند که حمله به زیرساختهای انرژی غیرنظامی اقدامی نامتناسب و غیرقانونی خواهد بود و ایران را وارد بحرانی عمیق انسانی میکند. اگر آمریکا چنین کارزاری را دنبال کند، همچنین خطر تشدید سریع تنشها وجود خواهد داشت؛ زیرا تهران احتمالاً در خلیج فارس دست به اقدام تلافیجویانه خواهد زد و بازارهای انرژی را بیش از پیش مختل خواهد کرد.
دیوید دپتولا، که در جریان جنگ اول خلیج فارس مسئول طراحی کارزار هوایی آمریکا علیه عراق بود، استدلال کرد که هر کارزار هوایی با هدف تغییر رفتار حکومت، باید بر هدف قرار دادن زیرساختها و سامانههایی متمرکز باشد که «توانایی رژیم برای مقابله با آمریکا را حفظ میکنند». او زیرساختهای حیاتی، تأسیسات انرژی و گرههای حملونقل را از جمله اهداف احتمالی آمریکا برشمرد.
اما کرامریچ، که پیشتر در مدیریت فرماندهی عملیات نیروهای ویژه آمریکا در خاورمیانه نقش داشته، نسبت به بحران انسانی وخیمی که در پی چنین حملاتی رخ خواهد داد هشدار داد. او گفت: «آنچه بعد از آن رخ میدهد واقعاً هولناک است... نمیتوانید تصور کنید این وضعیت تا چه اندازه به یک تهدید امنیتی برای جهان تبدیل خواهد شد.»
ایران نیز احتمالاً درسهای زیادی درباره شیوه جنگیدن آمریکا آموخته و همزمان بهسرعت در حال بازسازی سامانههای پدافند هوایی آسیبدیده خود است. همچنین ممکن است تسلیحات بیشتری از چین و روسیه دریافت کرده باشد. دپتولا گفت: «این یعنی نباید هیچ فرضی را بدیهی دانست»، و افزود که سرعت و غافلگیری برای غافلگیر کردن ایران حیاتی خواهد بود.
دپتولا گفت در صورت ازسرگیری کارزار نظامی، تمرکز حملات همچنین بر اهدافی خواهد بود که ارزیابیهای اطلاعاتی نشان دادهاند در موج نخست حملات یا از قلم افتادهاند یا دوباره بازسازی شدهاند. اوایل همین ماه گزارش شد که نهادهای اطلاعاتی آمریکا بر این باورند که حدود ۷۰ درصد از ذخایر موشکی ایران پیش از جنگ همچنان سالم باقی مانده است.
ایالات متحده که در جریان مرحله نخست درگیریها برای مقابله با حملات پهپادی و موشکی ایران علیه پایگاههایش با دشواری روبهرو شده بود، احتمالاً تاکتیکهای خود را بازنگری کرده و سامانههای دفاعی پایگاههایش را نیز تقویت کرده است.
دریادار بازنشسته مارک مونتگومری گفت آمریکا احتمالاً ناچار شده نیروهای خود را «بهسمتی اندکی دفاعیتر بازآرایی کند». او افزود که ممکن است از مهمات سنگینتر علیه پایگاههای موشکی و تأسیسات هستهای استفاده شود؛ مکانهایی که تحلیلهای اطلاعاتی نشان دادهاند بازسازی شدهاند. او گفت: «همچنین خواهید دید که ما از پایگاههای هوایی دورتر پرواز خواهیم کرد.»
این مسئله زمان متوسط پرواز جنگندهها برای رسیدن به ایران را افزایش خواهد داد. مونتگومری گفت: «بهطور طبیعی تعداد کلی حملات روزانه کاهش پیدا خواهد کرد.» او افزود که انتقال شمار بیشتری از جنگندهها از عملیات تهاجمی به مأموریت دفاع در برابر پهپادهای ورودی نیز عامل دیگری در این زمینه خواهد بود.
او گفت: «این کارزار قدرت ضربهزنی کمتری خواهد داشت»، مگر آنکه اسکادرانهای بیشتری به منطقه اعزام شوند.
تلاش برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز
همزمان، گزینه تلاش برای بازگشایی اجباری تنگه هرمز نیز احتمالاً در کنار کارزار هوایی به ترامپ ارائه خواهد شد. آمریکا که هماکنون در دریای عمان نوعی محاصره دریایی علیه ایران اعمال کرده، نیرویی دریایی شامل دو ناو هواپیمابر، ۱۷ ناوشکن و چهار شناور مینروب را در خاورمیانه مستقر کرده است.
کانسیان گفت: «این کار شدنی است و برای آن برنامهریزی هم انجام میشود»، و افزود که تفنگداران دریایی آمریکا ممکن است تصرف چند جزیره ایرانی در میانه تنگه را نیز بررسی کنند. او پیشنهاد داد: «میتوانید سامانههای دفاع موشکی را روی این جزایر مستقر کنید و آنها را بخشی از چتر دفاعی خود قرار دهید.»
از جمله گزینههای مطرح، جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک در خلیج فارس هستند که امارات متحده عربی نیز ادعای مالکیت آنها را دارد، یا جزیره لارک که ایران از آنجا سامانه اخذ عوارض از کشتیهای تجاری را اداره میکند.
گزارش شده است که ترامپ درباره مجموعهای از عملیاتها توجیه شده که میتواند شامل اعزام نیروهای زمینی به داخل ایران نیز باشد. آمریکا برای اجرای عملیات محدود زمینی توانایی لازم را دارد و در همین راستا حدود سههزار چترباز از یگان نخبه هوابرد ۸۲ و پنجهزار نیروی زبده از واحدهای اعزامی ۳۱ و ۱۱ تفنگداران دریایی را مستقر کرده است.
اما چنین عملیاتی خطر تلفات سنگین را در پی خواهد داشت و حتی ممکن است به سود ایران تمام شود؛ چرا که تهران میتواند نیروهای آمریکایی را با پهپادهای انتحاری هدف قرار دهد. همچنین نیروهای آمریکا برای جلوگیری از شلیک پهپادها و موشکهای ایران از خاک اصلی این کشور به سمت کشتیهای تجاری با دشواری روبهرو خواهند شد.
کوین دونگان، که زمانی فرمانده نیروهای دریایی آمریکا در خاورمیانه بود، گفت: «ممکن است حملاتی محدود برای پاکسازی برخی مناطق انجام شود.» او افزود که هنوز نشانهای از آمادهسازی نیروها برای یک عملیات گسترده زمینی، فراتر از اقداماتی در مقیاس کوچک مانند تصرف یک جزیره یا یورشهای محدود، مشاهده نکرده است.
برخی گزینههای حتی پرریسکتر نیز به ترامپ ارائه شدهاند؛ از جمله اعزام نیروهای ویژه آمریکا به عمق خاک ایران برای خارج کردن اورانیوم با غنای بالا که به یکی از گرههای اصلی مذاکرات تبدیل شده است. اجرای چنین عملیاتی بسیار پیچیده خواهد بود.
کرامریچ گفت: «این کار به حجم عظیمی از نیرو نیاز خواهد داشت.»
او افزود، یافتن، حفاری و خارج کردن اورانیوم در عمق خاک دشمن ممکن است هفتهها زمان ببرد. برای این کار باید مهندسان، کارشناسان تخصصی و تجهیزات سنگین وارد عمل شوند و هواپیماهای ترابری بزرگ بهطور مداوم رفتوآمد کنند. او گفت: «پیچیدهتر از این نمیشود.»
ترامپ ــ که بهخوبی آگاه است هرچه بنبست در خاورمیانه طولانیتر شود، هم اقتصاد جهانی و هم اعتبار سیاسی خودش بیشتر آسیب میبیند ــ ممکن است بهزودی ناچار شود تصمیم به اقدام بگیرد.
دونگان گمانهزنی کرد که شاید ایرانیها در پافشاری بر شروط مطلوب خود برای هرگونه توافق دچار اشتباه محاسباتی شده باشند، زیرا تصور میکنند زمان به سود آنهاست.
او در عین حال تأکید کرد که حتی یک پیروزی خیرهکننده نظامی نیز ممکن است مشکلات ترامپ را حل نکند. او گفت: «صرف اینکه به یک هدف نظامی دست پیدا کنید، به این معنا نیست که به نتیجه راهبردی مطلوب خود نیز رسیدهاید.»
| |||||||||||||
|
ايران امروز
(نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايتها و نشريات نيز ارسال میشوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net
|
