iran-emrooz.net | Sat, 16.05.2026, 11:05

پراناو باسکار و نیل مک‌فارکوهر
نیویورک تایمز / ۱۶ مه ۲۰۲۶

یکی از فرماندهان یکی از سرسخت‌ترین و قدرتمندترین گروه‌های نیابتی ایران در عراق به اتهام برنامه‌ریزی برای حمله به اماکن یهودی در ایالات متحده متهم شده است.

بر اساس کیفرخواستی که روز جمعه از حالت محرمانه خارج شد، یکی از فرماندهان کتائب حزب‌الله، شبه‌نظامی عراقی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، به طراحی حمله به اماکن یهودی در ایالات متحده متهم شده است.

این کیفرخواست که در دادگاه منطقه‌ای فدرال در منهتن ثبت شده، محمد باقر سعد داوود الساعدی، فرمانده این گروه، را متهم می‌کند که از اواخر فوریه دست‌کم ۲۰ حمله علیه منافع ایالات متحده و اسرائیل در اروپا و کانادا برنامه‌ریزی کرده است. این پرونده توجه‌ها را به این گروه شبه‌نظامی، که یکی از سرسخت‌ترین و قدرتمندترین نیروهای نیابتی ایران در عراق به شمار می‌رود، جلب کرده است.

دامنه فعالیت این گروه فراتر از خاورمیانه چندان روشن نیست. این گروه سابقه‌ای در سازمان‌دهی حملات خارج از منطقه ندارد و به گفته کارشناسان، طرح‌های ذکرشده در این کیفرخواست برای حمله به خاک اصلی ایالات متحده، تغییری چشمگیر در رویکرد این گروه محسوب می‌شود.

این گروه شبه‌نظامی پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد؛ حمله‌ای که موجب شد حکومت جمهوری اسلامی ایران تلاش‌هایی برای جذب، آموزش و تجهیز شبه‌نظامیان شیعه عراقی به‌منظور حمله به نیروهای آمریکایی در خاک عراق آغاز کند.

با حمایت ایران، این گروه همچنان به اعمال نفوذ خود ادامه داده است. هم‌زمان با کارزار نظامی آمریکا علیه ایران در بهار امسال، کتائب حزب‌الله تقریباً به‌طور روزانه با پهپاد و راکت اهداف آمریکایی را در عراق و کشورهای همسایه مانند اردن و کویت هدف قرار داده است.

این گروه همچنین مسئولیت چندین آدم‌ربایی پرسر و صدا را بر عهده گرفته است. امسال، این گروه شِلی کیتلسون، روزنامه‌نگار آمریکایی در بغداد را ربود و پس از یک هفته آزاد کرد. این شبه‌نظامیان شاید بیش از همه به خاطر ربودن الیزابت تسورکوف، دانشجوی دکترای اسرائیلی-روسی در سال ۲۰۲۳ شناخته می‌شوند؛ فردی که بیش از دو سال در اسارت آنان بود و مورد شکنجه قرار گرفت.

از زمان تأسیس، کتائب حزب‌الله ارتباط نزدیکی با نیروی قدس، شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران، داشته است. حملات مکرر این گروه به پایگاه‌های آمریکایی در عراق و سوریه طی سال‌های گذشته، به تصمیم واشینگتن در سال ۲۰۰۹ برای قرار دادن این گروه در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی کمک کرده است.

ارتباط با یک گروه مرموز جدید

در این کیفرخواست، آقای الساعدی، ۳۲ ساله، به گروهی تازه و مرموز به نام «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» (HAYI) مرتبط دانسته شده است؛ گروهی که حضور خود را در ماه مارس به‌صورت آنلاین اعلام کرد.

اطلاعات چندانی درباره توانمندی‌های این گروه جدید در دست نیست، اما مقامات آمریکایی در کیفرخواست روز جمعه اعلام کرده‌اند که این گروه در واقع پوششی برای کتائب حزب‌الله است. در این سند، شباهت میان نشان‌های دو گروه و استفاده از کانال‌های مشترک شبه‌نظامیان شیعه برای انتشار تبلیغات، به‌عنوان شواهد ذکر شده است.

در ماه‌های اخیر، این گروه جدید به نگرانی مقامات اروپایی تبدیل شده است؛ مقاماتی که درباره احتمال اقدامات تلافی‌جویانه ایران در بحبوحه جنگ هشدار داده‌اند. از آن زمان، گروه اصحاب الیمین مسئولیت حملاتی در بریتانیا، بلژیک و هلند را بر عهده گرفته است. مقامات گفته‌اند در حال بررسی ارتباط این گروه با ایران هستند.

مبارزه با داعش و دولت عراق

در سال ۲۰۱۴، کتائب حزب‌الله به همراه دیگر شبه‌نظامیان عمدتاً شیعه، برای پر کردن خلأ ناشی از ضعف ارتش عراق، وارد نبرد با گروه دولت اسلامی (داعش) شد.

این نیروها که به‌طور نسبی در قالب ائتلافی به نام «نیروهای بسیج مردمی» (حشد الشعبی) سازماندهی شده بودند، به بازپس‌گیری مناطق کمک کردند و پس از سال‌ها نبرد، به نابودی خلافت خودخوانده داعش انجامید.

در نهایت، نیروهای بسیج مردمی تحت نظارت رسمی نیروهای امنیتی ملی عراق قرار گرفتند. با این حال، گروه‌هایی مانند کتائب حزب‌الله همچنان با استقلال قابل توجهی از دولت عمل کرده و تحت نفوذ ایران باقی مانده‌اند.

ایران مدت‌هاست با ارائه سلاح و دیگر کمک‌ها از کتائب حزب‌الله حمایت می‌کند. این گروه شبه‌نظامی همچنین تا حدی از سوی دولت عراق تأمین مالی می‌شود و هزاران نفر از اعضای آن از دولت حقوق دریافت می‌کنند.

حملات مرگبار و واکنش آمریکا

هیچ گروه نیابتی وابسته به ایران تاکنون موفق به اجرای یک حمله تروریستی در خاک ایالات متحده نشده است، هرچند بازداشت‌ها و محکومیت‌های متعددی در ارتباط با طرح‌ها، عملیات شناسایی، تأمین مالی و انتقال سلاح صورت گرفته است.

با این حال، نیروهای نیابتی ایران در طول سال‌ها به حملات متعددی نسبت داده شده‌اند، از جمله انفجار مرکز همیاری یهودیان در آرژانتین در سال ۱۹۹۴ که ۸۵ کشته برجای گذاشت، و انفجار یک کامیون بمب‌گذاری‌شده در محل استقرار نیروی هوایی آمریکا در ظهران عربستان سعودی در سال ۱۹۹۶ که ۱۹ نظامی کشته و صدها نفر دیگر زخمی شدند.

در سال ۲۰۱۹، کتائب حزب‌الله به حمله به یک پایگاه هوایی در عراق متهم شد که در آن یک پیمانکار آمریکایی کشته شد. این رویداد به تصمیم آمریکا برای کشتن سپهبد قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس ایران، در جریان سفرش به عراق کمک کرد.

امسال نیز یک مأمور اطلاعاتی ایران به اتهام سازمان‌دهی طرحی برای ترور سیاستمداران و مقامات دولتی آمریکا، از جمله رئیس‌جمهور ترامپ، محکوم شد. این حملات با هدف انتقام‌گیری از کشته شدن سردار سلیمانی طراحی شده بودند.