iran-emrooz.net | Fri, 08.05.2026, 22:39

باراک راوید / آکسیوس

در حالی که ایالات متحده در انتظار پاسخ ایران به پیش‌نویس توافق برای پایان دادن به جنگ است، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه با یکی از میانجی‌های کلیدی، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر، دیدار کرد.

اهمیت موضوع: با وجود آنکه از آغاز جنگ، پاکستان میانجی رسمی میان آمریکا و ایران بوده است، قطری‌ها نیز به‌طور مداوم در پشت صحنه به فعالیت ادامه داده‌اند. مقام‌های آمریکایی می‌گویند کاخ سفید قطر را به‌ویژه در مذاکرات با ایران بسیار مؤثر می‌داند.

نخست‌وزیر قطر صرفاً برای دیدار صبح جمعه با ونس به واشنگتن سفر کرد و بلافاصله پس از آن، واشنگتن را ترک کرد.

خبر اصلی: کاخ سفید در انتظار پاسخ ایران به یک «یادداشت تفاهم» یک‌صفحه‌ای (MOU) است که هدف آن پایان دادن به جنگ و تعیین چارچوبی برای مذاکرات مفصل‌تر هسته‌ای است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز جمعه به خبرنگاران گفت انتظار دارد ایران پاسخ خود را همین امروز ارسال کند.

روبیو گفت: «خواهیم دید پاسخ آن‌ها شامل چه چیزهایی است. امید این است که این پاسخ بتواند ما را وارد یک روند جدی مذاکره کند. امیدوارم پیشنهاد جدی‌ای باشد؛ واقعاً همین‌طور امیدوارم.»

پشت صحنه: چند هفته پیش، قطری‌ها تلاش‌های میانجی‌گرانه خود را در پشت صحنه از سر گرفتند.

بر اساس گفته‌های دو منبع آگاه، قطر اکنون یکی از دست‌کم سه کانال ارتباطی غیررسمی میان آمریکا و ایران را مدیریت می‌کند.

این منابع گفتند قطری‌ها از ارتباطات خود با فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره مذاکرات با آمریکا نقش دارند، استفاده می‌کنند.

همچنین قطری‌ها تلاش‌های خود را با میانجی‌های پاکستانی هماهنگ کرده‌اند. نخست‌وزیر قطر پیش از سفر به واشنگتن، روز پنج‌شنبه با همتای پاکستانی خود گفت‌وگو کرده بود.

مرور سریع ماجرا: قطر پیش‌تر نیز در جریان مذاکرات میان آمریکا و ایران، پیش از آغاز جنگ در ژوئن ۲۰۲۵ و همچنین پیش از بحران کنونی، در روند میانجی‌گری نقش داشت.

اگرچه عمان میانجی رسمی مذاکرات بود، اما مقام‌های ارشد قطری در بیشتر نشست‌ها حضور داشتند و در پشت صحنه از گفت‌وگوها حمایت می‌کردند؛ از جمله در آخرین نشست طرفین در ژنو، دو روز پیش از آغاز جنگ.

قطری‌ها همچنین پس از آنکه خود هدف حمله ایران قرار گرفتند، در تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ در ماه ژوئن مشارکت داشتند.

به گفته مقام‌های آمریکایی، ایران در جنگ کنونی نیز بار دیگر با موشک و پهپاد به قطر حمله کرد. قطر جنگنده‌های ایرانی را سرنگون کرد و با حمله به اهدافی در ایران، دست به اقدام تلافی‌جویانه زد.

یک منبع منطقه‌ای گفت که قطری‌ها برای مدتی به آمریکا اعلام کرده بودند که به دلیل حملات ایران، دیگر به میانجی‌گری میان واشنگتن و تهران ادامه نخواهند داد.

این منبع افزود آمریکا قطر را برای ازسرگیری نقش میانجی‌گری خود تحت فشار قرار داد و حتی دونالد ترامپ این موضوع را مستقیماً با امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، مطرح کرد.

موضع قطر: وزارت خارجه قطر در بیانیه‌ای اعلام کرد که ونس و آل‌ثانی درباره تلاش‌های میانجی‌گرانه میان آمریکا و ایران گفت‌وگو کرده‌اند.

در بیانیه قطر آمده است: «نخست‌وزیر در جریان این دیدار بر ضرورت واکنش مثبت همه طرف‌ها به تلاش‌های جاری میانجی‌گرانه تأکید کرد؛ به‌گونه‌ای که راه را برای پرداختن به ریشه‌های بحران از طریق ابزارهای مسالمت‌آمیز و گفت‌وگو هموار کند و به دستیابی به توافقی جامع منجر شود که صلحی پایدار در منطقه برقرار سازد.»