iran-emrooz.net | Thu, 30.04.2026, 12:12

یگانه تربتی / نیویورک تایمز / ۳۰ آوریل ۲۰۲۶

در ظاهر، جامعه ایران دست‌کم برای کشوری که تنها چند هفته پیش زیر بمباران شدید قرار داشت، همچنان عادی به نظر می‌رسد. جوانان شیک‌پوش در بیرون کافه‌های خیابانی تهران دور هم جمع می‌شوند، سیگار می‌کشند و با دوستان‌شان گپ می‌زنند. بلیت‌های یک کنسرت پرطرفدار راک در پایتخت ظرف چند دقیقه به فروش رفت. مردم همچنان برای تفریح یا کار به خارج از ایران سفر می‌کنند.

اما بسیاری از ایرانیان می‌گویند این فقط یک ظاهر فریبنده است؛ پوششی بر شرایط دردناک و شکننده‌ای که در آن زندگی می‌کنند. چهار ماه رویدادهای تکان‌دهنده و ویرانگر — از سرکوب خشن اعتراضات سراسری گرفته تا جنگی ویرانگر — امید به آینده را نابود کرده و بخش بزرگی از جامعه را در سوگ و احساس ناتوانی فرو برده است.

«مردم دارند زندگی‌شان را می‌کنند.» این را سارا، زن ایرانی حدوداً چهل‌ساله‌ای که در ترکیه زندگی می‌کند، می‌گوید؛ او زمستان به تهران سفر کرده بود و اواخر آوریل به ترکیه بازگشت. اما به گفته او، این آرامش ظاهری گمراه‌کننده است: «روحیه همه افتضاح است.»

سارا، مانند بیشتر حدود دو دوجین ایرانی که برای این گزارش با آنها مصاحبه شد، از ترس برخوردهای تلافی‌جویانه حکومت نخواست نام کاملش فاش شود. برخی دیگر نیز اصلاً حاضر به معرفی خود نشدند.

سارا در جریان برخی از سخت‌ترین هفته‌های جنگ در ایران حضور داشت و گفت ایرانیان خارج از کشور بیش از کسانی که در داخل زندگی می‌کنند درباره اوضاع نگران بودند؛ مردمی که شاید بیشتر به شرایط تن داده‌اند. او گفت: «همه ناامیدند، یا بعضی‌ها به چیزهایی امید بسته‌اند که توهمی است.»

زن جوانی به همراه سگش پس از عبور از مرز ایران و ورود به ترکیه، منتظر مینی‌بوسی هستند که آنها را به شهر وان ببرد / عکس: کیانا حائری برای نیویورک تایمز

برای کسانی که مخالف حکومت اقتدارگرای اسلامی ایران هستند، اعتراضات گسترده ژانویه امیدی هیجان‌انگیز برای تغییر سیاسی ایجاد کرده بود؛ اما این امید خیلی زود جای خود را به اندوه، خشم و شوک داد، زمانی که نیروهای امنیتی هزاران معترض را کشتند.

از آن زمان، ایرانیان با هر گرایش سیاسی تحت تأثیر ویرانی و مرگ ناشی از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل قرار گرفته‌اند. تهیه اقلام اساسی غذایی حتی برای طبقه متوسط نیز روزبه‌روز دشوارتر شده و قطع مداوم اینترنت که از سوی حکومت اعمال شده، عملاً کشور را از جهان خارج منزوی کرده است. تا همین اواخر نیز حریم هوایی ایران به روی پروازهای غیرنظامی بسته بود.

با این حال، مردم همچنان با وجود موانع عظیم، به دنبال علایق، حرفه‌ها و اهداف شخصی خود می‌روند.

این مسئله در مصاحبه‌هایی که اواخر آوریل در یک گذرگاه مرزی زمینی و ایستگاه قطار در شرق ترکیه انجام شد، به‌خوبی آشکار بود. یک گروه تئاتر با اتوبوس عازم اروپا بود تا نمایش جدیدی را تمرین کند. زنی جوان با موهای ارغوانی‌رنگ از مرز عبور کرده بود تا در استانبول گروه موسیقی محبوبش را ببیند. مردی حدوداً سی‌ساله نیز برای انجام مرحله‌ای مهم در مسیر ادامه تحصیلش در ایتالیا به ترکیه آمده بود.

ملیکا، زن ۲۸ ساله‌ای که اواخر آوریل همراه دوست و خواهرش برای شرکت در یک آزمون به ترکیه سفر کرده بود، گفت: «نمی‌دانم چرا ایرانی‌ها این‌طور هستند، اما هر اتفاقی هم بیفتد، حتی با وجود گرانی، زندگی ادامه دارد.» این سه نفر به‌تازگی از قطار ۲۳ ساعته تهران به وان در شرق ترکیه پیاده شده بودند و قصد داشتند سفرشان را به استانبول ادامه دهند. او افزود: «ایرانی‌ها خیلی انعطاف‌پذیرند — خودشان را با شرایط وفق می‌دهند.»

او گفت در طول جنگ، رستوران‌ها پر بودند، حتی در حالی که بخش زیادی از اقتصاد متوقف شده بود. به گفته او، شاید مردم ترجیح می‌دادند پولی را که دارند خرج لذت‌های کوچک کنند، به‌جای آنکه برای خرید خودرو، خانه یا اهداف دیگر زندگی پس‌انداز کنند.

ملیکا گفت: «الان آن چیزها برای بخش بزرگی از جامعه دست‌نیافتنی شده است. بنابراین مردم می‌گویند: “چرا به خودمان سخت بگیریم؟ دست‌کم بگذار یک غذای خوب بخوریم.”»

با بسته بودن حریم هوایی ایران به روی پروازهای غیرنظامی در دو ماه گذشته، بسیاری از ایرانیان پس از یک سفر ۲۳ ساعته با قطار از تهران، از وان ترکیه پرواز کرده‌اند / عکس: کیانا حائری برای نیویورک تایمز

در مقابل، شهرزاد، زن ۵۷ ساله‌ای که در وان سوار قطار بازگشت به ایران می‌شد، گفت تصمیم گرفته پولش را پس‌انداز کند و هزینه‌های غیرضروری را کاهش دهد، هرچند خودش را فردی مرفه می‌دانست.

شهرزاد گفت در طول جنگ، بمب‌ها ظاهراً بی‌وقفه فرود می‌آمدند — روزانه ۲۰ تا ۳۰ بمب، در تمام ساعات شبانه‌روز. با این حال، او آرام و خونسرد به نظر می‌رسید: «بهش عادت کردیم.» این را در حالی گفت که با زن و مردی که در صف کنار او بودند شوخی و گفت‌وگو می‌کرد.

او گفت نسلش که بی‌ثباتی‌های انقلاب ۱۳۵۷ و جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ را تجربه کرده، طی دهه‌ها یاد گرفته است چگونه با بحران‌ها کنار بیاید.

اما به گفته او، نوجوانان و جوانان بیست‌ساله ایران رویکرد متفاوتی دارند؛ صبر بسیار کمتری در برابر سختی‌ها نشان می‌دهند و بیشترشان مخالف حکومت هستند.

او گفت: «نسل زد، هیچ‌کس حریف‌شان نمی‌شود. ما بیشتر دنبال آرامش هستیم. جوان‌ها رادیکال‌ترند.»

چندین ایرانی در مرز گفتند احساس می‌کنند در برابر قدرت‌های جهانی و همچنین حکومت خودشان کاملاً بی‌اختیارند و کنترلی بر سرنوشت زندگی‌شان ندارند.

مردی که معامله‌گر روزانه بازارهای مالی بود و برای استفاده از اینترنت جهت کارش به ترکیه آمده و سپس قصد بازگشت به ایران را داشت، گفت مردم در نوعی رکود و انتظار فرو رفته‌اند؛ اخبار را دنبال می‌کنند و منتظرند ببینند چه خواهد شد. او خود نیز امید چندانی به بهبود اوضاع کشور نداشت.

سارا، همان زن چهل‌ساله، وقتی درباره آتش‌بس میان آمریکا و ایران سؤال شد، گفت: «فکر می‌کنم همه‌اش یک بازی است. فقط دارند با ما بازی می‌کنند.»