| صفحه نخست | خبر و گزارش | سياست | انديشه | فرهنگ و ادبيات | زندگی | محیط زیست | RSS |
خروج امارات؛ ضربهای دیگر بر پیکره نفوذ اوپک
ایوان پن و ربکا اف. الیوت / نیویورک تایمز / ۲۹ آوریل ۲۰۲۶
سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) بدون حضور یکی از اعضای کلیدی خود، یعنی امارات متحده عربی، قدرت کمتری خواهد داشت. اما پرسش اصلی این است: چقدر کمتر؟
ظهور ایالات متحده به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت جهان، پیش از این نیز سیطره اوپک بر بازارهای جهانی را تضعیف کرده بود؛ همانطور که خروج چندین عضو دیگر از این کارتل در سالهای گذشته چنین تأثیری داشت.
اما اعلام خبر خروج امارات در روز سهشنبه، پس از بیش از ۵۰ سال عضویت، در لحظهای دشوار برای این سازمان رقم میخورد. ایالات متحده و اسرائیل درگیر بنبستی متزلزل با ایران هستند؛ عضو بنیانگذار اوپک که عملاً بخش بزرگی از جریان نفت و گاز طبیعی خلیج فارس را متوقف کرده است. در طول این جنگ دو ماهه، ایران حتی به شرکای خود در این کارتل نیز حمله کرده است.
فرانک فانون، دستیار سابق وزیر امور خارجه در امور منابع انرژی در دولت اول ترامپ، میگوید: «به هیچ وجه نمیتوان خروج امارات را کماهمیت جلوه داد. این بخشی از یک تغییر کلی است؛ فقدان اعتماد میان اعضا، بهویژه زمانی که یکی از آنها به سمت دیگران شلیک میکند. این موضوع بسیار مهمی است.»
در حال حاضر، هرجومرج در بازارهای جهانی نفت ناشی از جنگ با ایران و بسته شدن عملی تنگه هرمز (آبراه حیاتی خلیج فارس)، بر پیامدهای خروج قریبالوقوع امارات سایه انداخته است. فارغ از اینکه اوپک چند عضو دارد، خلیج فارس اکنون به یک تأمینکننده غیرقابلاتکا در حوزه انرژی تبدیل شده است.
در واقع، قیمت نفت در واکنش به بیانیه امارات تغییر چندانی نکرد.
پیامدهای بلندمدت این تصمیم زمانی روشنتر خواهد شد که تنگه هرمز بازگشایی شود و به تولیدکنندگان منطقه اجازه دهد به سطوح تولید و صادرات پیش از جنگ بازگردند.
بدون امارات، بزرگترین تولیدکنندگان این کارتل عربستان سعودی، عراق و ایران خواهند بود؛ ترکیبی که به سختی میتوان آن را گروهی دوستانه تصور کرد.
امی مایرز جافه، مشاور انرژی و مدیر آزمایشگاه انرژی، عدالت اقلیمی و پایداری در دانشگاه نیویورک، معتقد است: «بسیار دشوار است تصور کنیم اوپک چگونه میتواند به عنوان سازمانی کارآمد برای همکاریهای دوستانه به حیات خود ادامه دهد؛ دستکم در کوتاهمدت و شاید برای همیشه.»
با این حال، برخی دیگر هشدار میدهند که اوپک پیش از این نیز از خروج اعضا جان سالم به در برده و راههایی برای سازگاری با تغییرات ژئوپلیتیک نفت یافته است.
عربستان سعودی، رهبر دوفاکتوی این کارتل، برای جبران کاهش نفوذ اوپک در سالهای اخیر، تولید نفت خود را با روسیه در قالب گروهی متشکل از هشت کشور به نام «اوپک پلاس» هماهنگ کرده است.
جیسون بوردوف، مدیر بنیانگذار مرکز سیاست جهانی انرژی در دانشگاه کلمبیا، میگوید: «مرگ اوپک پیش از این بارها اعلام شده است و خروج تولیدکننده مهمی چون امارات قطعاً ضربه بزرگی است، اما فکر نمیکنم هنوز اطلاعات کافی برای اعلام مرگ قطعی اوپک در اختیار داشته باشیم.»
پیش از تشکیل اوپک در سال ۱۹۶۰، بازار بینالمللی نفت تحت سلطه «هفت خواهران» بود؛ شرکتهای انرژی چندملیتی که در نهایت از طریق تغییر نام و ادغام، به شرکتهای شل، شورون، اکسونموبیل و بیپی تبدیل شدند.
ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا اوپک را تا حدی به دلیل نارضایتی از قدرت هفت خواهران ایجاد کردند. اما طی ۳۰ سال گذشته، چندین عضو عضویت خود را به حالت تعلیق درآورده یا پایان دادهاند، از جمله برخی که خارج شده و دوباره بازگشتند.
اکوادور عضویت خود را در سال ۱۹۹۲ تعلیق کرد، در سال ۲۰۰۷ بازگشت و دوباره در سال ۲۰۲۰ خارج شد. اندونزی در سال ۲۰۰۹ عضویت خود را تعلیق کرد، در سال ۲۰۱۶ فعال شد و در همان سال دوباره به حالت غیرفعال درآمد. قطر که هم نفت و هم گاز طبیعی صادر میکند، در سال ۲۰۱۹ و آنگولا در سال ۲۰۲۴ این سازمان را ترک کردند.
این کارتل در اوج خود ۱۶ عضو داشت، اما پس از خروج امارات ۱۱ عضو خواهد داشت که بسیاری از آنها تولیدکنندگان کوچکتر در آفریقا هستند؛ کشورهایی که از صدای واحد سازمانی بهره میبرند که به آنها کرسی در میز مذاکرات جهانی میدهد.
اما هیچیک از این خروجها کاملاً شبیه به خروج امارات نبود. امارات حدود ۱۲ درصد از تولید اوپک، معادل تقریبی ۳.۶ میلیون بشکه نفت در روز را به خود اختصاص داده است. اکنون امارات آزاد خواهد بود تا پس از بازگشایی تنگه هرمز، تولید خود را به هر میزانی که مایل است افزایش دهد.
پس از این تصمیم که به دنبال تنشهای فزاینده با عربستان سعودی اتخاذ شد، سهیل المزروعی، وزیر انرژی امارات، سعی کرد به بازار اطمینان دهد.
او به نیویورک تایمز گفت: «ما به دنبال اقدامات مناسب برای ایجاد تعادل در بازار و کمک به مصرفکنندگان در سراسر جهان خواهیم بود.»
تحلیلگران مؤسسه «مورنینگاستار» معتقدند امارات به دنبال پیشبرد جاهطلبیهای خود است تا به «یکی از قطبهای متنوع انرژی در منطقه، با تکیه بر برقیسازی و رشد اقتصادی» تبدیل شود.
به گفته تحلیلگران این مؤسسه، به جز عربستان سعودی، امارات یکی از معدود اعضای اوپک بود که دارای «ظرفیت مازاد» قابل توجهی است؛ یعنی توانایی افزایش تولید در کوتاهترین زمان ممکن. این انعطافپذیری برای فروش نفت بیشتر، مدتها به این گروه اجازه میداد تا بر قیمتهای جهانی نفت اعمال نفوذ کند.
امارات با خروج از اوپک، خود را به ایالات متحده نزدیکتر میکند؛ کشوری که مدتهاست به دنبال تضعیف نفوذ اوپک بوده است. رئیسجمهور ترامپ بارها این کارتل را برای افزایش تولید و کاهش قیمتها تحت فشار قرار داده است.
خود ایالات متحده اکنون به یک تولیدکننده پیشرو در سوختهای فسیلی تبدیل شده است. طبق آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، این کشور در سال ۲۰۱۱ در تولید گاز طبیعی از روسیه پیشی گرفت و در سال ۲۰۱۸ با پشت سر گذاشتن عربستان سعودی و روسیه، به بزرگترین تولیدکننده نفت جهان تبدیل شد.
ریچارد گلدبرگ، پژوهشگر ارشد در بنیاد دفاع از دموکراسیها (یک سازمان تحقیقاتی در واشینگتن) که پیش از این در شورای امنیت ملی فعالیت میکرد، میگوید رهبران سعودی احتمالاً تلاش خواهند کرد تا سایر اعضای اوپک را در کنار هم نگه دارند تا بیشترین کنترل ممکن را بر بازار و قیمت نفت حفظ کنند.
گلدبرگ افزود: «سعودیها میخواهند در کنار دیگر تولیدکنندگان خلیج فارس مانند کویت و عراق باقی بمانند.»
| |||||||||||||
|
ايران امروز
(نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايتها و نشريات نيز ارسال میشوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net
|
