| صفحه نخست | خبر و گزارش | سياست | انديشه | فرهنگ و ادبيات | زندگی | محیط زیست | RSS |
«تأثیر اقتصادی جنگ ویرانگر بوده است»
فرناز فصیحی / نیویورکتایمز / ۱۱ آوریل ۲۰۲۶
پوریا آسترکی، مهندس ساکن تهران، در طول پنج هفتهای که جنگ ایران را درنوردیده، شاهد فروپاشی شرکت کوچک نرمافزاری خود بوده است. کارکنانش از ترس حملات هوایی دیگر به محل کار نمیآمدند. مشتریان قراردادهایشان را لغو کردند و هیچ سفارش جدیدی هم ثبت نشد.
با بمباران بانکها و قطع اینترنت از سوی دولت، چکها نقد نمیشدند. آقای آسترکی، ۵۰ ساله، میگوید از زمان آغاز جنگ نتوانسته حقوق کارکنانش را پرداخت کند و برای تأمین اجاره با مشکل روبهرو شده است. او که با احتمال تعطیلی شرکتش مواجه است، ساعتها وقت صرف توضیح شرایطش برای کارکنان کرده است؛ گاهی همه با هم گریه میکنند.
او در مصاحبهای تلفنی از تهران گفت: «تأثیر اقتصادی جنگ ویرانگر بوده؛ توصیفش سخت است. همه بخشها تحت تأثیر قرار گرفتهاند.»
زمانی که مقامهای ایرانی روز شنبه با معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، و دیگر مقامات آمریکایی برای مذاکره درباره پایان جنگ دیدار کنند، اقتصاد ایران در صدر دستور کار خواهد بود. به گفته مقامها، ایران در چارچوب یک توافق صلح خواستار لغو تمامی تحریمهای آمریکا علیه خود شده است. همچنین قصد دارد درخواست غرامت برای خسارتهای مالی ناشی از جنگ و آزادسازی میلیاردها دلار دارایی بلوکهشده را مطرح کند.
اقتصاد ایران مدتها پیش از آغاز بمبارانها در ۲۸ فوریه نیز در وضعیت نابسامانی قرار داشت. تحریمهایی که سالها پیش از سوی ایالات متحده و اخیراً از سوی سازمان ملل اعمال شده بود، منابع دولتی را تحلیل برد و به سقوط ارزش پول ملی دامن زد. بحران انرژی نیز به قطعیهای گسترده برق انجامید. سوءمدیریت گسترده و فساد، تورم را تشدید کرد؛ تورمی که اخیراً به ۵۰ درصد رسیده است.
با این حال، جنگ ضربهای سهمگین وارد کرده است. بمبارانهای شدید آمریکا و اسرائیل باعث تخریب یا آسیبدیدگی مجتمعهای پتروشیمی، کارخانههای فولاد، واحدهای تولید دارو، دانشگاهها، مدارس، بیمارستانها، بانکها، بنادر، فرودگاهها، بخشهایی از شبکه برق، پلها، خطوط راهآهن، مغازهها، خانهها و بسیاری زیرساختهای دیگر شده است.
از زمانی که آتشبس شکننده از روز سهشنبه برقرار شده، ایران همچنان در حال برآورد هزینههای این فاجعه است، اما بر اساس برآوردهای اولیه که از سوی سه مقام ایرانی (که اجازه اظهارنظر علنی نداشتند) و دو اقتصاددان ارائه شده، این خسارت بین ۳۰۰ میلیارد تا یک تریلیون دلار تخمین زده میشود. بازسازی سالها زمان خواهد برد.
اقتصاددانان میگویند حملات به بزرگترین مجتمعهای پتروشیمی و کارخانههای فولاد ایران — که به گفته رسانههای داخلی بیش از ۲۰۰ هزار نفر در آنها مشغول به کار بودند — از جمله مخربترین ضربات به اقتصاد بوده و پیامدهای گستردهای به همراه خواهد داشت. صنایع کشاورزی، تولیدی، نساجی و دیگر بخشهایی که به محصولات این واحدها وابسته بودند، اکنون ناچار به واردات مواد اولیه خواهند شد؛ امری که تولید را کندتر و قیمتها را بالاتر میبرد. کارگرانی که به مرخصی اجباری فرستاده شدهاند نیز توان خرید کمتری خواهند داشت و این به کسبوکار خردهفروشان لطمه میزند.
این سه مقام ایرانی تخمین زدهاند که بیش از یک میلیون نفر شغل خود را از دست دادهاند.
اسفندیار باتمانقلیچ، مدیرعامل بنیاد «بورس و بازار» در لندن که تحولات اقتصاد ایران را رصد میکند، گفت: «مسیر توسعه اقتصادی ایران با این جنگ عملاً مسدود شده است.» او افزود: «واقعیت این است که اگر تحریمها ادامه یابد، ایران برای بازسازی زیرساختهای حیاتی خود با دشواریهای بسیار جدی مواجه خواهد شد.»
به گفته او، خسارتهای اقتصادی جنگ عزم ایران برای مطالبه رفع تحریمها در مذاکرات را تقویت خواهد کرد. ایران برای بازسازی به سرمایهگذاری خارجی و امکان خرید ماشینآلات از خارج نیاز دارد؛ همچنین باید بتواند نارضایتی عمومی را که به موجهایی از اعتراضات انجامیده، مدیریت کند. او تأکید کرد که بدون یک توافق جامع با آمریکا که به رفع تحریمها منجر شود، هیچیک از این اهداف قابل تحقق نخواهد بود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، پیش از آغاز جنگ نیز در سخنرانیهایش اذعان کرده بود که دولت با بحران بودجه مواجه است. او گفته بود: «پول نداریم، نداریم»، زمانی که تلاش میکرد توضیح دهد دولتش چگونه میتواند با بحرانهای متعدد از جمله تورم و کمبود شدید انرژی و آب مقابله کند.
برای انبوهی از شهروندان عادی، مشکلات مالی وارد مرحلهای بحرانی شده است. بسیاری از افرادی که در مشاغل خدماتی کار میکنند یا کارگران روزمزد هستند، از ماه فوریه حقوقی دریافت نکردهاند. مغازهها، کسبوکارها و بازارها — که نبض اقتصاد کشور به شمار میروند — تعطیل شدهاند. تجارت الکترونیک که در ایران رشد چشمگیری داشت، بهویژه کسبوکارهایی که به شبکههای اجتماعی وابسته بودند، تقریباً از بین رفته است.
نیما عمرانی، برنامهنویس وب، در شبکههای اجتماعی نوشت: «دوستان، در وضعیت مالی بسیار سختی هستم و این چهار قلم را برای فروش گذاشتهام. اگر کسی دوچرخه شهری/جادهای یا ماکت خودرو میخواهد، در خدمت هستم.»
سپهر، ۱۹ ساله، موسیقیدانی در تهران که از طریق انتشار ویدیوها و آهنگهایش در ساندکلاد و شبکههای اجتماعی امرار معاش میکرد، در مصاحبهای گفت: «این قطع اینترنت عملاً تمام درآمدهای ماهانه آینده ما را به صفر رسانده و نمیدانیم چه خواهد شد.» او مانند بسیاری دیگر، به دلیل ترس از پیامدها، نخواست نام خانوادگیاش منتشر شود.
امیر، ساکن رشت، شریک یک کارخانه تولید بلوکهای بتنی برای پروژههای ساختمانی است، اما فعالیت این پروژهها متوقف شده است. او گفت: «از زمان شروع جنگ هیچ فروشی نداشتهایم؛ تولید میکنیم و در انبار میگذاریم، اما نمیدانم تا چه زمانی دوام میآوریم.»
افشین، ۵۴ ساله و صاحب یک کسبوکار ادویه در تهران، در پیامکی نوشت: «برای هر چیزی که نیاز داریم باید بیشتر پول بدهیم و آن هم نقدی، چون سیستم بانکی درست کار نمیکند و این هزینهها را بالا میبرد.»
حملات به مراکز داده بانکی باعث اختلال در خدمات دو بانک بزرگ ایران، سپه و ملی، شده است.
ژیلا امیری سالن زیبایی خود در میدان هروی در شمال تهران را در اثر یک حمله هوایی اسرائیل از دست داد. ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که دفاتر شبکه تلویزیونی «العربی» مستقر در همان ساختمان را هدف قرار داده است. ویدیوها و تصاویر نشان میدهد که ساختمان کاملاً فرو ریخته و ساختمانهای مسکونی اطراف نیز بهشدت آسیب دیدهاند. خانم امیری پیشتر در شبکههای اجتماعی نوشته بود که افتتاح این سالن در سال ۲۰۲۴ تحقق رؤیای یک عمر و نتیجه ۱۶ سال تلاش او بوده است.
در نقطهای دیگر از تهران، یک پهپاد به آموزشگاه موسیقی «هُنَک» اصابت کرد. حمیدرضا آفریده، مالک این آموزشگاه، در پیامی ویدیویی که در بیبیسی فارسی منتشر شد، گفت: «هیچچیزی از آن باقی نمانده؛ تمام سازها از بین رفتهاند. من و همسرم ۱۵ سال برای ساختن این آموزشگاه زحمت کشیدیم، آجر به آجر، و در یک شب همهچیز نابود شد.»
علیرضا درودیان، صاحب یک کارخانه تولید تجهیزات الکترونیکی، گفت با توقف فروش و افزایش هزینههای تولید، بسیاری از صاحبان کارخانهها شروع به تعدیل نیرو کردهاند.
او افزود: «هفته گذشته دو آگهی استخدام منتشر کردیم و هر روز حدود ۳۰ درخواست دریافت میکنیم. پیش از جنگ روزانه فقط چند درخواست میآمد.»
او گفت: «پیامدهای اقتصادی جنگ حیرتانگیز است، اما امیدواریم مسئولان بتوانند برای رفع تحریمها به توافق برسند تا بتوانیم دوباره کشور را بسازیم و روی پای خود بایستیم.»
| |||||||||||||
|
ايران امروز
(نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايتها و نشريات نيز ارسال میشوند معذور است. استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net
|
