iran-emrooz.net | Mon, 30.03.2026, 9:00

الکساندر وارد، لارا سلیگمن، انی لینسکی و مایکل آر. گوردون / وال‌استریت ژورنال / ۲۹ مارس ۲۰۲۶

به گفته مقام‌های آمریکایی، دونالد ترامپ در حال بررسی یک عملیات نظامی برای خارج کردن نزدیک به ۱۰۰۰ پوند اورانیوم از ایران است؛ مأموریتی پیچیده و پرریسک که به احتمال زیاد مستلزم حضور نیروهای آمریکایی در داخل خاک ایران برای چند روز یا حتی بیشتر خواهد بود.

به گفته این مقام‌ها، ترامپ هنوز درباره صدور دستور این عملیات تصمیمی نگرفته و در حال ارزیابی خطرات آن برای نیروهای آمریکایی است. با این حال، به گفته آنان، رئیس‌جمهور به‌طور کلی نسبت به این ایده گشوده است، زیرا می‌تواند به تحقق هدف اصلی او یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای کمک کند.

به گفته فردی آگاه از دیدگاه‌های ترامپ، رئیس‌جمهور همچنین مشاوران خود را تشویق کرده است که ایران را تحت فشار قرار دهند تا به‌عنوان شرط پایان جنگ، با تحویل این مواد موافقت کند. ترامپ در گفت‌وگو با متحدان سیاسی خود به‌صراحت اعلام کرده که ایران نمی‌تواند این مواد را حفظ کند و در صورت عدم واگذاری آن در میز مذاکره، گزینه تصرف آن با زور را نیز مطرح کرده است.

پاکستان، ترکیه و مصر به‌عنوان میانجی میان آمریکا و ایران عمل کرده‌اند. اما واشنگتن و تهران هنوز وارد مذاکرات مستقیم برای پایان دادن به جنگ نشده‌اند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای گفت: «وظیفه پنتاگون این است که برای فراهم کردن بیشترین گزینه‌های ممکن برای فرمانده کل قوا، آماده‌سازی‌های لازم را انجام دهد. این به معنای آن نیست که رئیس‌جمهور تصمیمی گرفته است.» پنتاگون از اظهار نظر خودداری کرد و سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا نیز از اظهارنظر امتناع ورزید.

ترامپ شامگاه یکشنبه به خبرنگاران گفت که ایران باید خواسته‌های آمریکا را بپذیرد، در غیر این صورت «کشوری نخواهد داشت.» او در اشاره به اورانیوم ایران افزود: «آن‌ها گرد و غبار هسته‌ای را به ما خواهند داد.»

پیش از آنکه اسرائیل و آمریکا در ژوئن سال گذشته مجموعه‌ای از حملات هوایی علیه ایران انجام دهند، تصور می‌شد ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد و نزدیک به ۲۰۰ کیلوگرم مواد شکافت‌پذیر با غنای ۲۰ درصد در اختیار داشته باشد؛ موادی که به‌راحتی می‌توان آن‌ها را به اورانیوم ۹۰ درصدی در سطح تسلیحاتی تبدیل کرد.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفته است که به‌نظر او این اورانیوم عمدتاً در دو مورد از سه سایتی که در ژوئن هدف حمله آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند، نگهداری می‌شود: یک تونل زیرزمینی در مجتمع هسته‌ای اصفهان و یک انبار در نطنز. کارشناسان می‌گویند ایران دارای سانتریفیوژهایی برای غنی‌سازی اورانیوم و همچنین توانایی ایجاد یک سایت غنی‌سازی زیرزمینی جدید است.

به گفته فردی آگاه از این گفت‌وگوها، رئیس‌جمهور و دست‌کم برخی از متحدانش در محافل خصوصی گفته‌اند که امکان تصرف این مواد در قالب یک عملیات هدفمند وجود دارد؛ عملیاتی که بدون افزایش قابل توجه مدت جنگ، همچنان به آمریکا اجازه دهد تا اواسط آوریل به این درگیری پایان دهد.

ترامپ به اطرافیان خود گفته است که خواهان یک جنگ طولانی نیست. برخی از مشاوران ارشد او نیز مشتاق‌اند که وی بر موضوعات دیگر، از جمله انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو تمرکز کند؛ انتخاباتی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد جمهوری‌خواهان ممکن است در آن با زیان‌های قابل توجهی روبه‌رو شوند.

عملیاتی بسیار پیچیده و خطرناک

مقام‌های نظامی سابق آمریکا و کارشناسان می‌گویند هرگونه تلاش برای تصرف اورانیوم با زور، بسیار پیچیده و خطرناک خواهد بود و در زمره دشوارترین عملیات‌هایی قرار می‌گیرد که ترامپ ممکن است دستور آن را صادر کند. چنین عملیاتی که احتمالاً با واکنش تلافی‌جویانه ایران همراه خواهد بود، می‌تواند مدت جنگ را به‌مراتب فراتر از بازه ۴ تا ۶ هفته‌ای اعلام‌شده توسط تیم ترامپ افزایش دهد.

برای اجرای این مأموریت، تیم‌هایی از نیروهای آمریکایی باید به این سایت‌ها منتقل شوند؛ احتمالاً در شرایطی که زیر آتش موشک‌های زمین‌به‌هوای ایران و پهپادها قرار دارند. پس از رسیدن به محل، نیروهای رزمی باید محیط را ایمن‌سازی کنند تا مهندسان مجهز به تجهیزات حفاری بتوانند در میان آوار جست‌وجو کرده و از نبود مین‌ها و تله‌های انفجاری اطمینان حاصل کنند.

احتمالاً استخراج این مواد باید توسط یک تیم نخبه از نیروهای ویژه انجام شود که به‌طور خاص برای خارج کردن مواد رادیواکتیو از مناطق جنگی آموزش دیده‌اند. اورانیوم با غنای بالا احتمالاً در ۴۰ تا ۵۰ سیلندر ویژه که شبیه کپسول‌های غواصی هستند نگهداری می‌شود. این سیلندرها باید در محفظه‌های مخصوص حمل‌ونقل قرار گیرند تا از بروز حوادث جلوگیری شود. به گفته ریچارد نفیو، پژوهشگر ارشد دانشگاه کلمبیا و مذاکره‌کننده سابق هسته‌ای با ایران، این محموله می‌تواند چندین کامیون را پر کند.

در صورتی که باند پروازی در دسترس نباشد، باید یک باند موقت ایجاد شود تا تجهیزات وارد و مواد هسته‌ای خارج شوند. کارشناسان می‌گویند کل این عملیات چند روز یا حتی یک هفته زمان خواهد برد.

ژنرال بازنشسته جوزف ووتل، فرمانده پیشین فرماندهی مرکزی آمریکا و فرماندهی عملیات ویژه، گفت: «این نوع عملیات، از آن دست مأموریت‌های سریع ورود و خروج نیست.»

در صورتی که ایران به‌عنوان بخشی از یک توافق صلح با تحویل اورانیوم خود موافقت کند، نیروهای آمریکایی می‌توانند از چنین عملیات خطرناکی اجتناب کنند. آمریکا پیش‌تر نیز اورانیوم غنی‌شده را در قالب انتقالی مسالمت‌آمیز از یک کشور خارجی خارج کرده است. در سال ۱۹۹۴، آمریکا در عملیاتی موسوم به «پروژه سافایر» اورانیوم را از قزاقستان خارج کرد. همچنین در سال ۱۹۹۸، آمریکا و بریتانیا در عملیاتی برای خارج کردن اورانیوم با غنای بالا از یک راکتور در نزدیکی تفلیس، پایتخت گرجستان، مشارکت داشتند و این مواد به یک مجتمع هسته‌ای در اسکاتلند منتقل شد.

ترامپ به‌طور علنی از بیان این‌که آیا دستور چنین مأموریتی را خواهد داد یا نه، خودداری کرده است. او روز شنبه در شبکه‌های اجتماعی از هواداران خود خواست برنامه مارک لوین در فاکس‌نیوز را تماشا کنند؛ جایی که این مفسر محافظه‌کار از ترامپ خواست «اورانیوم را به‌دست بیاورد.»

در هفته گذشته، ترامپ تلاش کرده است راه‌حلی دیپلماتیک برای پایان جنگ بیابد و از ایران خواسته است در قالب یک توافق، فعالیت‌های هسته‌ای خود را برچیند. مارکو روبیو، وزیر خارجه، هفته گذشته گفت آمریکا می‌تواند بدون استفاده از نیروهای زمینی به اهداف اصلی خود دست یابد.

مقام‌های آمریکایی گفته‌اند که ایران در حال حاضر در حال غنی‌سازی اورانیوم نیست و برای تبدیل شدن به یک قدرت هسته‌ای، باید هم غنی‌سازی را به سطح تسلیحاتی برساند و هم کلاهک یا بمب بسازد. همچنین ایران در حال حاضر موشک بالستیک قاره‌پیما که بتواند به خاک آمریکا برسد ندارد، اما بر اساس برآورد سال گذشته آژانس اطلاعات دفاعی، در صورت تصمیم به تطبیق فناوری پرتاب فضایی خود، ممکن است تا سال ۲۰۳۵ به ده‌ها مورد از این موشک‌ها دست یابد.

در حالی که ارتش آمریکا به حمله به اهدافی در ایران ادامه می‌دهد، ترامپ در حال دریافت گزارش‌هایی درباره چالش‌های این عملیات است. به گفته مقام‌های آمریکایی، ارتش همچنین در حال آماده‌سازی گزینه‌های دیگر در صورت صدور دستور از سوی رئیس‌جمهور است؛ از جمله استقرار یگان‌های واکنش سریع تفنگداران دریایی و چتربازان لشکر ۸۲ هوابرد ارتش در منطقه که می‌توانند نقاط راهبردی مانند جزیره‌ای در سواحل جنوبی ایران را تصرف کنند.

به گفته مقام‌های آمریکایی، پنتاگون بسیاری از تجهیزات لازم برای اجرای عملیات استخراج اورانیوم را در منطقه در اختیار دارد و در حال بررسی اعزام ۱۰ هزار نیروی زمینی اضافی برای افزایش گزینه‌های رئیس‌جمهور در این جنگ است.

پیت هگست، وزیر دفاع، اوایل این ماه در یک نشست خبری پنتاگون در پاسخ به پرسشی درباره برنامه آمریکا در قبال اورانیوم غنی‌شده ایران گفت که امیدوار است تهران با واگذاری آن موافقت کند، اما در عین حال اشاره کرد که ارتش آمریکا گزینه‌هایی برای تصرف آن در صورت امتناع ایران دارد.

هگست در ۱۳ مارس گفت: «تمرکز رئیس‌جمهور بر توانمندی‌های هسته‌ای بوده است. ما طیفی از گزینه‌ها در اختیار داریم، از جمله این‌که ایران تصمیم بگیرد از آن‌ها دست بکشد که البته ما از آن استقبال می‌کنیم.»

او افزود: «من هرگز به این جمع یا به جهان نخواهم گفت که ما تا چه حد آماده اقدام هستیم یا تا کجا پیش خواهیم رفت، اما قطعاً گزینه‌هایی داریم.»