iran-emrooz.net | Wed, 25.03.2026, 20:38

باراک راوید، مارک کاپوتو / آکسیوس

دو مقام آمریکایی و یک منبع اسرائیلی گفتند، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هفته گذشته قصد داشت از مردم ایران بخواهد که برای اعتراض به دولتشان به خیابان‌ها بریزند، اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این درخواست را بیش از حد خطرناک دانست و آن را رد کرد.

به گفته یکی از مقامات آمریکایی مطلع از گفت‌وگوی دو طرف، ترامپ در تماس تلفنی با نتانیاهو گفته است:«برای چه باید به مردم بگوییم به خیابان‌ها بیایند وقتی قرار است قتل‌عام شوند؟»

اهمیت موضوع: هرچند ایالات متحده و اسرائیل در بیشتر اهداف نظامی جنگ اتفاق نظر دارند، اما دیدگاه‌هایشان درباره تغییر رژیم در ایران و میزان هرج‌ومرج و خون‌ریزی قابل‌قبول برای تحقق چنین هدفی متفاوت است.

در حالی که یکی از اهداف اصلی نتانیاهو ایجاد شرایط لازم برای یک خیزش مردمی در ایران است، مقامات آمریکایی می‌گویند ترامپ تغییر رژیم را صرفاً یک «امتیاز جانبی» می‌داند.

ترامپ در آغاز جنگ گفته بود که مردم ایران پس از پایان عملیات رزمی آمریکا فرصت خواهند داشت دولت خود را در دست بگیرند، اما از آن زمان به ندرت چنین سخنانی را تکرار کرده است.

جزئیات بیشتر: سه‌شنبه هفته گذشته، اسرائیل در حملات جداگانه‌ای علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی و رهبر de facto (عملاً) کشور، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج، را به‌همراه چند تن از معاونانش ترور کرد.

به گفته مقامات اسرائیلی، هدف از حذف غلامرضا سلیمانی فراهم کردن زمینه برای یک خیزش مردمی بود، زیرا او مسئول سرکوب اعتراضات محسوب می‌شد.

پشت صحنه: چند ساعت بعد، نتانیاهو در تماس با ترامپ مدعی شد که رژیم ایران در وضعیت نابسامان قرار دارد و فرصتی استثنایی برای بی‌ثبات‌سازی بیشتر آن به وجود آمده است. به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع اسرائیلی، نتانیاهو پیشنهاد داد که او و ترامپ به‌طور هماهنگ در بیانیه‌ای مشترک از مردم ایران بخواهند به خیابان‌ها بیایند.

همان‌جا بود که ترامپ نگرانی خود را مطرح کرد و گفت چنین اقدامی تنها به یک کشتار جمعی خواهد انجامید، یادآوری کرد که پیش از آغاز جنگ نیز هزاران معترض ایرانی کشته شده‌اند.

پشت پرده دیگر: بر اساس گفته یک منبع مطلع، نتانیاهو و ترامپ توافق کردند که منتظر بمانند و ببینند آیا ایرانیان در مراسم سنتی «جشن آتش» [چهارشنبه سوری] روز بعد به خیابان‌ها خواهند آمد یا نه.

در این فاصله، نتانیاهو به‌صورت مستقل پیامی عمومی منتشر کرد و گفت: «هواپیماهای ما عاملان تروریستی را روی زمین، در جاده‌ها و میدان‌های عمومی هدف قرار می‌دهند. این عملیات برای آن است که مردم شجاع ایران بتوانند جشن چهارشنبه‌سوری را آزادانه برگزار کنند. پس به خیابان‌ها بروید و جشن بگیرید... ما از بالا مراقب شما هستیم.»

با این حال، شمار اندکی از ایرانیان روز بعد به خیابان آمدند؛ مقامات آمریکایی و اسرائیلی این مسئله را ناشی از ترس ماندگار مردم از واکنش رژیم دانستند.

اظهارات جدید: چند روز بعد، «یحیی لایتر» سفیر اسرائیل در واشنگتن در گفت‌وگو با شبکه CNN اظهار داشت که هدف همچنان تضعیف رژیم ایران تا حدی است که دیگر نتواند اعتراض‌ها را سرکوب کند.

او افزود: «امیدواریم این روند به نقطه‌ای از احتراق برسد که مردم بتوانند کنترل سرنوشت خود را در دست بگیرند... گمان می‌کنم بتوانیم رژیم را آن‌قدر از طریق حملات هوایی تحلیل ببریم که از درون فروبپاشد. سربازانی که باید روی زمین عمل کنند، ایرانی هستند، نه ما.» 

آنچه باید دید: در حالی که کارزار نظامی همچنان ادامه دارد و ایالات متحده در حال بررسی گزینه‌هایی برای تشدید گسترده عملیات است، ترامپ همچنین به مسیر دیپلماتیکی علاقه نشان داده که بخش‌هایی از رژیم کنونی را در جای خود نگه می‌گذارد.

با این حال، به گفته مقامات اسرائیلی، نتانیاهو به‌شدت نسبت به دستیابی به توافقی قابل‌قبول در آینده نزدیک بدبین است.