شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ - Saturday 14 March 2026
ايران امروز
iran-emrooz.net | Sat, 14.03.2026, 15:52

یورگن هابرماس، فیلسوف آلمانی درگذشت


یورگن هابرماس، فیلسوفی که نسل‌های متعددی از اندیشمندان را تحت تأثیر قرار داد، درگذشت. او تا سال‌های پایانی عمر نیز به طور منظم درباره موضوعات سیاسی اظهار نظر می‌کرد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل از سخنگوی انتشارات زورکامپ، این متفکر برجسته در سن ۹۶ سالگی در شهر اشتارنبرگ چشم از جهان فروبست. سخنگوی ناشر این خبر را بر اساس اطلاع خانواده هابرماس اعلام کرد. هابرماس به‌عنوان مهم‌ترین فیلسوف معاصر آلمان شناخته می‌شد و در سراسر جهان از اعتبار و شهرتی گسترده برخوردار بود.

او همچنین به عنوان یک روشنفکر منتقد و اهل بحث شناخته می‌شد که در طول چند دهه، بارها و بارها در بحث‌های سیاسی و اجتماعی مداخله می‌کرد. هابرماس روزی تصریح کرده بود که «درگیری و مشارکت عمومی» را «مهم‌ترین رسالت فلسفه» می‌داند.

شهرت هابرماس در سال ۱۹۶۲ با انتشار رساله‌ی دانشیاری او با عنوان «دگرگونی ساختاری حوزه عمومی» آغاز شد؛ اثری که در آن به بررسی جامعه بورژوایی نخستین پرداخت. دیدگاه‌های او در این اثر توجه گسترده‌ای در میان جنبش دانشجویی ضداستبدادی سال ۱۹۶۸ برانگیخت، هرچند او اندکی بعد از گرایش‌های رادیکال آن جنبش فاصله گرفت.

مناقشه‌ی معروف تاریخ‌نگاران

در سال ۱۹۸۶، هابرماس با دفاع از «ویژگی منحصربه‌فرد تاریخی هولوکاست» و مخالفت با تلاش برخی مورخان محافظه‌کار راست‌گرا برای نسبی‌سازی آن، به یکی از چهره‌های اصلی در «جدال تاریخ‌نگاران» بدل شد — بحثی که جایگاهی ماندگار در تاریخ فکری آلمان یافت.

هابرماس که دهه‌ها در شهر اشتارنبرگ در ایالت بایرن زندگی می‌کرد، تا واپسین سال‌های عمر نیز به‌طور منظم دیدگاه‌های خود را درباره مسائل روز بیان می‌کرد. در پی آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین، دو مقاله از او در روزنامه «زوددویچه‌ تسایتونگ» بازتاب گسترده‌ای یافت؛ در این نوشته‌ها، استاد بازنشسته دانشگاه فرانکفورت خواستار دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌ای به‌موقع برای پایان دادن به جنگ شده بود.

در کنار رویدادهای تاریخی چون جنگ کوزوو و بحران مهاجرت سال ۲۰۱۵، وضعیت اروپا یکی از موضوعات همیشگی نگرانی و تحلیل او بود. هابرماس بارها نخبگان سیاسی اتحادیه اروپا را به دلیل فاصله گرفتن از مردم مورد انتقاد قرار داد و از ضرورت مشارکت گسترده‌تر شهروندان در روند همگرایی اروپایی سخن گفت. او از نخستین متفکرانی بود که از تدوین یک قانون اساسی مشترک برای اروپا حمایت کرد و بر اهمیت ایجاد حوزه عمومی اروپایی تأکید داشت.

زندگی و تحصیلات

یورگن هابرماس در سال ۱۹۲۹ در شهر دوسلدورف و در خانواده‌ای بورژوایی به دنیا آمد و در شهر گومرس‌باخ رشد یافت. او در سال ۱۹۴۹ و در آستانه ۲۰ سالگی، تحصیل فلسفه را در دانشگاه گوتینگن آغاز کرد. جامعه آلمان پس از جنگ – که او آن را سلطه‌گر و فلج‌کننده می‌دانست – سبب شد که از همان سال‌های جوانی رؤیای آغاز دوباره‌ای دموکراتیک در سر بپروراند. او در زندگی‌نامه‌ای که در سال ۲۰۱۴ از سوی انتشارات زورکامپ منتشر شد، درباره آن دوران گفته بود: «برای من، دموکراسی واژه‌ای جادویی بود.»



 

ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌شوند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net