iran-emrooz.net | Mon, 02.03.2026, 22:59

دیوید ای. سنگر / نیویورک تایمز / ۲ مارس ۲۰۲۶

وقتی نیکلاس مادورو و همسرش بامداد یکی از روزهای اوایل ژانویه وارد آپارتمان خود در اعماق یک پایگاه نظامی در کاراکاس شدند، هیچ راهی نداشتند که بدانند هر حرکتشان توسط دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا رصد می‌شود. همچنین نمی‌دانستند که همان آپارتمان ــ از جمله اتاق امن آن ــ در ایالت کنتاکی بازسازی شده و یک تیم دلتا ده‌ها بار تمرین کرده است تا چگونگی از کار انداختن محافظان و نفوذ به درها را بررسی کند.

به نظر می‌رسد آیت‌الله علی خامنه‌ای نیز شواهدی را که نشان می‌داد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، او و عالی‌ترین مقاماتش را تحت نظر دارد نادیده گرفته بود؛ عملیاتی که رئیس‌جمهور ترامپ هشت ماه پیش در یک پست در شبکه‌های اجتماعی فاش کرده بود. هنگامی که ایالات متحده و اسرائیل دریافتند او و تیم امنیت ملی‌اش قرار است صبح شنبه گرد هم آیند، جدول زمانی حمله خود را جلو انداختند.

آقای مادورو اکنون در بازداشتگاه فدرال بروکلین به سر می‌برد. مراسم تشییع دولتی آیت‌الله خامنه‌ای برای روزهای آینده در حال برنامه‌ریزی است. و دیگر رهبران جهان مانده‌اند تا درباره ترکیب توانایی‌های بسیار پیشرفته نظارتی آمریکا و رئیس‌جمهوری که ظاهراً از به‌کارگیری این اطلاعات برای دستگیری یا کشتن دشمنان مورد نظرش لذت می‌برد، تأمل کنند.

سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا از نخستین روزهای جنگ سرد، رهبران عالی‌رتبه را شنود، مکان‌یابی و پایش کرده‌اند. پانزده سال پیش، افشاگری‌های ویکی‌لیکس اسنادی را منتشر کرد که گوشه‌ای از تلاش ایالات متحده برای ردیابی رهبران چین و تسلیحات هسته‌ای آن کشور را نشان می‌داد. آنگلا مرکل، صدراعظم پیشین آلمان، زمانی که دریافت تلفن همراه شخصی‌اش توسط نزدیک‌ترین متحد کشورش شنود شده، خشمگین شد و به باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، شکایت کرد که این موضوع او را به یاد دوران رشدش در آلمان شرقی می‌اندازد.

امروز، صرفاً شنود مکالمات یک رهبر خارجی بیشتر شبیه کاری قدیمی و بازمانده‌ از جاسوسیِ پس از جنگ سرد به نظر می‌رسد.

اکنون، توانایی مکان‌یابی یک رهبر در زمان واقعی «جام مقدس» دستگاه‌های اطلاعاتی است. افزایش چشمگیر شمار حسگرهای الکترونیکی نصب‌شده در گوشه‌وکنار خیابان‌ها، دوربین‌های زنگ در منازل و ایستگاه عوارضی بزرگراه‌ها، همراه با تکنیک‌های هوش مصنوعی برای استخراج سریع اطلاعات واقعاً حیاتی از میان میلیاردها داده تولیدشده توسط این حسگرها، هنر ردیابی محل حضور افراد بسیار مهم را دگرگون کرده است.

این فناوری‌ها به دستگاه‌های اطلاعاتی امکان داده‌اند کاروان‌های خودرویی را ردیابی کنند. (در واشنگتن، جابه‌جایی‌های رئیس‌جمهور و معاون رئیس‌جمهور همچنان معمولاً با صدای آژیر موتورسیکلت‌ها و الگوهای آشنای پرواز بالگردها اعلام می‌شود، اما اعضای کابینه و رئیس سیا با احتیاط بیشتری تردد می‌کنند.) در سراسر جهان، سازمان‌های جاسوسی آموخته‌اند باز و بسته شدن درهای الکترونیکی در مجتمع‌های محل اقامت رهبران را پایش کنند و تلفن‌های همراه محافظان و اعضای خانواده‌ای را که ممکن است همراه یک رهبر خارجی سفر کنند ــ اما معمولاً در رمزگذاری پیام‌ها و استفاده از تلفن‌های موقت سهل‌انگارترند ــ مکان‌یابی کنند.

گلن گرستل، مشاور حقوقی آژانس امنیت ملی آمریکا از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ ــ دوره‌ای که بخشی از نخستین دوره ریاست‌جمهوری ترامپ را نیز در بر می‌گرفت ــ گفت: «اگر ما چنین قابلیتی را با درجه بالایی از اطمینان برای هدف قرار دادن صدام حسین در یک حمله دقیق در اختیار داشتیم، جنگ عراق رخ نمی‌داد. تنها راه دسترسی به او، حضور نیروهای زمینی بود. اما اکنون با توانمندی‌های پیشرفته‌تر، می‌توانیم رهبران فردی را هدف قرار دهیم.» (در واقع، نیروهای آمریکایی در ساعات آغازین جنگ تلاش کردند صدام حسین را از میان بردارند، اما او چند ساعت پیش از حمله، خانه هدف قرارگرفته را ترک کرده بود.)

چنان‌که دونالد ترامپ نشان داده است، این توانایی هدف‌گیری، گزینه‌های تازه‌ای را پیش روی رؤسای‌جمهور قرار می‌دهد که به دنبال تغییر رفتار رژیم‌های خارجی ــ یا تغییر رهبری آن‌ها ــ هستند.

تصمیم آقای ترامپ برای ربودن آقای مادورو از بستر خوابش، در حالی که سایر مقامات رهبری ونزوئلا را در جای خود حفظ کرد، نوعی آزمایش «اشغال از راه دور» به شمار می‌رود. پس از آنکه تیم دلتا آن شبِ اوایل ژانویه با بالگرد فرود آمد، محافظان کوبایی و ونزوئلایی آقای مادورو را کشت و او را تنها چند ثانیه پیش از آنکه بتواند خود را در اتاق امن حبس کند بازداشت کرد، آقای ترامپ انتصاب دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور، را به عنوان رئیس‌جمهور موقت تأیید کرد.

او گفته است که خانم رودریگز تا زمانی که از دستورالعمل‌های واشنگتن پیروی کند، در سمت خود باقی خواهد ماند. و به‌روشنی پیداست که از نتایج اولیه این اقدام خرسند است. او در گفت‌وگویی کوتاه با نیویورک تایمز در روز یکشنبه، در دومین روز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، تجربه ونزوئلا را الگویی برای آنچه می‌کوشد در ایران به انجام برساند توصیف کرد.

آقای ترامپ تأکید کرد: «کاری که در ونزوئلا انجام دادیم، به‌نظر من سناریوی کامل، سناریوی کاملاً بی‌نقص است. همه سرِ کارشان مانده‌اند، به‌جز دو نفر.»

در مورد ایران، آقای ترامپ پیش‌تر به آیت‌الله خامنه‌ای گوشزد کرده بود که ایالات متحده تمامی تحرکات او را زیر نظر دارد — افشاگری‌ای که اگر نخستین بار در رسانه‌ها منتشر می‌شد، احتمالاً به تحقیق وزارت دادگستری درباره نشت اطلاعات منجر می‌گردید.

او در ژوئن ۲۰۲۵ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «اکنون ما کنترل کامل و مطلق آسمان ایران را در دست داریم.» این پیام را زمانی منتشر کرد که حضور خود در یک نشست را نیمه‌کاره گذاشته و برای گفت‌وگو درباره نحوه مشارکت آمریکا در حملاتی که اسرائیل علیه ایران آغاز کرده بود، به واشنگتن بازمی‌گشت.

سپس افزود: «ما دقیقاً می‌دانیم به‌اصطلاح “رهبر معظم” کجا پنهان شده است. او هدفی آسان است، اما در آنجا در امان است — ما قرار نیست او را از میان برداریم (بکشیم!)، دست‌کم فعلاً.»

او برای تأکید بیشتر، با حروف بزرگ خواستار «تسلیم بی‌قیدوشرط!» شد.

ناممکن است بدانیم آیا آیت‌الله خامنه‌ای پیام‌های آقای ترامپ را دنبال می‌کرد یا نه، اما به‌نظر نمی‌رسید که هشدارها تأثیری بر او گذاشته باشد. روز شنبه، حتی در حالی که بخشی از نیروی دریایی آمریکا در اطراف ایران مستقر شده بود و تصاویر ماهواره‌ای جنگنده‌هایی را نشان می‌داد که در پایگاه‌های آمریکا و اسرائیل در حال تجمع‌اند، آیت‌الله خامنه‌ای در اقامتگاه رسمی خود حضور داشت. رهبران امنیت ملی نیز آنجا بودند. و هرچند ایالات متحده موشکی را که به کشته شدن او انجامید شلیک نکرد، این هشدار سازمان سیا ــ که با نشانه‌هایی از دیگر نهادهای اطلاعاتی آمریکا پشتیبانی می‌شد ــ بود که به کشته شدن او در یکی از نخستین حملات اسرائیل انجامید.

مشخص نیست ایالات متحده تا چه اندازه می‌تواند این قدرت تازه را پیش ببرد — یا اینکه آیا حاضر خواهد بود از این قابلیت هدف‌گیری علیه رهبر کشوری استفاده کند که به سلاح هسته‌ای برای اقدام تلافی‌جویانه دسترسی دارد.

نکته قابل توجه آن است که آقای ترامپ سراغ شی جین‌پینگ در چین، یا ولادیمیر پوتین در روسیه، و حتی کیم جونگ‌اون در کره شمالی نرفته است؛ رهبری که زرادخانه‌ای شامل ۶۰ سلاح هسته‌ای یا بیشتر در اختیار دارد. پل کُلبه، که در اوایل دوران زمامداری آقای پوتین رئیس ایستگاه سیا در مسکو بود، گفت: «مطمئن نیستم بتوان این قابلیت را به توانایی‌ای فراگیر برای ردیابی هر رهبر در هر نقطه تعمیم داد. اما به همین دلیل است که پوتین تا این اندازه نسبت به محل حضورش بدگمان است» و به‌طور مداوم میان اقامتگاه‌های متعدد خود جابه‌جا می‌شود.

او افزود: «اگر رهبر یک کشور دشمن باشید، به‌دلیل سطح مخاطرات موجود باید واقعاً نگران باشید. اما اگر پوتین یا شی باشید، نه چندان. درسی که مدام تکرار می‌شود این است که اگر سلاح هسته‌ای نداشته باشید، بسیار آسیب‌پذیرتر هستید.»

ایرانیان سلاح هسته‌ای ندارند؛ موضوعی که شاید آنان را در اعلام نام رهبر جدید، که در صدر فهرست اهداف قرار خواهد گرفت، محتاط‌تر کند. با این حال، مجید تخت‌روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، صبح دوشنبه در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان گفت که دولت همچنان برقرار است و جانشین آیت‌الله خامنه‌ای به‌زودی اعلام خواهد شد.

او گفت: «ما رئیس‌جمهور داریم. رئیس قوه قضائیه داریم. رئیس مجلس داشتیم. رهبر عالی ترور شد — به‌دست تجاوز اسرائیل و آمریکا به قتل رسید.»

وی افزود: «اکنون رهبر جدید انتخاب خواهد شد. بنابراین همه‌چیز در نظم و ترتیب است.»