iran-emrooz.net | Mon, 02.03.2026, 7:56

بنیاد نرگس محمدی در فراخوانی اعلام کرد نگران جان زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت‌شده است. این فراخوان می‌گوید آزادی زندانیان سیاسی یا دست‌کم اعطای مرخصی موقت به آنان در شرایط جنگی، حق آنان است.

در این بیانیه‌ که یکشنبه شب منتشر شد، با ابراز نگرانی عمیق نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت‌شده پس از ۹ اسفند و آغاز حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل، تأکید کرد جان هزاران زندانی در معرض خطر قرار گرفته است.

متن کامل بیانیه بنیاد نرگس محمدی

فراخوان اقدام فوری برای حفاظت از جان زندانیان در شرایط جنگی

۱۰ اسفند ۱۴۰۴

هم‌زمان با انتشار گسترده گزارش‌ها از شادمانی مردم پس از کشته‌شدن علی خامنه‌ای که در دوران حیات او و طی بیش از چهار دهه، بسیاری از فعالان سیاسی و مدنی و دیگر شهروندان به‌دلیل مخالفت با او یا سیاست‌هایش زندانی شده بودند، «بنیاد نرگس» عمیقا نگران جان زندانیان سیاسی و معترضان بازداشت‌شده‌ای است که از ۹ اسفند ۱۴۰۴، پس از حملات نظامی ایالات متحده و اسرائیل به ایران، پشت میله‌های زندان گرفتار شده‌اند؛ کسانی که صرفا به دلیل ابراز عقیده و بیان، زندانی حکومت‌اند.

هم‌زمان، گزارش‌ها از تشدید خشونت در سراسر کشور حکایت دارد؛ حملات موشکی گسترده چندین شهر ایران را هدف قرار داده‌اند. در همین چارچوب، گزارش‌هایی نیز از حمله به یک مدرسه دخترانه در میناب منتشر شده که بنا بر آن، ده‌ها دانش‌آموز کشته و زخمی شده‌اند؛ رخدادی که بار دیگر نشان می‌دهد غیرنظامیان، از کودکان تا زندانیان، در این درگیری‌ها به‌طور مستقیم در معرض خطر قرار گرفته‌اند. در این میان، گزارش وقوع انفجارها در محدوده محله اوین تهران و نزدیک زندان اوین و نیز در حوالی زنجان و نزدیک زندان این شهر، نگرانی‌های عمیقی برانگیخته است؛ چرا که این حملات نظامی جان هزاران زندانی را در معرض خطری جدی قرار می‌دهد.

تاریخ نشان داده است که جمهوری اسلامی بارها از جنگ به‌صورت سازمان‌یافته برای تشدید خشونت علیه زندانیان سیاسی بهره برده است. مقام‌های حکومت پیش‌تر نیز از «غبار جنگ» به‌عنوان پوششی برای انتقام‌جویی از زندانیان استفاده کرده‌اند؛ چنان‌که در دوم تیر ۱۴۰۴، زمانی که نیروهای اسرائیلی به‌طور غیرقانونی به زندان اوین در تهران حمله کردند، ناتوانی حکومت در حفاظت از محبوسان، در کنار سابقه بهره‌برداری از هرج‌ومرج برای اعمال خشونت‌های سیستماتیک، جان هزاران زندانی سیاسی، فعال حقوق بشر و اعضای جامعه مدنی را در معرض خطری جدی قرار داد.

امروز نیز فقدان شفافیت در نظام زندان‌ها، زنگ خطر آغاز دور تازه‌ای از تهدیدهای جانی علیه زندانیان را به صدا درآورده است. این وضعیت، ادامه همان الگوی سرکوبی است که طی سال‌های گذشته و نیز در ماه‌های اخیر تثبیت شده است؛ الگویی که در جریان آن نیروهای امنیتی هزاران معترض را در سراسر کشور به قتل رسانده‌اند و بیش از ۵۰ هزار نفر را به‌صورت خودسرانه بازداشت کرده‌اند.

ما عمیقاً نگران وضعیت نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، در هشتادمین روزِ بازداشت غیرقانونی او هستیم. او پس از هفته‌ها حبس در سلول انفرادی در بازداشتگاه وزارت اطلاعات مشهد، در ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ به‌طور ناگهانی و مخفیانه به زندان زنجان تبعید شد. از زمان قطع ارتباطات اخیر که اکنون از مرز ۴۰ ساعت گذشته و دسترسی به اینترنت سراسری به حدود یک درصدِ سطح عادی رسیده است، تماس «بنیاد نرگس» حتی با خانواده او در ایران نیز قطع شده و از آغاز جنگ، هیچ خبری از وضعیت سلامت و شرایط نگهداری او دریافت نشده است.

همچنین گزارش‌های منتشرشده از سوی برخی رسانه‌های حقوق بشری، از بحرانی شدن وضعیت در زندان اوین تهران حکایت دارد. بنابراین گزارش‌ها، مدیریت زندان دچار فروپاشی شده و کارکنان با قفل کردن درها، بندها را تخلیه کرده‌اند؛ وضعیتی که دسترسی زندانیان به فروشگاه زندان و مایحتاج اولیه را مختل کرده است. بر اساس همین گزارش‌ها، در بند زنان اوین و بند هفت این زندان، توزیع غذا متوقف شده و تنها مقدار محدودی نان در اختیار زندانیان قرار گرفته است.

در واکنش به این وضعیت، خانواده‌ها برای کسب اطلاع از عزیزان خود مقابل اوین و دیگر زندان‌ها تجمع کرده‌اند، اما با بی‌پاسخی روبه‌رو شده‌اند؛ امری که نگرانی جدی را برمی‌انگیزد مبنی بر اینکه مقام‌ها در این شرایط بحرانی، مسئولیت خود در قبال حفظ جان و امنیت بازداشت‌شدگان را نادیده گرفته‌اند.

«بنیاد نرگس» همچنین گزارش‌های مشابه و مستقلی را که از سوی خانواده‌های زندانیان در زندان‌های قزل‌حصار کرج و لاکان رشت دریافت و به‌طور جداگانه راستی‌آزمایی کرده است، در اختیار دارد؛ گزارش‌هایی که از بحران کمبود غذا، تعطیلی فروشگاه‌ها و کاهش دسترسی به مراقبت‌های پزشکی خبر می‌دهند. در کنار این موارد، نگرانی عمیقی وجود دارد که در شرایط قطع گسترده اینترنت و ارتباطات، احکام اعدام به‌صورت مخفیانه و بدون اطلاع وکلا یا خانواده‌ها اجرا شود. قطع اینترنت همچنین می‌تواند پوششی برای پنهان‌کردن فجایع انسانی مشابه در دیگر بازداشتگاه‌های سراسر ایران باشد.

ما با ارسال این درخواست فوری به سازمان ملل متحد، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و پزشکان بدون مرز، خواهان اجرای بی‌درنگ پروتکل‌های امنیتی برای محبوسان هستیم. ما با فوریت تقاضا داریم نهادهای بین‌المللی حقوق بشری از اختیارات و ظرفیت‌های خود برای ورود به کشور و راستی‌آزماییِ سلامت جسمانی و وضعیت نرگس محمدی و نیز همه بازداشت‌شدگان ماه‌های اخیر و زندانیان سیاسی و عقیدتی، از طریق ملاقات حضوری و بازدید از زندان‌ها استفاده کنند.

دسترسی فوری و بدون مانع این نهادها به ایران ضروری است تا اطمینان حاصل شود زندانیان در سایه جنگ، هدف خشونت‌های حکومتی قرار نمی‌گیرند. آزادی زندانیان سیاسی یا دست‌کم اعطای مرخصی موقت به آنان در شرایط جنگی، حق آنان است. همچنین صرف‌نظر از نوع اتهام، همه زندانیان از حق بنیادین حیات و نیز حق دسترسی به غذا، وکیل انتخابی، تماس تلفنی، ملاقات و مراقبت‌های پزشکی برخوردارند.

در هفته‌ها و ماه‌های منتهی به آغاز جنگ، خانواده‌های زندانیان، وکلا و فعالان حقوق بشر بارها نسبت به در خطر بودن جان زندانیان هشدار داده و خواهان آزادی یا دست‌کم اعطای مرخصی موقت به آن‌ها در شرایط جنگی شدند، اما این درخواست‌ها از سوی مسئولان جمهوی اسلامی از جمله مقام‌های قوه قضاییه، سازمان زندان‌ها و مدیران زندان‌ها نادیده گرفته شد.

ما همچنین به جهان یادآوری می‌کنیم که بر اساس حقوق بین‌الملل، زندان‌ها، بازداشتگاه‌ها، مدارس و بیمارستان‌ها «اماکن غیرنظامی حفاظت‌شده» محسوب می‌شوند و هدف قرار دادن آن‌ها مصداق «جنایت جنگی» است. وظیفه حفاظت از غیرنظامیان، کودکان و زندانیان، تعهدی مطلق و غیرقابل مذاکره است که باید در همه شرایط و در سراسر مخاصمات مسلحانه رعایت شود.

ما بار دیگر بر خواست خود مبنی بر آزادی فوری و بی‌قیدوشرط نرگس محمدی و تمامی زندانیان سیاسی و عقیدتی تأکید می‌کنیم و یادآور می‌شویم که جهان نباید در برابر این وضعیت سکوت کند. در این ساعات حیاتی، آزادی همه زندانیان سیاسی و حفاظت از جان هر انسانی که پشت میله‌هاست، ضرورتی اخلاقی و انسانی است که مستلزم اقدام فوری جامعه جهانی است.

نرگس محمدی و همه زندانیان سیاسی را آزاد کنید
بنیاد نرگس