iran-emrooz.net | Fri, 27.02.2026, 18:02

استلا مارتانی و ابی سیول / آسوشیتدپرس / ۲۷ فوریه ۲۰۲۶

در روزهای اخیر، تنش‌های علنی میان پسر در تبعید آخرین شاه ایران و ائتلافی از گروه‌های مخالف کُرد ایرانی آشکار شده است.

این اختلاف‌ها، شکاف‌های موجود در اپوزیسیون ایران را در پی اعتراض‌های گسترده ضدحکومتی و سرکوب شدید آن، و نیز در شرایطی که در صورت شکست مذاکرات هسته‌ای با آمریکا کشور با خطر جنگ بالقوه روبه‌روست، برجسته کرده است.

روز یکشنبه(۲۲ فوریه ۲۰۲۶)، پنج گروه کُرد تشکیل «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران» را اعلام کردند. این گروه در بیانیه‌ای اعلام کرد هدفش «مبارزه برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران، تحقق حق تعیین سرنوشت مردم کُرد، و ایجاد نهادی ملی و دموکراتیک بر پایه اراده سیاسی ملت کُرد در کردستان ایران» است.

این بیانیه با محکومیت ولیعهد پیشین، «رضا پهلوی»، روبه‌رو شد؛ او که نزدیک به ۵۰ سال است در تبعید به‌سر می‌برد، اکنون در تلاش است در صورت سقوط نظام شیعه حاکم بر ایران، خود را برای بازگشت به صحنه سیاسی آماده کند.

با وجود اشتراک در هدف برکناری حاکمان کنونی ایران، روابط رضا پهلوی و گروه‌های کُرد چندان دوستانه نیست. در دوران حکومت پدر او، «محمدرضا شاه پهلوی»، کردها به حاشیه رانده شده و سرکوب می‌شدند. در مقابل، پهلوی و حامیانش گروه‌های کُرد را متهم کرده‌اند که قصد تجزیه ایران را دارند.

تبادل اتهام میان رضا پهلوی و گروه‌های کُرد

پس از اعلام ائتلاف گروه‌های کُرد، رضا پهلوی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در روزهای اخیر، چندین گروه تجزیه‌طلب — که برخی از آن‌ها در کارنامه خود همکاری هم با خمینی و هم با صدام را دارند — ادعاهای بی‌اساس و نفرت‌انگیزی علیه تمامیت ارضی و وحدت ملی ایران مطرح کرده‌اند.» منظور او بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، «روح‌الله خمینی»، و دیکتاتور پیشین عراق، «صدام حسین»، بود.

او افزود: «تمامیت ارضی ایران خط قرمز نهایی است.»

ائتلاف کُردها اظهارات پهلوی را «هیستریک و آکنده از نفرت» خواند و اعلام کرد دودمان خانواده او به «کشتار غیرنظامیان و سرکوب آزادی‌های دموکراتیک مردم ایران، به‌ویژه ملت‌های تحت ستم این کشور» شناخته می‌شود.

در بیانیه ائتلاف آمده است: «چرا تصور می‌کنند مردمی که زیر دیکتاتوری جمهوری اسلامی سرکوب شده‌اند، حاضرند در چارچوب آلترناتیو آینده ایران در برابر او و افراد همفکرش سر فرود آورند؟»

پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ ایران، حکومت تازه‌تأسیس با شورشیان کُرد درگیر شد. نیروهای ایرانی در جریان درگیری‌هایی که طی چند ماه هزاران کشته برجای گذاشت، شهرها و روستاهای کُردنشین را ویران کردند.

کریم پرویزی، از مقام‌های ارشد «حزب دموکرات کردستان ایران» که یکی از گروه‌های عضو ائتلاف جدید است، گفت: «ما هم در دوران رژیم پهلوی و هم در جمهوری اسلامی، پاکسازی قومی، آزار و اذیت و دیکتاتوری را تجربه کرده‌ایم.»

او روز پنجشنبه در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس در اردوگاهی در شمال عراق که محل استقرار اعضای این گروه است، این سخنان را بیان کرد.

پرویزی با اشاره به رضا پهلوی افزود: در صورت سقوط نظام حاکم، «خطر بازگشت فاشیسم به ایران وجود دارد و ما در حال فکر کردن به راه‌هایی برای جلوگیری از آن هستیم.»

ابهام در برنامه‌های ائتلاف کُرد

چندین گروه مخالف یا جدایی‌طلب کُرد ایرانی — که برخی شاخه‌های مسلح دارند — سال‌هاست در منطقه نیمه‌خودمختار کردستان عراق پناه گرفته‌اند.

دست‌کم یکی از آن‌ها، «حزب آزادی کردستان» (PAK)، به‌طور علنی مسئولیت حملاتی علیه نیروهای سپاه پاسداران ایران را در واکنش به سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضات ماه گذشته از سوی تهران برعهده گرفته است.

پرویزی با احتیاط تأکید کرد ائتلاف جدید هنوز تصمیمی برای آغاز عملیات مسلحانه در داخل ایران نگرفته و شاخه‌های مسلح آن‌ها صرفاً جنبه دفاعی دارد.

او همچنین هدف ائتلاف را ایجاد یک دولت مستقل کُردی رد کرد و گفت: «هر قومیتی باید سرزمین خود را داشته باشد، اما ما چنین درخواستی مطرح نکرده‌ایم و خواستار تجزیه ایران هم نشده‌ایم. ما باید با دیگر گروه‌های قومی همکاری کنیم تا مطمئن شویم در ایران جدید، برای همه ما جایی وجود خواهد داشت.»

میزان حمایت از رضا پهلوی در داخل ایران به‌سختی قابل سنجش است، اما پس از آنکه او در اوایل ژانویه از مردم خواست به خیابان‌ها بیایند، برخی از بزرگ‌ترین اعتراضات سال‌های اخیر شکل گرفت. همچنین در ویدئوهای منتشرشده از اعتراضات دانشجویی اخیر، شنیده می‌شود که برخی معترضان در حمایت از او شعار می‌دهند.

مهرزاد بروجردی، کارشناس مسائل ایران و معاون آموزشی دانشگاه علم و فناوری میزوری، گفت اختلاف علنی میان پهلوی و گروه‌های کُرد ضربه‌ای به تلاش‌ها برای ایجاد اپوزیسیونی متحد وارد می‌کند.

او گفت: «با محکوم کردن علنی این گروه‌های کُرد، به‌نظر من (پهلوی) به خودش ضربه می‌زند، زیرا کردها بخش جدایی‌ناپذیر هر اپوزیسیون جدی خواهند بود.»

بروجردی افزود برداشت‌هایی مبنی بر اینکه پهلوی قادر به جلب حمایت همه گروه‌های مخالف ایران نیست، پیش‌تر نیز به تلاش‌های او برای کسب حمایت در واشنگتن آسیب زده است.

او گفت: «برای مثال، رئیس‌جمهور (دونالد) ترامپ حاضر نشد شخصاً با او دیدار کند و به‌نوعی کارزارش را تأیید کند، زیرا نگرانی‌های جدی وجود داشت مبنی بر اینکه اگر این فرد پیش از فروپاشی رژیم قادر به متحد کردن اپوزیسیون نیست، پس از آن چگونه می‌خواهد این کار را انجام دهد؟»

گروه‌های کُرد نیز ارتباطات و فعالیت‌های لابی‌گری خود را در واشنگتن دارند. پرویزی گفت آن‌ها با وزارت خارجه آمریکا و اعضای کنگره در تماس بوده‌اند تا حمایت سیاسی برای اهدافشان جلب کنند، اما دریافت هرگونه کمک مالی از آمریکا را رد کرد.