iran-emrooz.net | Wed, 25.02.2026, 20:24

باراک راوید / آکسیوس

به گفته یک مقام آمریکایی و دو منبع مطلع دیگر، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، روز سه‌شنبه در یک نشست خصوصی اعلام کرد که دولت ترامپ از ایران می‌خواهد بپذیرد هرگونه توافق هسته‌ای در آینده، برای همیشه و بدون تاریخ انقضا باقی بماند.

چرا این موضوع مهم است: پرزیدنت ترامپ و دیگر منتقدان توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ (برجام) که در دولت اوباما منعقد شد، همواره از «بندهای غروب» (محدودیت‌های دارای زمان انقضا) به عنوان یکی از نقص‌های اصلی آن یاد کرده‌اند.

ویتکاف این سخنان را دو روز پیش از دور جدید مذاکرات هسته‌ای که قرار است در ژنو برگزار شود، مطرح کرده است.

جزئیات ماجرا: طبق توافق سال ۲۰۱۵ که ترامپ از آن خارج شد، بیشتر محدودیت‌های برنامه هسته‌ای ایران به تدریج بین ۸ تا ۲۵ سال پس از امضا منقضی می‌شد. ایران همچنین متعهد شده بود که هرگز به دنبال سلاح هسته‌ای نرود.

حذف چنین «بندهای غروبی» توافق را تقویت کرده و فروش داخلی آن توسط ترامپ به عنوان نسخه‌ای ارتقایافته نسبت به توافق اوباما را آسان‌تر می‌کند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، آخر هفته گذشته در مصاحبه با سی‌بی‌اس (CBS) گفت که ایران می‌تواند توافق «بهتری» را امضا کند که تضمین کند برنامه هسته‌ای‌اش «برای همیشه صلح‌آمیز باقی می‌ماند».

پشت صحنه: به گفته منابع مطلع، ویتکاف در گردهمایی حامیان مالی «ایپک» (AIPAC) در واشینگتن گفت: «ما مذاکره با ایرانی‌ها را با این فرض آغاز می‌کنیم که هیچ “بند غروبی” وجود ندارد. چه به توافق برسیم و چه نرسیم، فرض ما این است: شما باید تا آخر عمر [به تعهدات خود] پایبند بمانید.»

ویتکاف همچنین اشاره کرد که مذاکرات کنونی آمریکا و ایران بر مسائل هسته‌ای متمرکز است، اما در صورت دستیابی به توافق، دولت ترامپ مایل است مذاکرات بعدی را درباره برنامه موشکی ایران و حمایت از گروه‌های نیابتی برگزار کند. وی افزود در آن مرحله، ایالات متحده تمایل دارد سایر کشورهای منطقه نیز در گفتگوها مشارکت داشته باشند.

ویتکاف گفت که در مذاکرات هسته‌ای فعلی، دو مسئله کلیدی عبارتند از: توانایی ایران برای غنی‌سازی اورانیوم و سرنوشت ذخایر فعلی اورانیوم غنی‌شده این کشور.

تمرکز بر جزئیات: پافشاری ایران بر ادامه غنی‌سازی اورانیوم در خاک خود، یکی از موانع اصلی در مذاکرات است.

مقامات آمریکایی گفته‌اند که اگر ایرانی‌ها ثابت کنند غنی‌سازی به آن‌ها اجازه توسعه سلاح هسته‌ای را نمی‌دهد، ترامپ ممکن است با غنی‌سازی «نمادین» در ایران موافقت کند.

به گفته مقامات آمریکایی، ایرانی‌ها از سوی میانجی‌ها (عمان، قطر، مصر و ترکیه) تحت فشار شدیدی هستند تا به سمت توافقی با آمریکا حرکت کنند که مانع از وقوع جنگ شود. با این حال، بسیاری از مقامات در واشینگتن و منطقه همچنان تردید دارند که ایرانی‌ها حاضر به پذیرش استانداردهای بالایی باشند که ترامپ تعیین کرده است.

کاخ سفید به درخواست برای اظهارنظر در این باره پاسخ نداد.

تحولات پیش‌ رو: انتظار می‌رود ویتکاف و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، روز پنجشنبه در ژنو با عراقچی دیدار کنند تا درباره پیشنهاد مفصلی برای یک توافق هسته‌ای که توسط ایران تدوین شده است، گفتگو کنند.

یک منبع مطلع گفت که رهبری سیاسی در ایران این پیشنهاد را «تأیید» کرده است، اما مشخص نیست که آیا ایرانی‌ها پیش از این، متن را در اختیار آمریکا قرار داده‌اند یا خیر.

سطح هشدار: نشست ژنو احتمالاً آخرین فرصت برای یک گشایش دیپلماتیک خواهد بود.

پیامی که کوشنر و ویتکاف پس از این دیدار به ترامپ می‌دهند، تأثیر بسزایی بر تصمیم رئیس‌جمهور برای ادامه گفتگوها یا صدور فرمان یک کارزار نظامی علیه ایران خواهد داشت.

ترامپ روز سه‌شنبه در نطق سالانه خود (State of the Union) گفت که راهکار دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد، اما در عین حال دلایلی را نیز برای جنگ مطرح کرد.

آنچه گفته می‌شود: معاون رئیس‌جمهور، جی.دی. ونس، روز چهارشنبه به فاکس نیوز گفت: «ما نمی‌توانیم اجازه دهیم دیوانه‌ترین و بدترین رژیم جهان سلاح هسته‌ای داشته باشد. این هدفی است که رئیس‌جمهور تعیین کرده است. او تلاش خواهد کرد از طریق دیپلماتیک به این هدف برسد، اما ابزارهای متعدد دیگری نیز در اختیار دارد تا تضمین کند این اتفاق نمی‌افتد. او تمایل خود را برای استفاده از آن‌ها نشان داده است و امیدوارم ایرانی‌ها در مذاکرات فردا این موضوع را جدی بگیرند.»

طرف مقابل: عراقچی در مصاحبه با «ایندیا تودی» گفت که هدف او از مذاکرات ژنو جلوگیری از جنگ است. وی افزود: «در دور قبلی پیشرفت‌هایی داشتیم. توانستیم به نوعی درک مشترک برسیم و فکر می‌کنم بر اساس آن تفاهم‌ها، می‌توانیم چیزی در قالب یک توافق یا معامله ایجاد کنیم.»