iran-emrooz.net | Tue, 17.02.2026, 12:31

لارنس نورمن و بنوا فوکون / وال‌استریت ژورنال / ۱۷ فوریه ۲۰۲۶

مقام‌های ایرانی پیشنهاد توقف غنی‌سازی اورانیوم، انتقال بخشی از ذخایر این کشور به خارج از مرزها و انعقاد قراردادهای تجاری با ایالات متحده را مطرح کرده‌اند تا مذاکرات هسته‌ای پیش برود و از حمله احتمالی آمریکا جلوگیری شود. اما بدون تعهد قطعی به توقف کامل غنی‌سازی، این پرسش مطرح است که آیا این پیشنهادها برای راضی کردن رئیس‌جمهور ترامپ کافی خواهد بود.

ترامپ، در حالی که نیروی عظیمی را درست در نزدیکی سواحل ایران مستقر کرده، بارها تأکید کرده که به توافقی نیاز دارد که برنامه هسته‌ای این کشور را کاملاً حذف کند.

او دوشنبه شب دیرهنگام به خبرنگاران گفت: «فکر نمی‌کنم آن‌ها عواقب عدم دستیابی به توافق را بخواهند»، و افزود که به‌طور غیرمستقیم در مذاکرات سه‌شنبه در ژنو مشارکت خواهد داشت. «آن‌ها می‌خواهند توافقی انجام دهند.»

مجموعه پیشنهادهای ایران به موضوع اصلی نزدیک‌تر شده، اما توقف قطعی و کامل غنی‌سازی را که رئیس‌جمهور مطالبه کرده، ارائه نمی‌دهد.

بر اساس اظهارات دیپلمات‌های آمریکایی، ایرانی و منطقه‌ای، ایران اعلام کرده که آماده است بخشی از ذخایر اورانیوم بسیار غنی‌شده خود — که سوخت حیاتی برای سلاح هسته‌ای است — را به یک طرف خارجی مانند روسیه منتقل کند؛ این امر یکی از نگرانی‌های مهم آمریکا را برطرف می‌کند. بخش عمده این ذخایر اکنون تصور می‌شود که زیر آوار تأسیسات هسته‌ای قرار دارد که در ماه ژوئن توسط آمریکا و اسرائیل بمباران شد.

ایران می‌گوید غنی‌سازی اورانیوم را برای اهداف صلح‌آمیز انجام می‌دهد، اما تنها کشوری بدون سلاح هسته‌ای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده؛ سطحی نزدیک به ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح.

مقام‌های ایرانی همچنین در گفت‌وگو با دیپلمات‌های منطقه‌ای سیگنال داده‌اند که ممکن است توقف غنی‌سازی را برای حداکثر سه سال پیشنهاد دهند. دیپلمات‌ها می‌گویند این وعده تغییر چندانی ایجاد نمی‌کند — زیرا ایران پس از حملات آمریکا در ژوئن که تأسیسات اصلی هسته‌ای‌اش را فلج کرد، ظاهراً غنی‌سازی را متوقف کرده — و با خواسته آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی فاصله دارد.

ایران همچنین در نخستین نشست در اوایل فوریه، پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم منطقه‌ای برای تولید صفحات سوخت از اورانیوم غنی‌شده را مطرح کرد که خود بتواند از آن استفاده کند. با این حال، دیپلمات‌ها می‌گویند ایران تاکنون بر حفظ فرآیند تولید در داخل کشور اصرار داشته که برای آمریکا قابل پذیرش نیست.

برخی دیپلمات‌های منطقه‌ای به ایده‌های بزرگ‌تری فکر می‌کنند: طرحی چندجانبه که شامل تعهدات عدم تجاوز تا قراردادهای تجاری می‌شود.

مقیاس این طرح برای جلب توجه رئیس‌جمهور آمریکا با یک برنامه چشمگیر طراحی شده، مشابه طرحی که فرستادگان او برای پایان جنگ در غزه تدوین کردند.

ایران مایل به بحث درباره تجارت با آمریکاست

حمید قنبری، معاون وزیر امور خارجه ایران، گفته که در صورت لغو تحریم‌ها، مایل به بحث درباره تجارت با آمریکا است.

او یکشنبه به خبرگزاری نیمه‌رسمی فارس گفت: «در مذاکرات جاری بین ایران و آمریکا، منافع مشترک در حوزه‌های نفت و گاز، سرمایه‌گذاری معدنی و حتی خرید هواپیما در چارچوب مذاکرات گنجانده شده است. برای پایداری توافق، ضروری است که آمریکا نیز در حوزه‌هایی با بازده اقتصادی بالا و سریع بهره‌مند شود.»

مشخص نیست چه میزان از این پیشنهادها می‌تواند موضوع بحث جدی قرار گیرد یا آیا هر یک از این ایده‌ها برای متقاعد کردن آمریکا کافی است که مذاکرات می‌تواند به هدف واشنگتن یعنی خلع سلاح تهران از ظرفیت ساخت بمب هسته‌ای برسد.

وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، دوشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «من در ژنو با ایده‌های واقعی برای دستیابی به توافقی عادلانه و منصفانه هستم. آنچه روی میز نیست: تسلیم در برابر تهدیدها.»

در حالی که ترامپ بر توانایی‌های هسته‌ای ایران تمرکز کرده، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، اهداف گسترده‌تری را مطرح کرده که شامل مهار برنامه موشک‌های بالستیک ایران، حمایت این کشور از شبه‌نظامیان منطقه‌ای مانند حزب‌الله و حماس، و همچنین رفتار با معترضان در داخل کشور است.

کاخ سفید همچنین تحت فشار اسرائیل برای محدود کردن برنامه موشک‌های بالستیک ایران قرار دارد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل که هفته گذشته با ترامپ دیدار کرد، یکشنبه گفت یک توافق خوب نیازمند برچیدن زیرساخت‌های هسته‌ای ایران و محدودیت بر موشک‌های بالستیک آن است.

ایران گفته تنها درباره موشک‌ها با همتایان منطقه‌ای خود گفت‌وگو خواهد کرد. مقام‌های عرب می‌گویند عمان و قطر در حال تلاش برای سازماندهی یک نشست منطقه‌ای برای بحث درباره مسائل غیرهسته‌ای هستند.

ریچارد نفیو، که در دولت‌های بایدن و اوباما با ایران مذاکره کرده، می‌گوید با توجه به آسیب شدید به توانایی‌های غنی‌سازی ایران در ژوئن گذشته، واشنگتن انگیزه کمی برای مصالحه با ارائه تخفیف گسترده تحریم‌ها دارد.

او گفت: «به نظر می‌رسد آنچه به ایران پیشنهاد شده، مشابه آنچه به ونزوئلا گفته شد است: «تسلیم شوید، و ما به شما حمله نمی‌کنیم.» هرچند این ممکن است رویکرد درستی باشد، اما برای ایران پذیرش آن و نامیدن آن به عنوان «توافق» دشوار خواهد بود.»

اهرم فشاری برای اجبار به توافق

نشست ژنو دومین دیدار میان دو طرف در دو هفته اخیر است. این نشست پس از دور اولیه در عمان انجام می‌شود که هر دو طرف آن را شروعی خوب خواندند. پنج دور مذاکرات هسته‌ای بهار گذشته به جایی نرسید و با حملات قدرتمند اسرائیل و آمریکا به ایران پایان یافت که برنامه هسته‌ای این کشور را به شدت فلج کرد.

استیو ویتکوف، فرستاده ویژه، بار دیگر در مذاکرات با جرد کوشنر، داماد ترامپ، همراه خواهد بود. این دو با هم طرح آتش‌بس غزه را مذاکره کردند.

برخی مذاکره‌کنندگان سابق آمریکایی گفته‌اند ترامپ با افزایش نیروها در خاورمیانه، اهرم فشاری برای اجبار به توافق ایجاد کرده است. پنتاگون هفته گذشته ناو هواپیمابر پیشرفته‌ترین نیروی دریایی آمریکا، یواس‌اس جرالد آر. فورد، را از کارائیب به سمت خاورمیانه اعزام کرد. این ناو به ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن و مجموعه‌ای از دیگر ناوهای جنگی، هواپیماهای جنگی و سیستم‌های دفاع هوایی آمریکا در منطقه خواهد پیوست.

مقام‌های ایرانی بارها شکایت کرده‌اند که آمریکا مشخص نکرده در صورت امتیازدهی ایران در حوزه هسته‌ای، تهران در زمینه لغو تحریم‌ها چه چیزی دریافت خواهد کرد. مقام‌های ایرانی حداقل گفته‌اند تهران خواستار دسترسی سریع به حدود ۶ میلیارد دلار درآمد نفتی ایران است که تحت محدودیت‌های آمریکا در قطر پارک شده است.

افراد درگیر در مذاکرات هسته‌ای بهار گذشته می‌گویند آمریکا هرگز جزئیات تخفیف تحریم‌ها را مشخص نکرد و واشنگتن حتی資金های قطر را نیز خارج از دسترس قرار داده بود.

در چارچوب توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، آمریکا و کشورهای اروپایی در ازای محدودیت‌های سختگیرانه بر غنی‌سازی برای ۱۵ سال، طیف وسیعی از تخفیف تحریم‌های اقتصادی، انرژی و حمل‌ونقل را پیشنهاد کردند. ترامپ در سال ۲۰۱۸ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش از این توافق خارج شد و آن را یک‌طرفه خواند و گفت که به ایران پول نقد داده تا فعالیت‌هایی را تأمین مالی کند که منطقه را بی‌ثبات می‌کند.

کاخ سفید با فشار کنگره برای عدم اجازه تخفیف تحریم‌های مشابهی روبه‌رو است که می‌تواند اقتصاد ایران را احیا کند و به تهران اجازه دهد حمایت از شبه‌نظامیان منطقه‌ای را افزایش دهد.

روبیو یکشنبه گفت انتظارات برای دستیابی به توافق در واشنگتن بالا نیست. او گفت: «هیچ‌کس تاکنون نتوانسته با ایران توافقی موفق انجام دهد. اما ما تلاش خواهیم کرد.»