iran-emrooz.net | Sat, 24.01.2026, 8:54

دولت ایران ضعیف‌تر و آسیب‌پذیرتر از آنچه در دهه‌های اخیر بوده ظاهر شده است، اما همچنان قصد دارد نیروهای نظامی خود را بازسازی کند و ممکن است همچنان به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای باشد؛ این را پنتاگون روز جمعه اعلام کرد.

در «استراتژی ملی دفاع» سالانه که اولویت‌های وزارت دفاع ایالات متحده را برای سال پیش رو تعیین می‌کند، دولت ترامپ اعلام کرد نیروهای آمریکایی در جریان «عملیات چکشی نیمه‌شب» (Operation Midnight Hammer) در ماه ژوئن گذشته، برنامه هسته‌ای ایران را «نابود» کرده‌اند. این سند همچنین اشاره کرد که حملات اسرائیل، محور مقاومت ایران را ویران کرده و حماس و حزب‌الله را به شدت تضعیف نموده است.

با این حال، استراتژی ۳۴ صفحه‌ای تأکید می‌کند: «با وجود این، هرچند ایران در ماه‌های اخیر شکست‌های سنگینی متحمل شده، اما به نظر می‌رسد مصمم است نیروهای نظامی متعارف خود را بازسازی کند. رهبران ایران همچنین امکان تلاش مجدد برای دستیابی به سلاح هسته‌ای را باز گذاشته‌اند؛ از جمله با خودداری از ورود به مذاکرات معنادار.»

این ادبیات در حالی بیان می‌شود که تنش‌ها میان واشنگتن و تهران همچنان ادامه دارد. هفته گذشته پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حالی که ایرانیان در سراسر کشور در تظاهراتی که نیروهای امنیتی آن را سرکوب کردند به اعتراض مشغول بودند، خطاب به آنان گفت: «کمک در راه است»، به نظر می‌رسید که اقدام ایالات متحده برای سرنگونی دولت ایران قریب‌الوقوع است.

اما آقای ترامپ ظاهراً عقب‌نشینی کرد. او اعلام کرد دولت ایران به او اطمینان داده که معترضان را اعدام نخواهد کرد. یکی از توضیحات احتمالی این است که پنتاگون در حال حاضر قدرت نظامی کافی در منطقه برای اجرای چنین عملیاتی ندارد؛ هرچند این وضعیت در حال تغییر است زیرا گروه ضربت ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن به سمت خاورمیانه در حرکت است. آقای ترامپ روز پنج‌شنبه گفت که یک «ناوگان عظیم» در راه است.

استراتژی پنتاگون تأکید می‌کند که ایالات متحده نمی‌تواند این واقعیت را نادیده بگیرد که «رژیم ایران دستانش به خون آمریکایی‌ها آلوده است».

یک مقام ارشد ایرانی روز جمعه گفت هرگونه حمله ایالات متحده علیه ایران به عنوان عملی «جنگ تمام‌عیار» تلقی خواهد شد.

این مقام به خبرنگاران در نیویورک گفت: «این بار، هر حمله‌ای – محدود، نامحدود، جراحی، جنبشی، هر نامی که بر آن بگذارند – را به عنوان جنگ تمام‌عیار علیه ما در نظر می‌گیریم و به شدیدترین شکل ممکن پاسخ خواهیم داد.»

استراتژی پنتاگون به دلیل زبان «اول آمریکا» (America First) خود قابل توجه است؛ در آن از متحدان ناتو به دلیل «سواری مجانی» انتقاد شده و دولت‌های پیشین آمریکا را به دلیل هدر دادن برتری‌های نظامی آمریکا و «جان، حسن نیت و منابع مردم ما در پروژه‌های بزرگ ساخت ملت و تعهدات خودستایانه به حفظ مفاهیم انتزاعی مانند نظم بین‌المللی مبتنی بر قوانین» سرزنش می‌کند.

بازدارندگی در برابر کره شمالی

در سند پنتاگون اعلام شده نقش ایالات متحده در بازدارندگی در برابر کره شمالی «محدودتر» خواهد شد و کره جنوبی مسئولیت اصلی این مأموریت را بر عهده می‌گیرد؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش شمار نیروهای آمریکایی در شبه‌جزیره کره منجر شود.

کره جنوبی هم‌اکنون حدود ۲۸ هزار و ۵۰۰ سرباز آمریکایی را در چارچوب دفاع مشترک در برابر تهدیدات نظامی کره شمالی میزبانی می‌کند و بودجه دفاعی خود را برای سال جاری ۷.۵ درصد افزایش داده است.

پنتاگون در سند ۲۵ صفحه‌ای «راهبرد دفاع ملی» که چارچوب یا جهت‌گیری سیاست‌هایش را مشخص می‌کند، آورده است: «کره جنوبی توانایی دارد مسئولیت اصلی بازدارندگی در برابر کره شمالی را با اتکا به حمایت حیاتی اما محدودتر ایالات متحده بر عهده گیرد.»

در این سند تأکید شده که «این جابه‌جایی در توازن مسئولیت‌ها با منافع آمریکا در به‌روزرسانی آرایش نیروهای ایالات متحده در شبه‌جزیره کره هم‌خوانی دارد.» 

در سال‌های اخیر، مقام‌های آمریکایی خواستار آن بوده‌اند که نیروهای این کشور در کره جنوبی انعطاف‌پذیرتر شده و توانایی انجام مأموریت خارج از شبه‌جزیره کره را نیز داشته باشند؛ از جمله در دفاع از تایوان یا مهار گسترش نفوذ نظامی چین.

کره جنوبی با تغییر مأموریت نیروهای آمریکایی مخالفت کرده، اما طی بیست سال گذشته کوشیده توان دفاعی خود را افزایش دهد تا بتواند در نهایت فرماندهی مشترک نیروهای کره‌ای و آمریکایی را در زمان جنگ بر عهده گیرد. این کشور حدود ۴۵۰ هزار نیروی نظامی دارد.

به گفته یکی از مقام‌های آمریکایی، «البریج کالبی» عالی‌رتبه‌ترین مقام سیاست‌گذاری پنتاگون، هفته آینده به آسیا سفر خواهد کرد و انتظار می‌رود به کره جنوبی نیز برود.

این سند جامع که هر دولت تازه در واشنگتن منتشر می‌کند، دفاع از خاک آمریکا را اولویت اصلی دانسته است. در بخش مربوط به منطقه هند و اقیانوس آرام، پنتاگون اعلام کرده هدف آن است که «چین نتواند بر ایالات متحده یا متحدانش غلبه یابد یا بر آنان سلطه پیدا کند.» 

در این گزارش آمده است: «این هدف به معنای تغییر رژیم یا به راه انداختن نبردی وجودی نیست؛ بلکه دستیابی به صلحی معقول، بر پایه شرایطی مطلوب برای آمریکایی‌ها و در عین حال قابل‌پذیرش برای چین، امکان‌پذیر است.»

در این بخش اشاره مستقیمی به تایوان نشده است.

چین جزیره خودگردان و دموکراتیک تایوان را بخشی از قلمرو خود می‌داند و احتمال استفاده از زور برای کنترل آن را رد نکرده است. تایوان نیز ادعای حاکمیت پکن را رد کرده و می‌گوید تنها مردم تایوان حق تصمیم‌گیری درباره آینده‌شان را دارند.

سند پنتاگون بر پایه «راهبرد امنیت ملی» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، تدوین شده که سال گذشته منتشر شد و در آن آمده بود آمریکا قصد دارد برتری خود را در نیمکره غربی بازگرداند، توان نظامی‌اش را در منطقه هند و اقیانوس آرام تقویت کند و ممکن است روابطش با اروپا را مورد بازنگری قرار دهد.

تداوم حضور آمریکا در اروپا

راهبرد امنیت ملی سال گذشته ترامپ پس از آنکه اروپا را با خطر «محو تمدنی» روبه‌رو دانست و قابلیت آن به‌عنوان متحدی قابل اعتماد را زیر سؤال برد، با واکنش تند کشورهای اروپایی روبه‌رو شد.

دولت ترامپ اکنون بر اوکراین فشار می‌آورد تا برای پایان دادن به جنگ ناشی از تهاجم گسترده روسیه در فوریه ۲۰۲۲، به توافق صلحی دست یابد که بر اساس آن، کی‌یف باید کنترل کل منطقه صنعتی دونباس را به مسکو واگذار کند.

با این حال، سند استراتژیک تازه پنتاگون لحن محتاطانه‌تری نسبت به متحدان اروپایی دارد و می‌گوید ایالات متحده ضمن حفظ تعهد خود به اروپا، اولویت را به دفاع از خاک آمریکا و مهار چین می‌دهد.

در این سند آمده است روسیه همچنان «تهدیدی مداوم اما قابل مدیریت» برای اعضای شرقی ناتو باقی خواهد ماند و پنتاگون گزینه‌هایی به ترامپ ارائه خواهد کرد تا «دسترسی نظامی و تجاری ایالات متحده به نقاط راهبردی» را در سراسر جهان، از جمله در گرینلند تضمین کند.

ترامپ اوایل هفته گفته بود که آمریکا با توافقی در چارچوب ناتو «دسترسی کامل و دائمی» به گرینلند به دست آورده است. دبیرکل ناتو نیز تأکید کرده که اعضا باید تعهد خود به امنیت منطقه شمالگان را افزایش دهند تا با تهدیدات احتمالی روسیه و چین مقابله کنند.