iran-emrooz.net | Mon, 19.01.2026, 11:34

یگانه تربتی و سعاد مخنت / واشنگتن‌پست / ۱۹ ژانویه ۲۰۲۶

ایرانیان که پس از سرکوب گسترده معترضان در کشورشان با هزاران کشته، دچار شوک و اندوه شده‌اند، اکنون با احساساتی چون خیانت، سردرگمی و عدم قطعیت دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ آن هم پس از آن‌که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، بارها وعده داد به نفع آنان مداخله خواهد کرد، اما در نهایت از انجام این کار خودداری کرد.

برخی ایرانیان در گفت‌وگو با خبرنگاران گفته‌اند اظهارات حمایتی ترامپ، پس از آن‌که اعتراض‌ها ابتدا به دلیل شرایط وخیم اقتصادی آغاز شد و سپس به مطالبات گسترده برای سرنگونی کل نظام حاکم انجامید، بر عزم آنان برای مقاومت در برابر حکومت ایران افزود.

حدیث، ۳۶ ساله و ساکن تهران، در مصاحبه‌ای گفت که ایرانیان با وجود کشتار گسترده توسط نیروهای امنیتی، با این انتظار به خیابان‌ها آمدند که ترامپ دستور حمله نظامی به اهدافی در ایران را صادر کند. او گفت: «چشم‌هایمان به آسمان دوخته شده بود، انگار قرار است اتفاقی بیفتد. الان می‌زند. الان حمله می‌کند.» حدیث افزود: «با ترس بیرون آمدیم، اما امید داشتیم ترامپ الان حمله کند، این‌ها را بکشد.»

پس از آن‌که ترامپ از آغاز حمله خودداری کرد، او به این نتیجه رسید که رئیس‌جمهور آمریکا منافع ایرانیان را در نظر ندارد. او گفت: «ترامپ به انسانیت فکر نمی‌کند. … تو به‌راحتی می‌توانستی کاری برای ما انجام بدهی.» او مانند دیگر مصاحبه‌شوندگان، به دلیل ترس از تلافی‌جویی حکومت ایران، نخواست نام خانوادگی‌اش منتشر شود.

آناهیتا، زن ۴۵ ساله ایرانی ساکن استانبول، توصیف کرد که در یکی از شب‌های اخیر، در میان گمانه‌زنی‌های گسترده درباره حمله قریب‌الوقوع آمریکا به ایران، تا صبح بیدار مانده بود. در حالی که قطع اینترنت از سوی دولت ایران ارتباط با داخل کشور را دشوار کرده است، ایرانیان دیگری در ترکیه، ارمنستان و دبی نیز از احساسی مشابه از انتظار و تعلیق خبر دادند.

او گفت: «مدام به این فکر می‌کردم که چقدر درمانده‌ایم که باید برای نجات و آزادی‌مان دعا کنیم کشور دیگری به ما حمله کند.» آناهیتا افزود: «اما امروز بیش از هر چیز، خشم در وجودم موج می‌زند. احساس می‌کنم ترامپ باز هم عقب‌نشینی کرده و جان جوانان ایران را معامله کرده است.»

یک هفته پس از آغاز اعتراض‌ها در ایران در اواخر دسامبر، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال وعده داد که اگر ایران معترضان مسالمت‌جو را بکشد، آمریکا «به کمک آنان خواهد آمد». چند روز بعد، او متعهد شد که «اگر مثل گذشته شروع به کشتن مردم کنند، ما وارد عمل خواهیم شد. ما آن‌ها را بسیار سخت، درست از جایی که درد دارد، هدف قرار خواهیم داد.»

ترامپ در پست دیگری وعده داد که «کمک در راه است» و ایرانیان را تشویق کرد که نهادهای حکومتی را «به تصرف خود درآورند».

گروه‌های حقوق بشری ناظر بر وضعیت ایران معتقدند شمار کشتارهای اخیر دولتی به‌مراتب از دورهای پیشین اعتراض‌ها بیشتر است. عفو بین‌الملل اعلام کرده است بر اساس اطلاعات دریافتی، «کشتارهای جمعی و غیرقانونی در مقیاسی بی‌سابقه» رخ داده است. همچنین خبرگزاری فعالان حقوق بشر گزارش داده است که تا روز یکشنبه، بیش از ۳۵۰۰ معترض کشته شده‌اند.

ویدئوهایی که توسط واشنگتن‌پست راستی‌آزمایی شده‌اند، نشان می‌دهند نیروهای امنیتی در دست‌کم شش شهر ایران، مستقیماً به سوی تجمع‌های معترضان شلیک کرده‌اند.

کاخ سفید به درخواست اظهار نظر برای این گزارش پاسخی نداد.

ترامپ اواخر هفته گذشته گفت که مقام‌های ایرانی طرح اعدام ۸۰۰ معترض را لغو کرده‌اند. واشنگتن‌پست گزارش داده است که ترامپ از طریق یک فرستاده ارشد آمریکایی مطلع شده بود که ایران این اعدام‌ها را لغو کرده است و همین تحول، در کنار فشار متحدان منطقه‌ای، محدودیت منابع نظامی آمریکا و نگرانی از پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی، او را به خودداری از صدور دستور حمله در هفته گذشته سوق داده است.

در واکنش به اظهارات ترامپ درباره اعدام‌ها، علی صالحی، دادستان تهران، روز شنبه در تلویزیون دولتی ایران گفت: «ترامپ همیشه حرف‌های بی‌اساس زیادی می‌زند» و افزود که شمار زیادی کیفرخواست صادر شده است. او گفت: «پاسخ ما قاطع، بازدارنده و سریع است.»

نیروهای امنیتی و سیاهی لشکر هوادار حکومت آخوندها ـــ تهران

رضا پهلوی، ولیعهد پیشین ایران که در این دور از ناآرامی‌ها به برجسته‌ترین چهره اپوزیسیون تبدیل شده است، از ترامپ خواسته «برای کمک به مردم ایران مداخله کند».

پهلوی در بیانیه‌ای که روز شنبه از سوی دفتر او منتشر شد، گفت: «این وظیفه من نیست که به رئیس‌جمهور ترامپ بگویم چه کاری انجام دهد. اما آنچه می‌توانم بگویم این است که مردم ایران از اقدام‌های هدفمند علیه نیروهای امنیتی که آنان را می‌کشند استقبال می‌کنند. در نهایت، تغییر از سوی مردم ایران رقم خواهد خورد. آن‌ها نیروی حاضر در میدان هستند. اما اکنون به مقداری کمک هدفمند نیاز دارند تا کشتارها متوقف شود.»

یزدان شهادایی، سخنگوی «شورای گذار ایران» ــ ائتلافی از گروه‌های مخالف ــ گفت که وعده دادنِ اقدام از سوی ترامپ و سپس مداخله نکردن، رفتاری غیرمسئولانه بوده است. او گفت: «مردم ایران با خود گفتند این بار جهان با ما خواهد بود، اما دیدیم که چنین نبود.»

شهادایی که در آلمان مستقر است، این ماه یکی از امضاکنندگان نامه‌ای سرگشاده خطاب به ترامپ بود که در آن از او خواسته شده بود «علیه ماشین سرکوب اقدام کند و مانع از ادامه کشتار مردمی شود که در پی کرامت، عدالت و آزادی هستند».

اما نازنین انصاری، سردبیر یک روزنامه فارسی‌زبان در لندن و از دیگر امضاکنندگان این نامه سرگشاده، گفت که او خودداری ترامپ از اقدام تاکنون را خیانت تلقی نمی‌کند و احتمال داد که این رفتار یک بلوف باشد. او گفت: «داستان ایران هنوز به پایان نرسیده است.»

برخی ایرانیان همچنان امیدوارند که ترامپ در نهایت تصمیم به مداخله بگیرد. آنان می‌گویند اظهارات او می‌تواند نوعی گمراه‌سازی باشد و یادآوری می‌کنند که اسرائیل ــ و سپس آمریکا ــ در ماه ژوئن، در زمانی دست به حمله نظامی زدند که مقام‌های آمریکایی از آغاز دور تازه‌ای از مذاکرات با ایران درباره برنامه هسته‌ای سخن می‌گفتند.

دو مقام به واشنگتن‌پست گفتند که ترامپ و مشاورانش اکنون گزینه‌های خود را باز نگه داشته‌اند و احتمالاً در حال خریدن زمان هستند؛ آن هم در حالی که ناو هواپیمابر «یواس‌اس آبراهام لینکلن» در مسیر حرکت از آسیا به خاورمیانه قرار دارد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای گفته است: «هیچ‌کس جز خود رئیس‌جمهور ترامپ نمی‌داند که او در قبال ایران چه خواهد کرد.»

برخی مقام‌های خارجی گفته‌اند ترامپ در قبال معترضان ایرانی مسئولیت حمایت دارد.

نوربرت روتگن، عضو نایب‌رئیس کمیته روابط خارجی پارلمان آلمان، گفت: «رئیس‌جمهور آمریکا با تشویق مردم و ارائه صریح وعده کمک ــ با اعلام این‌که کمک در راه است ــ مسئولیتی را پذیرفته که بعداً نمی‌تواند آن را انکار کند.» او افزود: «من به‌شدت از سخنان و درگیری فعال رئیس‌جمهور استقبال کردم. اما همچنین معتقدم باید به‌روشنی گفته شود که او اکنون مسئولیت دارد پای حرف‌هایش بایستد و آنچه را وعده داده عملی کند.»

یک مقام اروپایی دیگر که برای بیان صریح دیدگاه خود درباره رئیس‌جمهور آمریکا نخواست نامش فاش شود، گفت بسیاری از ایرانیان «اعتماد داشتند ــ و هنوز هم دارند ــ که او آن‌ها را رها نخواهد کرد و به سرنگونی کمک خواهد کرد. اگر او اکنون به‌طور کامل عقب‌نشینی کند، ترامپ باید با این واقعیت کنار بیاید که در تاریخ به‌عنوان کسی ثبت خواهد شد که غیرنظامیان ایرانی را به اعتراض تشویق کرد و وعده کمک داد، اما سپس آن‌ها را رها کرد.»

در حالی که اظهارات ترامپ ممکن است به تشدید اعتراض‌ها دامن زده باشد، علی فتح‌الله‌نژاد، مدیر «مرکز خاورمیانه و نظم جهانی» در برلین، گفت تشخیص این‌که این سخنان تا چه اندازه بر رفتار حکومت یا واکنش خشونت‌آمیز آن تأثیر گذاشته، دشوار است. او گفت: «فکر نمی‌کنم این عامل، دلیل اصلی آن سطح از خشونت دولتی بوده باشد.»

در داخل کشور، برخی ایرانیان می‌گویند اکنون احساس شکست می‌کنند. در روایت‌هایی که به‌صورت آنلاین منتشر شده، ایرانیان از ضربه‌های روحی شدید و عزاداری عمیق سخن گفته‌اند.

یک زن در تهران که پیام صوتی او از طریق واسطه‌ای در اختیار واشنگتن‌پست قرار گرفته، هفته گذشته گفت که زندگی از شهرِ معمولاً پرجنب‌وجوش او رخت بربسته است. به گفته او، تنها فروشگاه‌های عرضه‌کننده کالاهای ضروری باز هستند و تقریباً هیچ‌کس شب‌ها جرأت خروج از خانه را ندارد.

او گفت: «مردم به‌شدت غمگین و خسته‌اند. هیچ زندگی‌ای وجود ندارد.»