iran-emrooz.net | Sun, 11.01.2026, 22:54

جان گمبریل / خبرگزاری آسوشیتدپرس / ۱۱ ژانویه ۲۰۲۶

فعالان حقوق بشر اعلام کرده‌اند که در پی سرکوب اعتراضات سراسری در ایران، دست‌کم ۵۳۸ نفر کشته شده‌اند و بیم آن می‌رود شمار واقعی کشته‌شدگان بسیار بیشتر باشد. هم‌زمان، تهران هشدار داده است که در صورت استفاده آمریکا از نیروی نظامی برای حمایت از معترضان، نیروهای آمریکایی و اسرائیل «اهداف مشروع» ایران تلقی خواهند شد.

بر اساس گزارش “خبرگزاری فعالان حقوق بشر” (هرانا) مستقر در آمریکا، که در سال‌های اخیر در پوشش اعتراضات ایران سابقه‌ درستی دارد، در جریان دو هفته اعتراضات اخیر بیش از ۱۰ هزار و ۶۰۰ نفر بازداشت شده‌اند. این منبع اعلام کرده از میان کشته‌شدگان، ۴۹۰ نفر از معترضان و ۴۸ نفر از نیروهای امنیتی بوده‌اند.

با قطع اینترنت و خطوط تلفن در ایران، ارزیابی دقیق اعتراضات از خارج کشور دشوارتر شده است و خبرگزاری آسوشیتدپرس امکان راستی‌آزمایی مستقل این آمار را ندارد. دولت ایران تاکنون آماری رسمی از تلفات ارائه نکرده است.

فعالان و ناظران خارج از کشور نگران‌اند که این قطع ارتباطات، به نیروهای تندرو در نهادهای امنیتی ایران برای ادامه‌ی سرکوب خونین جسارت بیشتری داده باشد. روز یکشنبه نیز معترضان بار دیگر در خیابان‌های پایتخت و دومین شهر بزرگ کشور به خیابان‌ها آمدند.

واکنش ایالات متحده

رئیس‌جمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، در پیامی در شبکه‌های اجتماعی از معترضان حمایت کرده و نوشته است: «ایران در آستانه‌ی آزادی است، شاید مانند هیچ زمانی در تاریخ خود. آمریکا آماده‌ی کمک است!»

منابع آگاه از گفت‌وگوهای داخلی کاخ سفید که نخواستند نامشان فاش شود، گفته‌اند ترامپ و تیم امنیت ملی او در حال بررسی گزینه‌هایی از جمله حملات سایبری و حتی حملات مستقیم توسط نیروهای آمریکایی یا اسرائیلی علیه ایران هستند. با این حال، هنوز تصمیم نهایی در این خصوص اتخاذ نشده است و کاخ سفید از اظهارنظر در این باره خودداری کرده است. حضور گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه کارائیب نیز یکی از عوامل تأثیرگذار بر تصمیمات پنتاگون و تیم امنیت ملی ترامپ اعلام شده است.

تهدیدهای جدید در مجلس ایران

تهدید ایران علیه نیروهای آمریکایی و اسرائیلی در جریان سخنرانی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و از چهره‌های تندرو که پیش‌تر نامزد ریاست‌جمهوری نیز بوده، مطرح شد.

قالیباف در سخنان خود اسرائیل را «سرزمین اشغالی» خوانده و گفت: «در صورت هرگونه حمله به ایران، هم سرزمین اشغالی و هم تمامی مراکز، پایگاه‌ها و کشتی‌های آمریکایی در منطقه اهداف مشروع ما خواهند بود. ما خود را محدود به واکنش پس از حمله نمی‌دانیم و بر اساس هر نشانه‌ی عینی از تهدید، اقدام خواهیم کرد.»

پس از این سخنان، نمایندگان مجلس در صحن علنی شعار «مرگ بر آمریکا» سر دادند.

تحلیلگران می‌گویند مشخص نیست تهدید ایران تا چه اندازه جدی است؛ به‌ویژه پس از آن‌که سامانه‌های پدافند هوایی این کشور در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ماه ژوئن نابود شد. تصمیم نهایی برای ورود به جنگ، طبق ساختار قدرت ایران، تنها در اختیار رهبر جمهوری اسلامی آیت‌الله علی خامنه‌ای ۸۶ ساله است.

ارتش آمریکا در بیانیه‌ای گفته است در خاورمیانه «دارای نیروهایی با گستره‌ی کامل توان رزمی برای دفاع از نیروها، شرکای منطقه‌ای و منافع ایالات متحده» است. ایران در ماه ژوئن پایگاه هوایی العدید در قطر را هدف حملات موشکی قرار داد. ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا نیز در بحرین مستقر است.

در همین حال، یک مقام اسرائیلی که به‌دلیل نداشتن مجوز رسمی خواست نامش فاش نشود، اعلام کرد اسرائیل «به‌دقت در حال رصد» تنش میان آمریکا و ایران است. نخست‌وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نیز در گفت‌وگویی با وزیر خارجه آمریکا مارکو روبیو درباره ایران مذاکره کرده است.

نتانیاهو گفت: «ملت اسرائیل و جهان شاهد شجاعت بی‌نظیر مردم ایران هستند.»

در واتیکان، پاپ لئو چهاردهم نیز ایران را از جمله مناطقی دانست که «تنش‌های جاری همچنان جان‌های بسیاری را می‌گیرد» و ابراز امیدواری کرد که گفتگو و صلح در مسیر خیر جمعی جامعه پرورش یابد.

واکنش‌های جهانی

در چند پایتخت جهان تجمع‌هایی در حمایت از معترضان ایرانی برگزار شد. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل آنتونیو گوترش گفت او از گزارش‌های مربوط به خشونت علیه معترضان و «ده‌ها کشته» شوکه شده و از مقام‌های ایرانی خواسته است نهایت خویشتنداری را نشان دهند و ارتباطات اینترنتی را بازگردانند.

اعتراضات در تهران و مشهد

ویدئوهای منتشرشده در اینترنت – که گمان می‌رود از طریق ترمینال‌های ماهواره‌ای استارلینک ارسال شده باشند – تجمع‌های معترضان را در محله پونک در شمال تهران نشان می‌داد. در آنجا نیروهای امنیتی خیابان‌ها را مسدود کرده بودند و معترضان با تلفن‌های همراه روشن خود نورافشانی می‌کردند و صدای کوبیدن فلز و انفجار ترقه‌ها به گوش می‌رسید.

خبرگزاری فعالان حقوق بشر (هرانا) گزارش داد: «الگوی اعتراضات در پایتخت عمدتاً به‌صورت تجمع‌های پراکنده، کوتاه‌مدت و سیال درآمده است؛ رویکردی که در واکنش به حضور گسترده نیروهای امنیتی و افزایش فشار میدانی شکل گرفته. گزارش‌هایی از پرواز پهپادهای نظارتی و تحرکات نیروهای امنیتی در اطراف محل‌های تجمع دریافت شده که نشانگر استمرار کنترل و پایش امنیتی است.»

در مشهد، دومین شهر بزرگ ایران در ۷۲۵ کیلومتری شمال شرقی تهران، تصاویری از درگیری معترضان با نیروهای امنیتی منتشر شده است. اعتراضاتی در کرمان نیز در حدود ۸۰۰ کیلومتری جنوب‌شرقی تهران گزارش شده است.

تلویزیون دولتی ایران روز یکشنبه صبح خبرنگاران خود را در خیابان‌های تعدادی از شهرها به تصویر کشید تا صحنه‌هایی از آرامش نشان دهد، اما تهران و مشهد در میان این شهرها نبودند.

لحن تندتر مقامات

در ادامه‌ی لفاظی‌های دولتی، علی لاریجانی، مقام ارشد امنیتی، برخی معترضان را متهم کرد که «دست به کشتن مردم یا سوزاندن آنان زده‌اند»، و این رفتار را مشابه اقدامات داعش دانست.

تلویزیون دولتی همچنین تصاویری از تشییع پیکر نیروهای کشته‌شده امنیتی پخش کرد و گزارش داد شش نفر دیگر از آنان در کرمانشاه کشته شده‌اند. در استان فارس ۱۳ نفر و در استان خراسان شمالی هفت نیروی امنیتی جان باخته‌اند. تلویزیون تصاویر کامیونی پر از کیسه‌های جسد و سپس صحنه‌هایی از سردخانه‌ها را نشان داد.

حتی مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری اصلاح‌طلب ایران، که پیش از اوج‌گیری اعتراضات تلاش داشت خشم عمومی را مهار کند، در گفت‌وگویی تلویزیونی لحن تندتری اتخاذ کرد و گفت: «مردم نگرانی‌هایی دارند؛ باید با آنان بنشینیم و اگر وظیفه ماست، مشکلاتشان را حل کنیم. اما وظیفه‌ی بزرگ‌تر ما این است که نگذاریم گروهی آشوبگر کل جامعه را از میان ببرد.»

ریشه اعتراضات

اعتراضات از تاریخ ۲۸ دسامبر و در پی سقوط ارزش ریال ایران آغاز شد؛ پول ملی اکنون به نرخ بیش از یک میلیون و چهارصد هزار ریال در برابر هر دلار معامله می‌شود. فشار سنگین تحریم‌های بین‌المللی – که بخشی از آن به‌دلیل برنامه هسته‌ای ایران اعمال شده – اقتصاد کشور را به شدت تحت فشار گذاشته است. این اعتراضات به سرعت شدت گرفت و به شعارهایی علیه کلیت نظام جمهوری اسلامی تبدیل شد.