iran-emrooz.net | Fri, 09.01.2026, 13:46

پریسا حافظی / خبرگزاری رویترز / ۹ ژانویه ۲۰۲۶

روز جمعه، در پی اقدام مقامات ایران برای قطع اینترنت به منظور مهار اعتراضاتِ در حال گسترش، ارتباط این کشور با جهان خارج تا حد زیادی قطع شد. تماس‌های تلفنی با داخل کشور برقرار نمی‌شود، پروازها لغو شده‌اند و وب‌سایت‌های خبری داخلی ایران تنها به صورت متناوب به‌روزرسانی می‌شوند.

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری سالامی، معترضان را به اقدام به نیابت از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا متهم کرد. وی با بیان اینکه آشوبگران به اموال عمومی حمله می‌کنند، هشدار داد که تهران فعالیت افرادی را که به عنوان «مزدور بیگانگان» عمل می‌کنند، تحمل نخواهد کرد.

این اعتراضات که به دلیل یک موج تورمی آغاز شد، هنوز به ابعاد ناآرامی‌های سه سال پیش نرسیده است، اما در سراسر ایران گسترش یافته و گزارش‌هایی از کشته شدن و ده‌ها نفر کشته شده‌اند. این در حالی است که مقامات به دلیل وضعیت وخیم اقتصادی و پیامدهای جنگ سال گذشته با اسرائیل و ایالات متحده، آسیب‌پذیرتر به نظر می‌رسند.

تصاویر آتش‌سوزی‌های گسترده در شهرهای ایران

گروه حقوق بشری ایرانی «هه‌نگاو» گزارش داد که راهپیمایی اعتراضی پس از نماز جمعه در زاهدان، جایی که اقلیت بلوچ در آن ساکن هستند، با تیراندازی روبرو شد که منجر به مجروح شدن چندین نفر گشت.

جناح‌های پراکنده اپوزیسیون خارج از کشور، خواستار اعتراضات بیشتر در روز جمعه شدند. رضا پهلوی، فرزند تبعیدی شاه سابق ایران، در پیامی در رسانه‌های اجتماعی به ایرانیان گفت: «چشمان جهان به شماست. به خیابان‌ها بیایید.»

ترامپ که تابستان گذشته ایران را بمباران کرد و هفته پیش به تهران هشدار داده بود که ممکن است به کمک معترضان بیاید، روز جمعه گفت که با پهلوی دیدار نخواهد کرد و «مطمئن نیست که حمایت از او مناسب باشد.»

تصاویر منتشر شده توسط تلویزیون دولتی در طول شب، آنچه را که اتوبوس‌ها، خودروها و موتورسیکلت‌های در حال سوختن و همچنین آتش‌سوزی در ایستگاه‌های مترو و بانک‌ها خوانده می‌شد، نشان داد. تلویزیون دولتی ایران، سازمان مجاهدین خلق (MKO) را  به سازماندهی ناآرامی‌ها متهم کرد.

خبرنگار تلویزیون دولتی که مقابل آتش‌سوزی‌ها در خیابان شریعتی در بندر رشت (دریای خزر) ایستاده بود، گفت: «اینجا شبیه به منطقه جنگی است؛ تمام مغازه‌ها تخریب شده‌اند.»

ویدئوهایی که توسط رویترز تأیید شده و در تهران، پایتخت، ضبط شده‌اند، صدها نفر را در حال راهپیمایی نشان می‌دهند. در یکی از این ویدئوها، صدای زنی شنیده می‌شود که فریاد می‌زند: «مرگ بر خامنه‌ای!»

ایران پیش از این نیز ناآرامی‌های بسیار بزرگ‌تری را سرکوب کرده است، اما اکنون با وضعیت اقتصادی وخیم‌تر و تشدید فشارهای بین‌المللی ناشی از تحریم‌های جهانی علیه برنامه هسته‌ای مورد مناقشه خود که از سپتامبر گذشته مجدداً اعمال شده‌اند، روبروست.

هشدار خامنه‌ای به معترضان

مقامات رویکردی دوگانه را در پیش گرفته‌اند: توصیف اعتراضات اقتصادی به عنوان «مطالبات مشروع» و در عین حال محکوم کردن افرادی که آن‌ها را «آشوبگران خشونت‌طلب» می‌نامند و سرکوب آن‌ها توسط نیروهای امنیتی.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، به نمایندگان گفت که صدای معترضان باید شنیده شود، اما با هر موردی که به «شبکه‌های جاسوسی بیگانه» مرتبط باشد، باید برخورد متفاوتی صورت گیرد.

رهبر جمهوری اسلامی، که بالاترین مرجع قدرت در ایران و فوقِ رئیس‌جمهور منتخب و مجلس است، در سخنرانی روز جمعه خود از لحن تندتری استفاده کرد.

وی با متهم کردن شرکت‌کنندگان در ناآرامی‌ها به تلاش برای خوشنود کردن ترامپ، گفت: «جمهوری اسلامی با خون صدها هزار انسان شریف به قدرت رسیده است. در برابر تخریب‌گران عقب‌نشینی نخواهد کرد.»

در حالی که اعتراضات اولیه بر اقتصاد متمرکز بود — با توجه به اینکه ارزش پول ملی (ریال) در سال گذشته نیمی از ارزش خود را در برابر دلار از دست داد و تورم در ماه دسامبر از مرز ۴۰ درصد گذشت — این حرکت‌ها تغییر شکل داده و شعارهای مستقیم علیه مقامات را شامل شده است.

معترضان شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور» سر داده و از پادشاهی سابق که در سال ۱۹۷۹ سرنگون شد، تمجید کرده‌اند. میزان حمایت داخلی در ایران از سلطنت‌طلبان یا مجاهدین خلق (فعال‌ترین گروه‌های خارج‌نشین) مورد اختلاف نظر است.

بیشتر تظاهرکنندگان در ویدئوهای مشاهده شده توسط رویترز — که بسیاری از آن‌ها مستقلاً قابل تأیید نبوده‌اند — مردان جوان بوده‌اند.

ایران در طول شب اینترنت را مسدود کرد. خبرنگاران رویترز که تلاش کردند روز جمعه از خارج با ایران تماس تلفنی برقرار کنند، موفق به انجام این کار نشدند.

طبق اطلاعات وب‌سایت فرودگاه دبی، دست‌کم شش پرواز میان دبی و شهرهای ایران که برای روز جمعه برنامه‌ریزی شده بود، لغو شده است.