iran-emrooz.net | Thu, 08.01.2026, 14:32

توماس ال. فریدمن / نیویورک تایمز / ۸ ژانویه ۲۰۲۶

رئیس‌جمهور ترامپ روز سه‌شنبه اعلام کرد که ونزوئلا قرار است تحویل نفتی به ارزش حداکثر ۳ میلیارد دلار را آغاز کند؛ نفتی که به گفته ترامپ، او آن را «برای بهره‌مندی مردم ونزوئلا و ایالات متحده» توزیع خواهد کرد. اما رئیس‌جمهور توضیح نداد این اقدام بر چه مبنای حقوقی انجام می‌شود و این پول دقیقاً به کجا خواهد رفت.

اما برای مردم ونزوئلا، یک چیز قطعی است: اگر پیش‌تر نمی‌دانستید، اکنون می‌دانید. ترامپ برای آزاد کردن نفت شما آمده است، نه مردم شما. متأسفم که باید بگویم، شنبه گذشته «روز نفت» بود، نه «روز آزادی».

اکنون روشن شده است که اولویت ترامپ در به دام انداختن رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، نه امن‌سازی آن کشور برای بازگشت دموکراسی، بلکه امن‌سازی آن برای بازگشت سلطه شرکت‌های نفتی آمریکایی بر استخراج نفت ونزوئلا بوده است. ترامپ احتمالاً امیدوار است اگر بتواند ذخایر عظیم و دست‌نخورده نفت ونزوئلا را وارد بازار کند، قیمت بنزین را در پمپ‌ها به حدود یک دلار در هر گالن کاهش دهد و در انتخابات میان‌دوره‌ای پیروز شود. اما من فکر نمی‌کنم این کار به این سادگی باشد. پیش‌بینی من این است: ترامپ به‌زودی خواهد فهمید که تنها راه احیای سرمایه‌گذاری‌های بزرگ نفتی آمریکا در ونزوئلا، احیای دموکراسی در این کشور است.

چرا؟ زیرا شرکت‌های بزرگ نفتی ما شرکت‌هایی عمومی و جدی با سهام‌داران هستند، و کدام شرکت عاقلی حاضر است سرمایه‌گذاری بلندمدت و عظیمی در کشوری انجام دهد که کسانی که آخرین انتخابات را دزدیده‌اند، همچنان — منهای رهبرشان — در قدرت نگه داشته شده‌اند تا به جای «دون کورلئونه» خودشان، از «دون ترامپ» ما دستور بگیرند؟ آن هم در حالی که برندگان واقعی آخرین انتخابات یا در تبعید هستند یا در خیابان‌ها، خشمگین و مخالف بقای این دیکتاتوری ناقص و دست‌نشانده.

اگر شما مدیر یک شرکت بزرگ نفتی آمریکایی بودید، آیا میلیاردها دلار در کشوری خارجی سرمایه‌گذاری می‌کردید که با کنترل از راه دور از کاخ سفید اداره می‌شود و همواره زیر تهدید استفاده از زور توسط ترامپ، پیت هگست، مارکو روبیو و استیون میلر قرار دارد؟ من حتی در دکه لیمونادفروشی آن‌ها هم سرمایه‌گذاری نمی‌کردم.

گزارش‌ها حاکی از آن است که ترامپ قصد دارد روز جمعه با نمایندگان سه شرکت بزرگ نفتی آمریکا در کاخ سفید دیدار کند؛ احتمالاً برای ارائه پیشنهادی «که نتوان آن را رد کرد» — یعنی فرصتی برای شرط‌بندی چندمیلیارددلاری بر سر ترمیم بخش نفت ونزوئلا، شاید همراه با وعده یارانه‌های دولتی آمریکا. شورون تنها شرکت بزرگ نفتی آمریکایی است که هم‌اکنون در ونزوئلا فعالیت دارد و حضور خود را از طریق یک مجوز ویژه دولت آمریکا حفظ کرده است؛ کونوکو‌فیلیپس و اکسون‌موبیل از سال ۲۰۰۷ و پس از ملی شدن دارایی‌هایشان، این کشور را ترک کرده‌اند. کونوکو‌فیلیپس در حال حاضر در پی بازیابی حدود ۱۲ میلیارد دلار از محل احکام داوری و بهره مربوطه است و اکسون‌موبیل اعلام کرده که ونزوئلا حدود ۲۰ میلیارد دلار به این شرکت بدهکار است.

دوست داشتم مگسی باشم بر دیوار آن جلسه کاخ سفید. زیرا پس از گفت‌وگو با افراد فعال در صنعت نفت آمریکا، برایم روشن شده است که اگر ترامپ می‌خواهد شرکت‌های آمریکایی میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری جدید برای بازسازی زیرساخت نفتی ونزوئلا انجام دهند، نخستین چیزی که به او خواهند گفت این است که به بازگشت حاکمیت قانون در ونزوئلا نیاز دارند. همچنین خواهند گفت که به امنیت فیزیکی نیروهایشان در محل، دولتی باثبات، بازپرداخت بدهی‌های مربوط به دارایی‌های مصادره‌شده، قانونی جدید برای نحوه تقسیم سود نفت — نه بر اساس هوس‌های ترامپ — و توافقی نیاز دارند که بر اساس آن، هرگونه اختلاف به داوری بین‌المللی ارجاع شود، نه دادگاه‌های محلی.

اگر من جای شرکت‌های نفتی بودم، همچنین می‌خواستم ونزوئلا دارای دولتی باشد که به‌طور دموکراتیک انتخاب شده و نماینده اراده مردم باشد؛ دولتی که بتواند به‌طور مشروع وارد همان نوع قراردادهایی شود که سرمایه‌گذاران نفتی آمریکا به آن علاقه دارند — قراردادهایی بلندمدت، سودآور، باثبات و امن، با شرایطی که احتمالاً اکثریت ونزوئلایی‌ها از آن حمایت کنند.

من نمی‌گویم شرکت‌های نفتی صلیبیون دموکراسی هستند. این شرکت‌ها شیفته ثبات‌اند، نه دموکراسی. اما هیچ راهی وجود ندارد که کشوری تحت حاکمیت یک باند نامشروع و هدایت‌شده از سوی ترامپ از «مینی‌مادوروها» — که تا زمانی شغل و آزادی خود را حفظ می‌کنند که اوامر ترامپ را اجرا کنند — مکانی باثبات باشد. فراموش نکنید که برآورد می‌شود مخالفان دولت ونزوئلا در آخرین انتخابات نزدیک به ۷۰ درصد آرا را به دست آورده‌اند، اما با این حال توسط ترامپ کنار زده شده‌اند؛ ترامپی که ظاهراً ترجیح می‌دهد فقط با نوکرصفتان ونزوئلایی معامله کند، نه با نیروهای لیبرال.

در عمل، به شرکت‌های نفتی ما گفته می‌شود در کشوری سرمایه‌گذاری کنند که «باند ترامپ» به «مافیای ونزوئلا» دستور خواهد داد چه بکند. چه فرصت فوق‌العاده‌ای! راستی، یادم رفت بگویم که اندکی پس از آنکه ترامپ کنترل ونزوئلا را به دست گرفت، درباره انجام کاری مشابه در گرینلند هم صحبت می‌کرد. چه کسی قرار است بر همه این‌ها نظارت کند؟

پس از آنکه ایالات متحده شنبه گذشته مادورو و همسرش را بازداشت کرد و برای محاکمه کیفری به نیویورک برد، ترامپ گفت تیم او با همکاری دلسی رودریگز، معاون مادورو که اکنون رهبر موقت کشور شده است، ونزوئلا را «اداره» خواهد کرد. هنگامی که رودریگز در ابتدا نشان داد که صرفاً از واشنگتن دستور نخواهد گرفت، ترامپ گفت: «اگر کار درست را انجام ندهد، بهای بسیار سنگینی خواهد پرداخت، احتمالاً سنگین‌تر از مادورو.» رودریگز سپس موضع خود را نرم‌تر کرد، اما شامگاه سه‌شنبه چند هزار نفر از حامیان مادورو به خیابان‌های کاراکاس آمدند تا رئیس‌جمهور آمریکا را محکوم کنند. این صحنه را زیر نظر داشته باشید.

در همین حال، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، «ماریا کورینا ماچادو»، برنده جایزه صلح نوبل سال گذشته، در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز، رودریگز را «یکی از معماران اصلی شکنجه، سرکوب، فساد و قاچاق مواد مخدر» توصیف کرد و او را متحدی کلیدی برای روسیه، چین و ایران دانست که نه سرمایه‌گذاران و نه مردم ونزوئلا نمی‌توانند به او اعتماد کنند. (این همان شریک ترامپ است!) ماچادو همچنین افزود که قصد دارد برای تقویت اپوزیسیون، از تبعید به ونزوئلا بازگردد.

ماچادو گفت: «ما در شرایطی متقلبانه، انتخاباتی را با پیروزی قاطع بردیم. در انتخابات آزاد و منصفانه، بیش از ۹۰ درصد آرا را به دست خواهیم آورد؛ در این هیچ تردیدی ندارم.» به‌طور گسترده پذیرفته شده است که ادموندو گونزالس — که پس از آنکه دولت مادورو، ماچادو را از نامزدی منع کرد، به‌عنوان نامزد جایگزین او در انتخابات ریاست‌جمهوری شرکت کرد — بیش از دو سوم آرای انتخابات ۲۰۲۴ را به دست آورده است. اما بنا بر گزارش‌ها، یکی از دلایل ترامپ برای ترجیح ندادن ماچادو به‌عنوان رئیس‌جمهور این است که جایزه صلح نوبل به او تعلق گرفت، نه به خود ترامپ (هرچند او ادعا می‌کند این موضوع در تصمیمش برای حمایت از رودریگز نقشی نداشته است).

تکرار می‌کنم: اگر شما یک شرکت بزرگ نفتی آمریکایی بودید، آیا با میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری، وارد چنین سیرکی می‌شدید، آن هم در حالی که این‌همه جای باثبات‌تر برای سرمایه‌گذاری وجود دارد؟ من به این نگاه نخواهم کرد که مدیران نفتی روز جمعه برای خلاص شدن از فشار ترامپ چه حرفی به او می‌زنند؛ بلکه به این نگاه خواهم کرد که با پولشان چه می‌کنند و در تماس‌های بعدی اعلام سود و زیان، به سهام‌داران خود چه می‌گویند.

جان رپلی، کارشناس اقتصاد سیاسی جهانی، در مقاله‌ای در نشریه «UnHerd» نوشت: «زیرساخت نفتی ونزوئلا در اثر سال‌ها غفلت چنان فرسوده شده و فضای کسب‌وکار آن به دلیل دهه‌ها فساد و سوء‌حکمرانی تا این اندازه دشوار است که حجم سرمایه‌گذاری لازم برای احیای تولید، پالایش و صادرات نفت بسیار عظیم خواهد بود — برآوردهای معمول از رقمی بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار طی ۱۵ سال حکایت دارند.»

او می‌افزاید، با توجه به پروژه‌هایی که هم‌اکنون در نقاط دیگر جهان در جریان است، روشن نیست که شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا چه مزیتی «از انتقال ناگهانی سرمایه به ونزوئلا» به دست خواهند آورد. رپلی تأکید می‌کند که «افق‌های زمانی طولانی این سرمایه‌گذاری‌ها مستلزم محیطی باثبات و قابل پیش‌بینی است تا شرکت‌های بزرگ دوباره با خیال راحت پول خود را وارد کنند. به عبارت دیگر، تغییر رژیم. و آنچه شنبه رخ داد، فاصله زیادی با چنین تغییری داشت.»

ترامپ و معاون رئیس دفتر او در امور سیاست‌گذاری، استیون میلر، گمان می‌کنند واقعاً می‌دانند جهان چگونه کار می‌کند — قدرتمندان هر کاری بخواهند می‌کنند و ضعیفان ناچار به تسلیم‌اند. ظاهراً آن‌ها شورش‌های گروه‌های شبه‌نظامی نامنظم علیه ارتش آمریکا در عراق و افغانستان را از یاد برده‌اند؛ شورش‌هایی که ما را از هر دو کشور بیرون راند. ترامپ و میلر امروز در محاصره چاپلوسان زندگی می‌کنند و هیچ‌یک تاکنون در خارج از کشور زندگی نکرده‌اند؛ بنابراین هیچ درکی از این ندارند که مردم چگونه و تا چه حد می‌توانند — گاه آشکار و گاه پنهان — در برابر تحقیر شدن توسط خارجی‌های زورگو که به آن‌ها دستور می‌دهند چه بکنند، مقاومت کنند.

ترامپ معتقد است انتخابات آزاد و منصفانه حواس‌پرتی‌ای است که مانع راه‌اندازی دوباره بخش نفت ونزوئلا می‌شود. من مخالفم. به نظر من، این انتخابات پیش‌شرط است.

«بدون انتخابات واقعی در ونزوئلا، نه سرمایه‌گذاری بزرگ آمریکایی در کار خواهد بود، نه افزایش واقعی صادرات نفت.»