سه شنبه ۱۶ دي ۱۴۰۴ - Tuesday 6 January 2026
ايران امروز
iran-emrooz.net | Mon, 05.01.2026, 8:22

طرح فرار خامنه‌ای به مسکو در صورت تشدید ناآرامی‌ها


گابریل واینایگر / روزنامه تایمز / ۴ ژانویه ۲۰۲۶

بر اساس یک گزارش اطلاعاتی که در اختیار روزنامه «تایمز» قرار گرفته است، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در صورت ناتوانی نیروهای امنیتی در سرکوب اعتراض‌ها یا ریزش آن‌ها، برنامه‌ای جایگزین برای ترک کشور دارد.

خامنه‌ای ۸۶ ساله قصد دارد در چنین شرایطی تهران را به همراه حلقه‌ای بسیار محدود شامل حداکثر ۲۰ نفر از نزدیکان، اعضای خانواده و دستیارانش ترک کند؛ به‌ویژه اگر به این جمع‌بندی برسد که ارتش و نیروهای امنیتی مأمور مهار ناآرامی‌ها در حال فرار، ریزش یا سرپیچی از دستورات هستند.

یک منبع اطلاعاتی به «تایمز» گفته است: «طرح دوم این است که خامنه‌ای و حلقه بسیار نزدیک او از همکاران و خانواده، از جمله پسرش و جانشین بالقوه‌اش، مجتبی، کشور را ترک کنند.»

بنی سبطی، که پس از فرار از ایران هشت سال بعد از انقلاب اسلامی، دهه‌ها در دستگاه اطلاعاتی اسرائیل فعالیت داشته، به «تایمز» گفت خامنه‌ای به مسکو خواهد گریخت، زیرا «جای دیگری برای او وجود ندارد».

به گفته او، خامنه‌ای «پوتین را تحسین می‌کند و از نظر او فرهنگ ایرانی به فرهنگ روسی نزدیک‌تر است».

این طرح خروج، با الگوبرداری از فرار متحدش، بشار اسد، رئیس‌جمهور ساقط‌شده سوریه، طراحی شده است؛ کسی که در دسامبر ۲۰۲۴ و پیش از آنکه نیروهای مخالف وارد دمشق شوند، با هواپیما به مسکو گریخت و به خانواده‌اش پیوست.

این منبع افزود: «آن‌ها مسیر خروج از تهران را در صورت احساس نیاز به فرار طراحی کرده‌اند»؛ مسیری که شامل «تجمیع دارایی‌ها، املاک در خارج از کشور و پول نقد برای تسهیل عبور امن» است.

خامنه‌ای به در اختیار داشتن شبکه‌ای گسترده از دارایی‌ها شهرت دارد؛ بخشی از این دارایی‌ها زیر نظر یکی از قدرتمندترین نهادهای ایران، ستاد اجرایی فرمان امام (ستاد)، قرار دارد که بخشی از نظام بنیادهای شبه‌دولتی موسوم به نهادهای خیریه است و به پنهان‌کاری مالی معروف‌اند. بر اساس تحقیقی از خبرگزاری رویترز در سال ۲۰۱۳، برآورد می‌شود مجموع این دارایی‌ها به حدود ۹۵ میلیارد دلار برسد؛ شامل املاک و شرکت‌هایی که همگی در کنترل مستقیم خامنه‌ای هستند.

بسیاری از نزدیک‌ترین اطرافیان او، از جمله علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران — که پیش‌تر به دونالد ترامپ هشدار داده بود در امور تهران دخالت نکند — اعضای خانواده‌ای دارند که هم‌اکنون در خارج از کشور زندگی می‌کنند؛ از جمله در ایالات متحده، کانادا و دبی.

اعتراض‌های سراسری که در پی فشارهای اقتصادی شکل گرفته، طی هفته گذشته شهرهای مختلف ایران، از جمله شهر مذهبی قم، را دربر گرفته است.

معترضان نیروهای ضد شورش — شامل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج، پلیس و ارتش — را به استفاده از خشونت برای سرکوب اعتراض‌ها متهم می‌کنند؛ از جمله به‌کارگیری گلوله جنگی، گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش.

این نیروها به‌طور کامل تحت فرمان خامنه‌ای قرار دارند؛ کسی که منبع نهایی قدرت در جمهوری اسلامی است و بر ارتش، دستگاه قضایی و رسانه‌ها برتری دارد. او برای اعمال قدرت خود به سپاه پاسداران به‌عنوان ستون اصلی اقتدار متکی است.

فعال شدن طرح فرار منوط به آن است که خامنه‌ای احساس کند نیروهای امنیتی از اجرای دستورات سر باز می‌زنند. بنا بر یک ارزیابی روان‌شناختی از رهبر ایران که توسط یک نهاد اطلاعاتی غربی تهیه و در اختیار «تایمز» قرار گرفته، فرار یا ریزش نیروها به‌سادگی رخ نمی‌دهد، زیرا خامنه‌ای با حفاظت از وفاداران، کنترل انتصابات کلیدی و تضمین امنیت آن‌ها، وفاداری را حفظ می‌کند.

با این حال، در همان ارزیابی آمده است که خامنه‌ای از زمان جنگ ۱۲ روزه سال گذشته با اسرائیل، «چه از نظر ذهنی و چه از نظر جسمی ضعیف‌تر» شده است. او به‌ندرت در انظار عمومی دیده شده و به‌ویژه در روزهای اخیر اعتراض‌ها، هیچ حضور یا پیام علنی نداشته است. در طول جنگ، خامنه‌ای در یک پناهگاه مخفی شده بود تا از سرنوشتی مشابه چند مقام ارشد سپاه که کشته شدند، در امان بماند؛ اقدامی که به «وسواس بقای» او دامن زده است.

این ارزیابی، خامنه‌ای را رهبری «بدبین و پارانوئید» توصیف می‌کند؛ ویژگی‌ای که به گفته گزارش، در شکل‌گیری طرح خروج از ایران نقش داشته است. در متن ارزیابی آمده است: «از یک سو او به‌شدت ایدئولوژیک است، اما از سوی دیگر در آنچه می‌بیند عمل‌گراست؛ او مصالحه تاکتیکی را برای هدفی بزرگ‌تر و بلندمدت می‌پذیرد. او یک متفکر بلندمدت است.»

خامنه‌ای در سال ۱۹۳۹ در مشهد و در خانواده‌ای روحانی با ریشه‌های آذری-ترکی متولد شد. در جوانی به شعر، موسیقی ایرانی و غربی و ادبیات علاقه‌مند بود و آثاری از نویسندگانی چون تولستوی و اشتاین‌بک را می‌خواند.

در دوران حکومت آخرین شاه ایران، محمدرضا پهلوی، خامنه‌ای به صف مخالفان پیوست. او چندین بار توسط ساواک، پلیس مخفی شاه، بازداشت و شکنجه شد و در سال ۱۹۸۱ از یک سوءقصد جان سالم به در برد؛ حادثه‌ای که به از کار افتادن یکی از دستانش انجامید.

بر اساس این ارزیابی، آن سوءقصد حس «ماموریت الهی» برای رهبری ایران را در او تقویت کرد؛ ماموریتی که هدف آن مقابله با اسرائیل و غرب و حفظ رژیم به هر قیمت بود. پس از انقلاب، او به معاونت وزارت دفاع و عضویت در شوراها رسید و سپس رئیس‌جمهور شد. با مرگ روح‌الله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، خامنه‌ای به قدرت رسید؛ آن هم با وجود آنکه فاقد سلسله مراتب علمی و فقهی لازم برای این جایگاه بود.

او خود را رهبر شیعیان جهان می‌داند و از همین منظر، سرمایه‌گذاری در آنچه «محور مقاومت» خوانده می‌شود را توجیه می‌کند؛ از جمله حزب‌الله لبنان، حماس در غزه و گروه‌ها و شبه‌نظامیان شیعه در عراق، سوریه و یمن.

ضربه‌خوردن و فروپاشی این جبهه‌ها در جنگ با اسرائیل، باعث شده بسیاری از ایرانیان درباره هزینه‌کرد منابع کشور در خارج از مرزها، به جای رسیدگی به وضعیت مردم خود ایران، پرسش‌های جدی مطرح کنند؛ مردمی که با تورم بی‌سابقه و وخامت شرایط زندگی روبه‌رو هستند. یکی از شعارهایی که در خیابان‌های ایران شنیده شده، چنین است: «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران.»



 

ايران امروز (نشريه خبری سياسی الکترونیک)
«ايران امروز» از انتشار مقالاتی كه به ديگر سايت‌ها و نشريات نيز ارسال می‌شوند معذور است.
استفاده از مطالب «ايران امروز» تنها با ذكر منبع و نام نويسنده يا مترجم مجاز است.
Iran Emrooz©1998-2026 | editor@iran-emrooz.net