iran-emrooz.net | Sat, 03.01.2026, 14:15

رجینا گارسیا کانو و کنستانتین تورپین / آسوشیتد پرس / ۳ ژانویه ۲۰۲۶

ایالات متحده بامداد روز شنبه دست به «حمله‌ای گسترده» علیه ونزوئلا زد و اعلام کرد که رئیس‌جمهور این کشور بازداشت و به خارج منتقل شده است؛ اقدامی فوق‌العاده و کم‌سابقه که پس از ماه‌ها فشار فزاینده بر دولت نیکلاس مادورو انجام شد و رئیس‌جمهور دونالد ترامپ چند ساعت پس از حمله، آن را در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد.

هنوز روشن نیست مبنای قانونی این حمله چه بوده و آیا ترامپ پیش از اقدام با کنگره مشورت کرده است یا خیر. این عملیات نظامی چشمگیر آمریکا که به برکناری رهبر در حال خدمت یک کشور انجامید، یادآور حمله آمریکا به پاناما در سال ۱۹۹۰ است که در پی آن مانوئل آنتونیو نوریگا تسلیم شد و بازداشت گردید — درست ۳۶ سال پیش در همین روز.

دادستان کل ایالات متحده، «پم باندی» اعلام کرد که مادورو و همسرش «سیلیا فلورس» با اتهامات جدیدی در نیویورک تحت پیگرد قرار گرفته‌اند. باندی در پیامی در شبکه‌های اجتماعی وعده داد که این زوج به‌زودی «تمامی خشم عدالت آمریکایی را، در خاک آمریکا و در دادگاه‌های آمریکا، خواهند چشید.»

مادورو و شماری از مقام‌های ونزوئلایی پیش‌تر در سال ۲۰۲۰ به اتهام «توطئه برای قاچاق مواد مخدر و تروریسم» تحت تعقیب بودند، اما پیش از این مشخص نبود که همسر او نیز شامل این پرونده بوده است؛ همچنین روشن نیست که سخنان باندی به کیفرخواست تازه‌ای اشاره دارد یا خیر. جزئیات اتهامات نسبت‌داده‌شده به فلورس هنوز اعلام نشده است.

بامداد شنبه، چندین انفجار در کاراکاس به گوش رسید و هواپیماهای پروازکننده در ارتفاع پایین بر فراز پایتخت ظاهر شدند. دولت مادورو، ایالات متحده را به حمله به تأسیسات غیرنظامی و نظامی متهم کرد و آن را «تهاجمی امپریالیستی» خواند و از مردم خواست به خیابان‌ها بیایند.

با نامعلوم بودن محل اختفای مادورو، طبق قانون ونزوئلا معاون رئیس‌جمهور «دلسی رودریگز» باید قدرت را در دست گیرد، هرچند تأییدی رسمی بر این انتقال وجود ندارد. با این حال، رودریگز بیانیه‌ای صادر کرد و گفت: «ما از سرنوشت رئیس‌جمهور نیکلاس مادورو و بانوی اول سیلیا فلورس بی‌خبریم. ما خواهان ارائه مدرک زنده بودن ایشان هستیم.»

ترامپ در پیام خود گفت: «مادورو به همراه همسرش بازداشت و از کشور خارج شده است. این عملیات با همکاری نهادهای اجرای قانون ایالات متحده انجام شد.» او همچنین اعلام کرد که صبح شنبه نشست خبری برگزار خواهد کرد.

متن کامل پست ترامپ:
«ایالات متحده آمریکا با موفقیت یک حمله گسترده علیه ونزوئلا و رهبر آن، رئیس‌جمهور نیکولاس مادورو، انجام داده است؛ او به همراه همسرش بازداشت و از کشور خارج شده‌اند. این عملیات با همکاری نهادهای مجری قانون ایالات متحده انجام شد. جزئیات بیشتر متعاقباً اعلام خواهد شد. امروز ساعت ۱۱ صبح در مار-آ-لاگو یک کنفرانس خبری برگزار می‌شود. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم! رئیس‌جمهور دونالد جی. ترامپ.»

خود عملیات کمتر از ۳۰ دقیقه طول کشید. دست‌کم هفت انفجار گزارش شد و مردم وحشت‌زده به خیابان‌ها گریختند، در حالی که عده‌ای نیز در شبکه‌های اجتماعی آنچه دیدند و شنیدند را منتشر کردند. تاکنون شمار تلفات احتمالی یا جزئیات بیشتری از حمله، مشخص نیست؛ گرچه ترامپ گفته است حملات «با موفقیت اجرا شده‌اند.»

سناتور «مایک لی» از ایالت یوتا در شبکه ایکس نوشت: وزیر خارجه «مارکو روبیو» او را در جریان حمله قرار داده و گفته مادورو «توسط نیروهای آمریکایی بازداشت شده تا در ایالات متحده در دادگاه پاسخگوی اتهامات جنایی باشد.»

کاخ سفید هنوز به سؤالات درباره مقصد پروازی مادورو و همسرش پاسخی نداده است.

مادورو آخرین بار روز جمعه در تلویزیون دولتی دیده شد؛ در حالی که در دیدار با هیأت چینی در کاراکاس حضور داشت.

این حمله پس از چندین ماه تشدید فشار دولت ترامپ بر رهبر ونزوئلا انجام شد؛ از جمله استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در آب‌های سواحل آمریکای جنوبی و حمله به قایق‌هایی در اقیانوس آرام شرقی و دریای کارائیب که متهم به قاچاق مواد مخدر بودند. هفته گذشته نیز سیا در یک حمله هوایی با پهپاد، محل پهلوگیری کشتی‌هایی را هدف قرار داد که گمان می‌رفت متعلق به کارتل‌های مواد مخدر ونزوئلا باشند — اولین عملیات مستقیم شناخته‌شده آمریکا در خاک ونزوئلا از زمان آغاز حملات در سپتامبر گذشته.

بر اساس داده‌های دولت ترامپ تا روز جمعه، شمار شناخته‌شده حملات به قایق‌ها به ۳۵ مورد و شمار کشته‌شدگان دست‌کم به ۱۱۵ نفر رسیده بود. ترامپ گفته بود ایالات متحده در حال «درگیری مسلحانه» با کارتل‌های مواد مخدر است و این حملات را اقدامی لازم برای متوقف کردن جریان ورود مواد مخدر به خاک آمریکا توصیف کرده بود.

مادورو این عملیات نظامی ایالات متحده را تلاشی آشکار برای سرنگونی خود از قدرت دانسته بود.

مردم در خیابان‌های کاراکاس

دولت ونزوئلا در واکنش به این حمله، با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد: «مردم به خیابان‌ها بیایند!»

افراد مسلح و اعضای شبه‌نظامی غیرنظامی وابسته به دولت در محله‌هایی از کاراکاس که پایگاه سنتی حزب حاکم به شمار می‌روند، در خیابان‌ها ظاهر شدند. با روشن شدن هوا، گروه‌هایی از مردم تجمع کردند و با در دست داشتن تصویر مادورو شعار می‌دادند: «مادورو را بازگردانید!»

در بخش‌های دیگر شهر اما، خیابان‌ها تا ساعت‌ها پس از حمله خالی ماند و در برخی مناطق برق قطع شده بود؛ هرچند رفت‌وآمد خودروها آزادانه جریان داشت.

ویدئوهایی که از کاراکاس و یکی از شهرهای ساحلی منتشر و توسط آسوشیتدپرس تأیید شده‌اند، رد نور و دود ناشی از انفجارها را در آسمان نشان می‌دادند. در برخی تصاویر نیز خودروهایی دیده می‌شدند که در بزرگراه در حرکت بودند و انفجارها تپه‌های اطراف را روشن می‌کردند.

ستونی از دود از آشیانه پایگاه نظامی در کاراکاس برخاست و پایگاه نظامی دیگری نیز در پایتخت از برق محروم بود.

«کل زمین لرزید. وحشتناک بود. صدای انفجارها و هواپیماها را شنیدیم.» این‌ها را «کارمن هیدالگو»، کارمند ۲۱ ساله، با صدایی لرزان گفت. او همراه دو نفر از بستگانش از یک جشن تولد بازمی‌گشت: «احساس کردیم هوا به ما فشار می‌آورد.»

در بیانیه دولت ونزوئلا آمده بود که مادورو «دستور اجرای تمامی طرح‌های دفاع ملی را صادر کرده» و وضعیت فوق‌العاده اعلام نموده است؛ اقدامی که به وی اجازه می‌دهد حقوق شهروندی را معلق کند و نقش نیروهای مسلح را گسترش دهد.

در همین حال، وب‌سایت سفارت ایالات متحده در ونزوئلا (که از سال ۲۰۱۹ تعطیل است) هشدار داد: «ما از گزارش‌هایی درباره وقوع انفجار در کاراکاس و اطراف آن آگاهیم.»

در هشدار آمده است: «شهروندان آمریکایی در ونزوئلا باید در محل اقامت خود پناه بگیرند.»

آغاز واکنش‌ها

پرسش‌های خبرنگاران از پنتاگون و فرماندهی جنوبی ایالات متحده پس از اعلام ترامپ بی‌پاسخ مانده است. اداره هوانوردی فدرال (FAA) به همه خلبانان تجاری و خصوصی آمریکا هشدار داد که از پرواز در حریم هوایی ونزوئلا و جزیره کوچک کوراسائو در نزدیکی سواحل آن خودداری کنند؛ زیرا «فعالیت‌های نظامی در حال وقوع، خطر جدی برای پروازها دارد.»

به گفته یک منبع آگاه در کنگره، کمیته‌های نیروهای مسلح در هر دو مجلس که مسئول امور نظامی هستند، هنوز از سوی دولت در جریان هیچ اقدامی قرار نگرفته‌اند. این منبع خواست نامش فاش نشود.

قانون‌گذاران هر دو حزب در کنگره نگرانی‌ها و مخالفت‌های جدی خود را نسبت به حملات آمریکا به قایق‌های مظنون به قاچاق مواد مخدر در نزدیکی سواحل ونزوئلا ابراز کرده‌اند و کنگره تاکنون مجوز رسمی استفاده از نیروی نظامی در این منطقه را صادر نکرده است.

«کریستوفر لاندو»، معاون وزیر خارجه ایالات متحده، در پیامی در شبکه ایکس گفت: «این عملیات نظامی و بازداشت مادورو آغاز طلوعی نو برای ونزوئلاست؛ مستبد از میان رفته است.» او چند ساعت پس از حمله این پیام را منتشر کرد. وزیر خارجه، «مارکو روبیو»، نیز پستی قدیمی از ماه ژوئیه را بازنشر کرد که در آن نوشته بود: «مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا نیست و رژیم او، دولت مشروع این کشور به شمار نمی‌آید.»

کوبا، از متحدان نزدیک دولت مادورو و رقیب دیرینه ایالات متحده، خواستار واکنش جامعه بین‌المللی شد. رئیس‌جمهور «میگل دیاس‌کانل برمودس» در شبکه ایکس این اقدام را «حمله‌ای جنایتکارانه» توصیف کرد و گفت: «منطقه صلح ما به شکل بی‌رحمانه‌ای مورد تهاجم قرار گرفته است.»

وزارت خارجه ایران نیز این حملات را محکوم کرد.

در همین حال، رئیس‌جمهور آرژانتین، «خاویِر میلی»، در حمایت از اظهارات متحد خود ـ ترامپ ـ که از بازداشت مادورو خبر داده بود، با شعار سیاسی معروفش نوشت:  «زنده باد آزادی، لعنتی!»